دریای شمال

دریای شمال
آبی تیره: محدوده دریای شمال در شمال قاره اروپا
موقعیتاقیانوس اطلس
مختصات۵۶° شمالی ۰۳° شرقی / ۵۶°شمالی ۳°شرقی / 56; 3 (North Sea)
گونهدریا
درون‌شارش‌های کلاندریای بالتیک، رود البه، وزر، امس، راین/وال، موز، رود شلده، رود اسپی، دان، دی، رود تی، رود فورث، رود تاین، تیس، هامبر، تیمز
کشورهای حوضهنروژ، دانمارک، آلمان، هلند، بلژیک، فرانسه و بریتانیا
بیشترین درازا۹۶۰
بیشترین پهنا۵۸۰
مساحتِ رو۵۷۰۰۰۰
میانگین ژرفا۹۵
بیشترین ژرفا۷۰۰
حجم آب۵۴۰۰۰
بیشترین دما۱۷
کمترین دما۶
پی‌نوشتSafety at Sea و Royal Belgian Institute of Natural Sciences
دید ماهواره‌ای از دریای شمال.

دریای شمال دریایی کرانه‌ای از اقیانوس اطلس است که با بیش از ۹۷۰ کیلومتر (۶۰۰ مایل) طول و ۵۸۰ کیلومتر (۳۶۰ مایل) پهنا، دارای مساحتی نزدیک به ۵۷۰٬۰۰۰ کیلومتر مربع (۲۲۰٬۰۰۰ مایل مربع) در بخش شمالی قارهٔ اروپا گسترده است. دریای شمال در میان جزایر بریتانیا، اسکاندیناوی، آلمان، هلند، بلژیک، و فرانسه قرار دارد.

قسمت بزرگی از حوزهٔ آبریز اروپا شمال دریای بالتیک وارد دریای شمال می‌شود. دریای شمال دریایی درون‌بوم در فلات‌قارهٔ اروپا است. این دریا از مسیر کانال مانش در جنوب و دریای نروژ در شمال به اقیانوس می‌پیوندد.

دریای شمال از مدت‌ها پیش صحنه مهمی برای خطوط حمل و نقل اروپا و نیز به عنوان یک منبع پراهمیت شیلات بوده است. این دریا برای تفریح و گردشگری برای مردم کشورهای هم‌مرز خود نیز مسیری بسیار محبوب و متداول است و اخیراً به یک منبع غنی از منابع انرژی از جمله سوخت‌های فسیلی، انرژی باد تبدیل شده، و تلاش‌های اولیه برای بهره‌گیری از انرژی موج توسعه یافته است.

میتل‌پلاته، نام بزرگ‌ترین میدان نفتی آلمان در دریای شمال است.

دریای شمال از سده‌های میانه تا عصر مدرن، نقشی پررنگ در تحولات سیاسی و نظامی، به‌ویژه در اروپای شمالی داشته است. این دریا همچنین به واسطه قدرتی که اروپایی‌های شمالی در بخش بزرگی از سده‌های میانه و اوایل عصر مدرن در سراسر جهان اعمال می‌کردند، اهمیت جهانی یافت. دریای شمال مرکز فعالیت‌ها در دوران وایکینگ‌ها بود. اتحادیه هانزا، دوران طلایی هلند و پادشاهی بریتانیای کبیر همگی برای دستیابی به بازارهای جهانی و منابع، در پی تسلط بر دریای شمال بودند. این دریا به عنوان تنها راه خروجی آلمان به اقیانوس، در هر دو جنگ جهانی اهمیت راهبردی داشت.

سواحل این دریا دارای زمین‌شناسی و جغرافیای متنوعی است. در شمال، آبدره‌های عمیق و صخره‌های مرتفع به ترتیب بخش بزرگی از خطوط ساحلی نروژ و اسکاتلند را شکل می‌دهند؛ در حالی که در جنوب، سواحل عمدتاً از سواحل شنی، دهانه رودخانه‌های طویل و پهنه‌های گلی وسیع تشکیل شده‌اند. به دلیل تراکم جمعیت بالا، صنعتی‌سازی سنگین و بهره‌برداری شدید از دریا و مناطق اطراف آن، مسائل زیست‌محیطی گوناگونی بر اکوسیستم‌های این دریا تأثیر گذاشته است. مشکلات زیست‌محیطی زیان‌بار — که معمولاً شامل ماهیگیری بی‌رویه، رواناب سطحی صنعتی و کشاورزی، لایروبی و تخلیه زباله و موارد دیگر می‌شود — منجر به تلاش‌های متعددی برای جلوگیری از تخریب محیط‌زیست و حفظ منافع اقتصادی بلندمدت شده است.

