کول‌تپه، ترکیه

کول‌تپه، ترکیه
کاخ هیتیایی در کول‌تپه
کول‌تپه، ترکیه در ترکیه واقع شده
کول‌تپه، ترکیه
موقعیت در ترکیه
مکانقیصریه، ترکیه
منطقهآناتولی
مختصات۳۸°۵۱′ شمالی ۳۵°۳۸′ شرقی / ۳۸٫۸۵۰°شمالی ۳۵٫۶۳۳°شرقی / 38.850; 35.633
گونهآبادی
تاریخ
فرهنگ‌هاهیتی‌ها
امپراتوری آشورn
اطلاعات بیشتر
تاریخ‌های کاوش۱۹۰۶, ۱۹۲۵, ۱۹۴۸–۲۰۱۳
باستان‌شناسانHugo Grothe, Bedřich Hrozný, Tahsin Özgüç, Fikri Kulakoğlu
وضعیتویرانه

کول‌تپه (زبان ترکی استانبولی: Kültepe؛ ت.ت. 'تپه خاکستر')، که با نام باستانی خود کانش (Kaneš یا Kanesh) یا نِشا (Neša) نیز شناخته می‌شود، یک محوطه باستانی در قیصریه، ترکیه است. این مکان در آغاز هزاره سوم پیش از میلاد (عصر برنز اولیه) یک سکونتگاه مهم بود، اما شهرت جهانی آن به دلیل اهمیتش در آغاز هزاره دوم پیش از میلاد (عصر برنز میانه) است.[۱]

محوطه باستانی شامل یک تپه بزرگ (که به عنوان تل نیز شناخته می‌شود) و یک «شهر پایین» است که در آن یک کاروم (واژه آشوری برای منطقه تجاری[۲]) در آغاز هزاره دوم پیش از میلاد تأسیس شد. تاکنون ۲۳٬۵۰۰ لوح میخی که از خانه‌های خصوصی بازیابی شده‌اند، بزرگ‌ترین مجموعه متون خصوصی در خاور نزدیک باستان را تشکیل می‌دهند.[۳] در سال ۲۰۱۴، این محوطه باستانی در فهرست میراث جهانی در ترکیه (فهرست آزمایشی) ثبت شد.[۳]

ریتون به شکل حیوان از کانش (قرن نوزدهم پ. م)، موزه خاور نزدیک برلین

تاریخ

کول‌تپه در حدود ۲۰ کیلومتری شمال شرقی شهر امروزی قیصریه واقع شده است. نام باستانی آن در منابع آشوری و هیتی ثبت شده است. در کتیبه‌های آشوری قرن بیستم و نوزدهم پیش از میلاد، از این شهر با نام کانش یاد شده است؛ در کتیبه‌های بعدی هیتی، نام شهر به صورت نِشا (Neša، گاهی نِسا یا نِسام خوانده می‌شود؛ نِشا مشتق از [کا]نِشا است) آمده است.

این محوطه به دو بخش اصلی تقسیم می‌شود: تپه مدور (تپه، هویوک) و شهر پایین در شمال شرقی آن.

تپه از عصر برنز اولیه تا امپراتوری روم (با وقفه‌هایی) مسکونی بوده است، در حالی که شهر پایین تنها از دهه‌های پایانی هزاره سوم تا اوایل قرن شانزدهم پیش از میلاد اشغال شده بود.[۴] شهر پایین چهار لایه سکونت را نشان می‌دهد که تنها لایه‌های II (تقریباً ۱۹۴۵–۱۸۳۵ پ. م) و Ib (تقریباً ۱۸۳۲–۱۷۰۰ پ. م) — که تقریباً با عصر برنز میانه مطابقت دارند — دارای سوابق نوشتاری قابل توجهی هستند (به ترتیب حدود ۲۲٬۲۰۰ و ۵۶۰ لوح). در مقابل، تنها چهل لوح پراکنده در تپه یافت شده است، جایی که کاخ‌ها و معابد کشف شده‌اند، که نشان می‌دهد بایگانی‌های مقامات محلی از بین رفته‌اند یا اصلاً وجود نداشته‌اند.[۴]

