کیمبریها
سیمبری یا کیمبری از اقوام سلتی یا ژرمن بودند که همراه با توتنها و آمبروسها، امپراطوری روم را در پایان سده دوم پیش از میلاد تهدید کردند.
منابع تاریخی خاستگاه اصلی این قوم را در شبه جزیره ژوتلند (گُتلاند) در دانمارک نشان میدهد که در طول دوران باستان به شبه جزیره کیمبریها معروف بوده است.[۱]
سیمبری (به یونانی: یونانی: Κίμβροι، الگو:Translit؛ به لاتین: لاتین: Cimbri) قبیلهای باستانی در اروپا بودند. نویسندگان کهن آنان را گاه کلتـگالی، گاه ژرمنی و حتی سیمری دانستهاند. چندین منبع باستانی اشاره کردهاند که آنان در یوتلاند میزیستند، که در برخی متون کلاسیک «شبهجزیرهٔ سیمبری» خوانده میشد. هیچ شاهد مستقیمی از زبانی که آنان بدان سخن میگفتند وجود ندارد، هرچند شماری از پژوهشگران آن را زبانی ژرمنی و برخی دیگر کلتیک میدانند.
سیمبریها بههمراه توتونها و امبرونها میان سالهای ۱۱۳ تا ۱۰۱ پیش از میلاد با جمهوری روم جنگیدند که به جنگ سیمبری مشهور است. آنان در آغاز پیروزمند بودند، بهویژه در نبرد اوراسیو که در آن ارتش بزرگی از رومیان تارومار شد. سپس به بخشهای بزرگی از گُل و هیسپانیا یورش بردند. در ۱۰۱ پیش از میلاد، هنگام تلاش برای یورش به شبهجزیرهٔ ایتالیا، سیمبریها در نبرد ورسله بهطور قاطع از سوی گایوس ماریوس شکست خوردند و شاهشان بویوریکس کشته شد. گزارش شده است که برخی از اسیران بازمانده بعدها در میان گلادیاتورهای شورشی در جنگ سوم بردگان حضور داشتند.
نام
خاستگاه نام «سیمبری» دقیقاً روشن نیست. برخی پژوهشگران آن را از ریشهٔ هندواروپایی به معنای «ساکن» یا «اهل خانه» دانستهاند که با واژهٔ «خانه» در انگلیسی همریشه است. دیدگاهی دیگر این نام را با واژهای به معنای «لبه» یا «ساحل» پیوند میدهد و بنابراین «مردمان ساحل» معنا میکند. از روزگار باستان نیز شباهت نام آنان با سیمریها موجب مقایسه و همسانانگاری شده است. همچنین احتمال داده شده که نام ناحیهٔ هیمرلند در دانمارک از نام این قبیله گرفته شده باشد. برخی پژوهشگران شباهت نام «سیمبری» با واژهٔ «کیمری» (Cymry) که ولزیها برای خود بهکار میبرند را یاد کردهاند، اما از نظر زبانشناختی این دو بیارتباطاند.
تاریخ
خاستگاه
پژوهشگران بهطور کلی سیمبریها را برخاسته از یوتلاند میدانند، اما باستانشناسان هیچ نشانهٔ روشنی از مهاجرت گسترده از یوتلاند در آغاز عصر آهن نیافتهاند. دیگ گوندستروپ که در باتلاقی در هیمرلند در سدهٔ دوم یا یکم پیش از میلاد نهاده شد، نشان میدهد که گونهای تماس با اروپای جنوبشرقی وجود داشته، ولی روشن نیست که این تماس به یورشهای نظامی سیمبریها علیه روم در سدهٔ نخست پیش از میلاد مرتبط بوده باشد. میدانیم که مردمان شمال اروپا و جزایر بریتانیا در زمستانها بهطور سالانه به جنوب (به مرکز ایبری و جنوب فرانسهٔ امروزی) کوچ میکردند، جایی که کالاها و منابع مبادله میشد و ازدواجهای میانفرهنگی انجام میگرفت.[۲]
حامیان خاستگاه شمالی به منابع یونانی و رومی اشاره میکنند که سیمبریها را با شبهجزیرهٔ یوتلاند پیوند میدهند. بهگفتهٔ Res Gestae (بخش ۲۶) نوشتهٔ آگوستوس، سیمبریها هنوز در آن ناحیه در حوالی آغاز سدهٔ نخست میلادی میزیستند:
...
جغرافیدان یونانی استرابو نیز گواهی داده که سیمبریها همچنان قبیلهای ژرمنی بودهاند، احتمالاً در «شبهجزیرهٔ سیمبری» (چون گفته میشود کنار دریای شمال میزیستند و به آگوستوس خراج میدادند):
...
در نقشهٔ بطلمیوس، «کیمبروی» در شمالیترین بخش شبهجزیرهٔ یوتلاند قرار داده شدهاند،[۳] یعنی در ناحیهٔ امروزی هیمرلند در جنوب لیمفیورد (چون وندسیسل-تی در شمال فیورد در آن زمان مجموعهای از جزایر بود).
مهاجرت
مدتی پیش از ۱۰۰ پیش از میلاد بسیاری از سیمبریها بههمراه توتونها و امبرونها بهسوی جنوبشرق کوچیدند. پس از چندین نبرد ناموفق با بوئیها و دیگر قبایل کلتیک، آنان در حدود ۱۱۳ پیش از میلاد در نوریکوم پدیدار شدند و سرزمین تائوریسکیها (از متحدان روم) را مورد یورش قرار دادند.
به درخواست گنایوس پاپیریوس کاربو، کنسول روم که مأمور دفاع از تائوریسکیها بود، آنان عقبنشینی کردند، اما فریب خورده و در نبرد نوریه مورد حمله قرار گرفتند؛ جایی که رومیان را شکست دادند.[۴] تنها طوفانی که دو سپاه را از هم جدا کرد، مانع نابودی کامل ارتش روم شد.
یورش به گُل
اکنون راه ایتالیا گشوده بود، اما آنان بهسوی غرب و گُل رفتند. درگیریهای مکرری با رومیان داشتند که معمولاً با شکست رومیان همراه بود. در ۱۰۹ پیش از میلاد، ارتشی روم به فرمان مارکوس یونیوس سیلانوس، فرمانده گالیا ناربوننسیس را شکست دادند. در ۱۰۷ پیش از میلاد، ارتشی دیگر به فرمان گایوس کاسیوس لونگینوس را در نبرد بوردیگالا (امروزه بوردو) در برابر تیگورینیها ـ متحدان سیمبری ـ درهم شکستند و خود کنسول نیز کشته شد.
حمله به جمهوری روم
سرانجام در ۱۰۵ پیش از میلاد تصمیم به یورش مستقیم به جمهوری روم گرفتند. در رون، سیمبریها با ارتشهای روم درگیر شدند. اختلاف میان سرداران روم، کوینتوس سرویلیوس کایپیون و گنایوس مالئوس ماکسیموس، مانع هماهنگی آنان شد. سیمبریها نخست مارکوس اورلیوس اسکاوروس، جانشین کنسول، را شکست دادند و سپس در نبرد اوراسیو شکست سنگینی به کایپیون و ماکسیموس وارد کردند. رومیان بنا بر روایت لیویوس تا ۸۰ هزار نفر تلفات دادند؛ تئودور مومزن در تاریخ روم خود این رقم را با احتساب سوارهنظام و غیرنظامیان همراه به ۱۱۲ هزار نفر رساند. تخمینهای کمتر نیز وجود دارد، اما در هر حال ارتشی بزرگ از روم تارومار شد.
روم دچار هراس شد و اصطلاح وحشت سیمبری ضربالمثل گردید. همه انتظار داشتند بهزودی «گُلهای نو» پشت دروازههای روم دیده شوند. تدابیر استثنایی اتخاذ شد: برخلاف قانون اساسی روم، گایوس ماریوس که پیشتر یوگورتا را شکست داده بود، پنج بار پیاپی (۱۰۴–۱۰۰ ق.م) به کنسولی و فرماندهی کل برگزیده شد.
شکست
در سالهای ۱۰۴–۱۰۳ پیش از میلاد، سیمبریها به شبهجزیره ایبری روی آوردند و به غارت گسترده پرداختند تا آنکه با ائتلافی از سلتایبریها روبهرو شدند.[۵] پس از شکست، به گُل بازگشتند و به متحدان خود، توتونها، پیوستند. در این هنگام گایوس ماریوس فرصت یافت تا آماده شود و در ۱۰۲ پیش از میلاد، مهیای رویارویی با توتونها و امبرونها در رون شد. این دو قبیله قصد داشتند از گذرگاههای غربی وارد ایتالیا شوند، در حالی که سیمبریها و تیگورینیها میخواستند از مسیر شمالی، از راین و سپس آلپهای شرقی، به ایتالیا نفوذ کنند.
منابع
- ↑ References to modern discussions in W. Pohl, Die Germanen, 2000, p. 89.
- ↑ Kaul, F.; Martens, J. (1995). "Southeast European Influences in the Early Iron Age of Southern Scandinavia. Gundestrup and the Cimbri". Acta Archaeologica. 66: 111–161.
- ↑ Ptolemy, Geography 2.11.7: πάντων δ᾽ ἀρκτικώτεροι Κίμβροι "the Cimbri are more northern than all (of these tribes)"
- ↑ Beck, Frederick George Meeson (1911). . In Chisholm, Hugh (ed.). Encyclopædia Britannica (به انگلیسی). Vol. 6 (11th ed.). Cambridge University Press. p. 368.
- ↑ Livy: Periochae 67
Wikipedia contributors، «Cimbri،» Wikipedia، The Free Encyclopedia، http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cimbri&oldid=285470024 (accessed April ۲۲، ۲۰۰۹).