این کاروم ظاهراً به عنوان «مرکز اداری و توزیع کل شبکه مستعمرات آشوری در آناتولی» عمل می‌کرده است.[۵] یک سند متأخر، مربوط به حدود ۱۴۰۰ پ. م، داستان پادشاهی از کانش به نام زیپانی (Zipani) را روایت می‌کند که به همراه هفده پادشاه محلی دیگر علیه نارام‌سین (که حدود ۲۲۵۴–۲۲۱۸ پ. م حکومت می‌کرد) قیام کردند.[۶]

در طول دوره کاروم و پیش از فتح توسط پیتخانا، این پادشاهان محلی در کانش حکومت می‌کردند:

  • هورمیلی (Ḫurmili) (پیش از ۱۷۹۰ پ. م)
  • پاهانو (Paḫanu) (مدت کوتاهی در ۱۷۹۰ پ. م)
  • اینار (Inar) (حدود ۱۷۹۰–۱۷۷۵ پ. م)، سپس
  • وارشاما (Waršama) (حدود ۱۷۷۵–۱۷۵۰ پ. م)[۷]

پادشاه زالپووا به نام اوهنا (Uḫna) به کانش حمله کرد و پس از آن زالپوواها بت شیوش (Šiuš) شهر را با خود بردند. پیتخانا، پادشاه کوشارا، نشا را «در شب، با زور» فتح کرد، اما «به هیچ‌کس در آن بدی نکرد».[۸] نشا علیه حکومت پسر پیتخانا، آنیتا، شورش کرد، اما آنیتا شورش را سرکوب و نشا را پایتخت خود کرد. آنیتا سپس به زالپووا حمله کرد، پادشاه آن هوزیا (Huzziya) را اسیر کرد و بت شیوش را برای نشا بازپس گرفت.[۹]

در قرن هفدهم پیش از میلاد، نوادگان آنیتا پایتخت خود را به خاتوشا منتقل کردند (شهری که آنیتا آن را نفرین کرده بود) و بدین ترتیب دودمان پادشاهان هیتی را بنیان نهادند. ساکنان بدین‌گونه به زبان هیتی به عنوان نشیلی (Nešili) یا «زبان نشا» اشاره می‌کردند.

باستان‌شناسی

یک تکوک به شکل ظرف از کول‌تپه
آثار باستانی در موزه تمدن‌های آناتولی
لوح گلی منقوش به اثر مهر
لوح خط میخی

تا سال ۱۸۸۰، لوح‌های میخی که گفته می‌شد از قره‌عیوق (روستای سیاه) یا گل‌تپه (تپه خاکستر) در نزدیکی قیصریه آمده‌اند، در بازار ظاهر شدند و برخی از آن‌ها توسط موزه بریتانیا خریداری شدند.[۱۰] در پاسخ، ارنست شانتر (Ernest Chantre) به مدت دو فصل، از سال ۱۸۹۳، در این سایت کار کرد.[۱۱] هوگو گروته (Hugo Grothe) در سال ۱۹۰۶ یک گمانه‌زنی کوچک انجام داد.[۱۲]

در سال ۱۹۲۵، بدریخ هروزنی کول‌تپه را کاوش کرد و بیش از ۱۰۰۰ لوح میخی یافت که برخی از آن‌ها به پراگ و استانبول منتقل شدند.[۱۳][۱۴][۱۵] در سال ۱۹۲۹، جیمز هنری بریستد از مؤسسه شرق‌شناسی شیکاگو از این مکان بازدید و عکاسی کرد. حفاری‌های زیادی برای کود انجام شده بود که یک‌چهارم تپه را از بین برده بود.[۱۶]

کار باستان‌شناسی مدرن در سال ۱۹۴۸ آغاز شد، زمانی که کول‌تپه توسط تیمی از انجمن تاریخ ترک و اداره کل آثار باستانی و موزه‌ها کاوش شد. این تیم تا زمان مرگ تحسین اوزگوچ در سال ۲۰۰۵، تحت سرپرستی او بود.[۱۷][۱۸] پس از سال ۲۰۰۵، کاوش‌ها به سرپرستی فکری کولاک‌اوغلو ادامه یافت.[۱۹][۲۰]

  • لایه ۴–۳ (Level IV–III): کاوش‌های اندکی برای این لایه‌ها که نمایانگر نخستین سکونت در کاروم هستند، انجام شده است.[۲۱] هیچ‌گونه نوشتاری از این دوره تصدیق نشده است و باستان‌شناسان فرض را بر این می‌گذارند که ساکنان هر دو لایه بی‌سواد بوده‌اند.
  • لایه ۲ (Level II): ۱۹۷۴–۱۸۳۶ پ. م (گاه‌شماری میانه بین‌النهرین طبق نظر ونهوف). صنعتگران این زمان و مکان در ساخت ظروف نوشیدنی سفالی به شکل حیوان (ریتون) تخصص داشتند که اغلب برای آیین‌های مذهبی استفاده می‌شد. بازرگانان آشوری در این دوره کاروم شهر را تأسیس کردند: «کانش». بولاهای (مهر و موم‌های) نارام‌سین پادشاه اشنونا در اواخر این لایه پیدا شده است؛ لایه‌ای که نهایتاً در آتش سوخت و با خاک یکسان شد.[۲۲]
  • لایه ۱-ب (Level Ib): ۱۷۹۸–۱۷۴۰ پ.م. پس از یک دوره متروک شدن، شهر بر روی ویرانه‌های قدیمی بازسازی شد و دوباره به یک مرکز تجاری پررونق تبدیل گشت. تجارت تحت کنترل ایشمه-داگان یکم بود که پس از فتح اکالاتوم و آشور توسط پدرش، شمشی-ادد یکم، کنترل شهر آشور را در دست گرفته بود. با این حال، این مستعمره دوباره توسط آتش ویران شد. در طی کاوش‌های سال ۲۰۰۱، ۱۴۰ لوح میخی در این لایه از کاروم پیدا شد که شامل نسخه جدیدی از فهرست اپونیم‌های (لیمو) کول‌تپه بود.[۲۳]
  • لایه ۱-الف (Level Ia): شهر دوباره مسکونی شد، اما مستعمره آشوری دیگر مسکونی نبود. فرهنگ این دوره متعلق به هیتی‌های اولیه بود. نام شهر در زبان هیتی یک صدای اضافه پیدا کرد و به صورت «کانشا» (Kaneša) درآمد که معمولاً به صورت «نشا» (Neša) مخفف می‌شد.

برخی سوختن لایه ۲ را به فتح شهر آشور توسط پادشاهان اشنونا نسبت می‌دهند، اما برایس (Bryce) آن را به یورش اوهنا (Uhna) نسبت می‌دهد. برخی دیگر سوختن لایه ۱-ب را ناشی از سقوط آشور، پادشاهان همسایه و در نهایت حمورابی بابل می‌دانند.

تا به امروز، بیش از ۲۲٬۰۰۰ لوح میخی از این سایت بازیابی شده است که عمدتاً از کاروم به دست آمده‌اند و تنها ۴۰ عدد در «شهر بالا» پیدا شده است.[۲۴][۲۵][۲۶]

کاوش‌های بعدی لایه‌نگاری (استراتیگرافی) زیر را برای کول‌تپه تأیید کردند:[۲۷]

لایه شهر بالالایه شهر پاییندورهنام، اهمیت
۱۸—عصر برنز اولیه ۱
۱۷–۱۴—عصر برنز اولیه ۲
۱۳–۱۱—عصر برنز اولیه ۳
۲۵۰۰–۲۱۰۰ پ. م[۲۸]		کانش؛ برای اولین بار به صورت Ga-ni-šu ki نوشته شد[۲۹]معبد لایه ۱۲ (مگارون) و لایه ۱۱-ب ساختمان با ستون‌های چهارگوش[۳۰]
۱۰۴ (IV)عصر برنز میانه
۲۱۰۰–۲۰۰۰ پ. م		آغاز توسعه شهری
۹۳ (III)عصر برنز میانه
۲۰۰۰–۱۹۷۰ پ. م
۸۲ (II)دوره کاروم
۱۹۷۴/۱۹۲۷–۱۸۳۶ پ. م		کانش؛ مرکز آناتولیایی تجارت آشور
۷۱-ب (Ib)دوره کاروم
۱۸۳۲/۱۸۰۰–۱۷۱۹ پ. م		کانش؛ مرکز تجاری آشوری
۶۱-الف (Ia)دوره هیتی قدیمنِشا؛ مکان دیگر عملکرد مرکزی ندارد
وقفه در سکونت
۵–۴—عصر آهن
قرن ۹/۸ پ. م		موقعیت مرکزی مهم در دولت ممالک سوری-هیتی تبال
وقفه در سکونت
۳گورهادوران هلنیستیآنیسا؛ پولیس (یونان)؛ یافته‌های سکه از ۳۲۳ پ. م
۲–۱گورهادوران رومیسکونتگاه کم‌اهمیت؛ یافته‌های سکه تا ۱۸۰ میلادی

اخیراً، در «یک سازه با نقشه سلولی کوچک که دیوارهای ساختمان تاریخی کول‌تپه [لایه ۱۳] را قطع می‌کند و به نیمه دوم هزاره سوم پیش از میلاد تاریخ‌گذاری شده است، مجسمه‌هایی از جنس رخام گچی (آلاباستر) با ویژگی‌های مختلف و ظروف آیینی به شکل‌های بی‌سابقه در محل (in situ) یافت شد.» همچنین در داخل یک «ساختمان عظیم کشف شده در سال ۲۰۱۸ [که] شامل اتاقی به نام 'اتاق بت‌ها' است، مجموعه‌ای از بزرگ‌ترین تعداد بت‌ها و مجسمه‌های کوچک که تا کنون در خاور نزدیک باستان کشف شده است، [پیدا شد].»[۳۱]

حدود ۲۰٬۰۰۰ لوح گلی در محوطه کول‌تپه یافت شد

کاروم کانش

بخشی از شهر که بیش از همه مورد توجه مورخان است، کاروم نام دارد؛ قسمتی از شهر که توسط مقامات محلی برای بازرگانان آشوری اولیه کنار گذاشته شده بود تا بدون پرداخت مالیات (تا زمانی که کالاها در داخل کاروم باقی می‌ماندند) از آن استفاده کنند. اصطلاح کاروم در زبان اکدی، که زبان میانجی آن زمان بود، به معنای «بندر» است، اما معنای آن بعدها گسترش یافت و به هر نوع مستعمره تجاری، چه در کنار آب و چه دور از آن، اطلاق شد.

چندین شهر دیگر در آناتولی نیز دارای کاروم بودند، اما بزرگ‌ترین آن‌ها کانش بود که کاروم مهم آن برای صدها سال محل سکونت سربازان و بازرگانان امپراتوری آشور بود. آن‌ها قلع و پشم محلی را با کالاهای لوکس، مواد غذایی، ادویه‌جات و پارچه‌های بافته شده از سرزمین اصلی آشور و تمدن عیلام مبادله می‌کردند.

بقایای کاروم یک تپه مدور بزرگ به قطر ۵۰۰ متر و ارتفاع حدود ۲۰ متر بالاتر از دشت را تشکیل می‌دهد (یک تل). سکونتگاه کاروم نتیجه چندین دوره چینه‌شناسی (لایه) است که روی هم قرار گرفته‌اند. ساختمان‌های جدید بر روی بقایای دوره‌های پیشین ساخته می‌شدند، بنابراین یک چینه‌شناسی عمیق از دوران پیشاتاریخ تا دوره هیتی اولیه وجود دارد.

کاروم در پایان لایه‌های ۲ و ۱-ب توسط آتش ویران شد. ساکنان بیشتر دارایی‌های خود را پشت سر گذاشتند که توسط باستان‌شناسان مدرن یافت شد.

یافته‌ها شامل تعداد زیادی لوح‌های پخته‌شده گلی است که برخی از آن‌ها در پاکت‌های گلی مهرشده با مهرهای استوانه‌ای محصور شده بودند.[۳۲] این اسناد فعالیت‌های رایج مانند تجارت بین مستعمره آشوری و دولت‌شهر آشور و همچنین بین بازرگانان آشوری و مردم محلی را ثبت می‌کنند. تجارت توسط خانواده‌ها اداره می‌شد و نه توسط دولت. متون کول‌تپه قدیمی‌ترین اسناد به دست آمده از آناتولی هستند. اگرچه این متون به زبان آشوری قدیم نوشته شده‌اند، اما وام‌واژه‌ها و نام‌های هیتی موجود در آن‌ها، قدیمی‌ترین سابقه مکتوب از هر نوع زبان هندواروپایی محسوب می‌شوند.[۳۳] بیشتر شواهد باستان‌شناسی مربوط به آناتولی است تا آشور، اما استفاده همزمان از خط میخی و گویش آشوری، بهترین نشانه حضور آشوری‌هاست.

تاریخ‌گذاری کاخ وارشاما

در لایه ۲، ویرانی چنان کامل بود که هیچ چوبی برای گاه‌شماری درختی باقی نماند. در سال ۲۰۰۳، پژوهشگران دانشگاه کرنل چوب‌های لایه ۱-ب از سایر نقاط شهر را که قرن‌ها زودتر ساخته شده بودند، تاریخ‌گذاری کردند. متخصصان گاه‌شماری درختی، بخش عمده چوب‌های ساختمان‌های «کاخ وارشاما» (Waršama Sarayi) را به سال ۱۸۳۲ پ. م تاریخ‌گذاری کردند که با بازسازی‌های بعدی تا سال ۱۷۷۹ پ. م ادامه داشته است.[۳۴]

در سال ۲۰۱۶، تحقیقات جدید با استفاده از تاریخ‌گذاری رادیوکربن و درخت‌شناسی روی الوارهای استفاده شده در این سایت و کاخ عجم‌هویوک (Acemhöyük) نشان داد که محتمل‌ترین زمان برای اولین استفاده از کاخ، زودتر از ۱۸۴۲–۱۸۵۱ پ. م (با احتمال ۶۸٫۲٪) یا ۱۸۳۹–۱۸۵۵ پ. م (با احتمال ۹۵٫۴٪) نبوده است.[۳۵] در ترکیب با بسیاری از اشیای آشوری یافت شده در اینجا، این تاریخ‌گذاری نشان می‌دهد که تنها گاه‌شماری میانه یا میانه-کوتاه تنها گاه‌شماری‌های ممکنی هستند که با این داده‌های جدید مطابقت دارند.

جستارهای وابسته

منابع

  1. ↑ Fikri Kulakoğlu; Elif Genç; Güzel Öztürk; Yılmaz Rıdvanoğulları (۲۰۲۳). "Yeni Dönem Kazı Sonuçları Işığında MÖ 3. Binyıl Sonu-2. Binyıl Başında Kültepe-Kaniş". Höyük (به ترکی استانبولی) (12): 39–55. doi:10.37879/HOYUK.2023.2.039. ISSN 1309-8780. Wikidata Q130241031. Retrieved 2024-09-05.
  2. ↑ نحوه ترجمه اصطلاح «کاروم» (kārum) مورد بحث است. سسیل میشل با ترجمه آن به «مستعمره» یا «دیاسپورای تجاری» مخالفت کرده است. او خاطرنشان می‌کند: «واژه کاروم اغلب توسط محققان به عنوان 'مستعمره' یا 'مستعمره تجاری' ترجمه می‌شود؛ با این حال این اصطلاح رضایت‌بخش نیست زیرا اغلب تداعی‌کننده نوعی تسلط یک دولت بر سرزمین خارجی است (میشل ۲۰۱۴). در متون آشوری قدیم، کاروم هم به بخشی از شهر اشاره دارد که بازرگانان در آن مستقر بودند و هم به نهادی که توسط مجمع بازرگانان اداره می‌شد و دارای دفتر و مقامات رسمی بود… بنابراین، [...] عبارت 'سکونتگاه تجاری' [می‌تواند] هنگام اشاره به منطقه‌ای که بازرگانان در آن مستقر بودند و فعالیت‌های خود را انجام می‌دادند، استفاده شود.»Cécile Michel (۲۰۲۰). Women of Assur and Kanesh: Texts from the Archives of Assyrian Merchants (به انگلیسی). p. xviii. ISBN 978-0-88414-455-7. LCCN 2020012833. Wikidata Q130241124.
  3. 1 2 "Archaeological Site of Kültepe-Kanesh". UNESCO World Heritage Centre. Archived from the original on 27 April 2014. Retrieved 19 June 2018.
  4. 1 2 Cécile Michel (۲۰۲۰). Women of Assur and Kanesh: Texts from the Archives of Assyrian Merchants (به انگلیسی). p. 8. ISBN 978-0-88414-455-7. LCCN 2020012833. Wikidata Q130241124. Retrieved 2024-09-05.
  5. ↑ Bryce 2005, p. 37.
  6. ↑ Bryce 2005, p. 10.
  7. ↑ Kloekhorst, Alwin, (2021). "A new interpretation of the Old Hittite Zalpa-text (CTH 3.1): Nēša as the capital under Ḫuzzii̯a I, Labarna I, and Ḫattušili I" بایگانی‌شده در ۲۰۲۱-۱۰-۰۷ توسط Wayback Machine, in Journal of the American Oriental Society, Vol.141, No. 3, p. 564.
  8. ↑ Kuhrt, Amélie (1995). The Ancient Near East, Volume I. London and New York: Routledge. p. 226. ISBN 0-415-16763-9.
  9. ↑ "The Proclamation of Anittas (Old Hittite)". Archived from the original on 2014-03-03. Retrieved 2006-07-03.
  10. ↑ A. H. Sayce, The Museum Collection Of Cappadocian Tablets, The Museum Journal, vol. IX, no. 2, pp. 148-150, Penn Museum, June 1918
  11. ↑ Ernest Chantre, Recherches archéologiques dans l'Asie occidentale: mission en Cappadoce, 1893-1894, 1898
  12. ↑ Hugo Grothe, Meine Vorderasienexpedilion 1906 und 1907, I (Leipzig, 1911)
  13. ↑ Frédéric Hrozný, "Rapport Preliminaire Sur Les Fouilles Tchécoslovaques Du Kultépé (1925)", Syria, vol. 8, no. 1, pp. 1–12, 1927
  14. ↑ Julius Lewy, Die altassyrischen Texte vom Kültepe bei Kaisarije, Konstantinopel, 1926
  15. ↑ Veysel Donbaz, Keilschrifttexte in den Antiken-Museen zu Stambul 2, Freiburger Altorientalische Studien, 1989
  16. ↑ James Henry Breasted, EXPLORATIONS IN HITTITE ASIA MINOR—1929, ORIENTAL INSTITUTE COMMUNICATIONS, no. 8, Oriental Institute of Chicago, 1929
  17. ↑ Özgüç, Tahsin, "Kültepe (Karahöyük) Hafriyatı 1950", Belleten 17.66, pp. 251-268, 1953
  18. ↑ Tahsin Özgüç, The Palaces and Temples of Kultepe-Kanis/Nesa, Turk Tarih Kurumu Basimevi, 1999, شابک ‎۹۷۵−۱۶−۱۰۶۶−۴
  19. ↑ Üstündağ, Handan "Human remains from Kültepe-Kanesh: preliminary results of the old Assyrian burials from the 2005–2008 excavations", Current research at Kültepe-Kanesh. An interdisciplinary and integrative approach to trade networks, internationalism, and identity. Lockwood, Atlanta, pp. 157-176, 2014
  20. ↑ بایگانی‌شده در ۲۰۲۴-۰۶-۲۱ توسط Wayback MachineCécile Michel, "Miscellaneous tablets and fragments found at Kültepe in 2012 and 2013", W. Tyborowski. Awilum sa la mase - man who cannot be forgotten. Studies in Honor of Prof. Stefan Zawadzki presented on the Occasion of his 70th Birthday, pp.153-164, 2018
  21. ↑ (Mellaart, 1957)
  22. ↑ (Ozkan, 1993)
  23. ↑ Günbatti, Cahit, "An Eponym List (KEL G) from Kültepe", Altorientalische Forschungen, vol. 35, no. 1, pp. 103-132, 2009
  24. ↑ E. Bilgic and S Bayram, Ankara Kultepe Tabletleri II, Turk Tarih Kurumu Basimevi, 1995, شابک ‎۹۷۵−۱۶−۰۲۴۶−۷
  25. ↑ K. R. Veenhof, Ankara Kultepe Tabletleri V, Turk Tarih Kurumu, 2010, شابک ‎۹۷۸−۹۷۵−۱۶−۲۲۳۵−۸
  26. ↑ Michel, Cécile. "The Alāhum and Aur-taklāku archives found in 1993 at Kültepe Kani", Altorientalische Forschungen, vol. 35, no. 1, pp. 53-67, 2009
  27. ↑ Gojko Barjamovic: A Historical Geography of Anatolia in the Old Assyrian Colony Period; Copenhagen 2011. ISBN 978-87-635-3645-5, S. 231.
  28. ↑ Kulakoğlu, Fikri, & Güzel Öztürk, (February 2015). New evidence for international trade in Bronze Age central Anatolia: recently discovered bullae at Kültepe-Kanesh, in: Antiquity, Issue 343, Volume 89: "Two monumental structures, a building and a temple, were unearthed in Levels 12 and 11b of EBA III (c. 2400–2100 BC)."
  29. ↑ Powell et al. 2023, Introduction: "The late part of the Early Bronze Age at Kültepe is represented by three phases, the last of which consists of two secondary sub-phases (EBA III = Kültepe Levels 13-11a-b) [...] The name Kaneš for the site is first attested during this period (wr. Ga-ni-šu ki, cf. Archi, 2017)".
  30. ↑ Kulakoğlu, Fikri, & Güzel Öztürk, (February 2015). New evidence for international trade in Bronze Age central Anatolia: recently discovered bullae at Kültepe-Kanesh, in: Antiquity, Issue 343, Volume 89: "[T]he Kültepe Level 12 temple, which is called a megaron with its rectangular plan and which contains a long hall andÖztür a porch in front, approaches that of the largest and best-known megaron of Troy II in western Anatolia [...] The so-called 'building with pilasters' (Özgüç 1986: 34) is dated to Level 11b."
  31. ↑ Öztürk, Güzel, and Fikri Kulakoglu, (2023). "New Discoveries on Alabaster Idols and Statuettes of the 3rd Millennium BC at Kültepe: A Comparative Analysis to Understand the Typology, Context And Meanings of Ritual Objects", in: 2023 ASOR Abstract Booklet, pp. 76-77.
  32. ↑ Strupler, Néhémie (2021). "An Overview of Sealing Practices at Kültepe" (PDF). Cultural Exchange and Current Research in Kültepe and its Surroundings Kültepe. Turnhout: Brepols. pp. 181–196. Archived (PDF) from the original on 2024-09-11. Retrieved 2024-09-05.
  33. ↑ Watkins, Calvert. "Hittite". In: The Ancient Languages of Asia Minor. Edited by Roger D. Woodard. Cambridge University Press. 2008. p. 6. شابک ‎۹۷۸−۰−۵۱۱−۳۹۳۵۳−۲
  34. ↑ "Archived copy" (PDF). Archived from the original (PDF) on 2007-09-27. Retrieved 2006-07-03.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:عنوان آرشیو به جای عنوان (link)
  35. ↑ Manning, Sturt W.; Griggs, Carol B.; Lorentzen, Brita; Barjamovic, Gojko; Ramsey, Christopher Bronk; Kromer, Bernd; Wild, Eva Maria (2016). "Integrated Tree-Ring-Radiocarbon High-Resolution Timeframe to Resolve Earlier Second Millennium BCE Mesopotamian Chronology". PLOS ONE. 11 (7). Bibcode:2016PLoSO..1157144M. doi:10.1371/journal.pone.0157144. PMC 4943651. PMID 27409585. {{cite journal}}: Unknown parameter |article-number= ignored (help)

پیوند به بیرون

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ کول‌تپه، ترکیه موجود است.
This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.