جغرافیا

دریای شمال از سمت غرب به اورکنی و سواحل شرقی بریتانیای کبیر محدود می‌شود[۱] و از سمت شرق و جنوب به سرزمین‌های اصلی شمالی و اروپای مرکزی، شامل نروژ، دانمارک، آلمان، هلند، بلژیک و فرانسه منتهی می‌گردد.[۲] در جنوب غربی، فراتر از تنگه دوور، دریای شمال به کانال مانش تبدیل شده و به اقیانوس اطلس می‌پیوندد.[۱][۲] در شرق، این دریا از طریق اسکاگراک و کاتگات به دریای بالتیک متصل می‌شود؛[۲] این‌ها تنگه‌های باریکی هستند که دانمارک را به ترتیب از نروژ و سوئد جدا می‌کنند.[۱] در شمال، این دریا با شتلند هم‌مرز است و به دریای نروژ می‌پیوندد که دریایی حاشیه‌ای در اقیانوس منجمد شمالی محسوب می‌شود.[۱][۳]

دریای شمال بیش از ۹۷۰ کیلومتر (۶۰۰ مایل) طول و ۵۸۰ کیلومتر (۳۶۰ مایل) عرض دارد؛ مساحت آن ۷۵۰٬۰۰۰ کیلومتر مربع (۲۹۰٬۰۰۰ مایل مربع) و حجم آن ۵۴٬۰۰۰ کیلومتر مکعب (۱۳٬۰۰۰ مایل مکعب) است.[۴] در حواشی دریای شمال، جزایر بزرگ و مجمع‌الجزایری از جمله شتلند، اورکنی و جزایر فریسی قرار دارند.[۲] دریای شمال آب‌های شیرین را از چندین حوضه آبریز قاره اروپا و همچنین جزایر بریتانیا دریافت می‌کند. بخش بزرگی از حوضه آبریز اروپا، از جمله آب‌های دریای بالتیک، به دریای شمال می‌ریزد. بزرگ‌ترین و مهم‌ترین رودخانه‌هایی که به دریای شمال می‌ریزند، رود البه و سیستم راین (رود) – موز (رود) هستند.[۵] حدود ۱۸۵ میلیون نفر در حوضه آبریز رودخانه‌هایی زندگی می‌کنند که به دریای شمال می‌ریزند و برخی از مناطق بسیار صنعتی را در بر می‌گیرند.[۶]

ویژگی‌های اصلی

بخش اعظم این دریا بر روی فلات قاره اروپا با میانگین عمق ۹۰ متر (۳۰۰ فوت) قرار دارد.[۱][۷] تنها استثنا، گودال نروژ است که به موازات خط ساحلی نروژ از اسلو تا منطقه‌ای در شمال برگن امتداد می‌یابد.[۱] پهنای آن بین ۲۰ و ۳۰ کیلومتر (۱۲ و ۱۹ مایل) است و حداکثر عمق آن به ۷۲۵ متر (۲٬۳۷۹ فوت) می‌رسد.[۸]

کرانه داگر که یک یخ‌رفت وسیع یا تجمعی از آوارهای یخچالی سست است، تا عمق ۱۵ تا ۳۰ متر (۰٫۰۰۹۳ تا ۰٫۰۱۸۶ مایل) زیر سطح آب بالا آمده است.[۹] این ویژگی، بهترین مکان ماهیگیری را در دریای شمال پدیدآورده است.[۱] مناطقی موسوم به «لانگ فورتیز» و «برود فورتینز» نواحی وسیعی با عمق تقریباً یکنواخت بر حسب واحد فاتوم هستند (به ترتیب چهل فاتوم و چهارده فاتوم، یا حدود ۷۳ و ۲۶ متر یا ۲۴۰ و ۸۵ فوت عمق). این پشته‌های بزرگ و موارد دیگر، دریانوردی در دریای شمال را به‌ویژه خطرناک می‌کنند،[۱۰] هرچند این مشکل با به‌کارگیری ناوبری ماهواره‌ای کاهش یافته است.[۱۱] عارضه «دویلز هول» در ۳۲۰ کیلومتری شرق داندی اسکاتلند قرار دارد. این پدیده مجموعه‌ای از خندق‌های نامتقارن به طول ۲۰ تا ۳۰ کیلومتر، عرض ۱ تا ۲ کیلومتر و عمق تا ۲۳۰ متر است.[۱۲]

سایر مناطقی که عمق کمتری دارند عبارتند از پشته کلیور، پشته فیشر و پشته نورد هیندر.

آب‌شناسی

دما و شوری

جریان‌های دریایی عمدتاً از ورودی شمالی وارد شده و از امتداد سواحل نروژ خارج می‌شوند.
• مکان جزر و مدسنج‌های فهرست‌شده • دریای نروژ (اعداد منفی = قبل) • سه مرکز آمفیدرومیک • سواحل: مرداب‌ها = سبز، پهنه‌های گلی = آبی مایل به سبز، تالاب‌ها = آبی روشن، تپه‌های شنی = زرد، سدهای دریایی = بنفش، یخ‌رفت‌های نزدیک ساحل = قهوه‌ای روشن، سواحل صخره‌ای = قهوه‌ای خاکستری.

میانگین دما در تابستان ۱۷ درجه سانتی‌گراد و در زمستان ۶ درجه سانتی‌گراد است.[۴] از سال ۱۹۸۸، روند میانگین دما صعودی بوده که به تغییر اقلیم نسبت داده شده است.[۱۳][۱۴] دمای هوا در ژانویه به‌طور متوسط بین ۰ تا ۴ درجه سانتی‌گراد و در ژوئیه بین ۱۳ تا ۱۸ درجه سانتی‌گراد متغیر است. ماه‌های زمستان با تندبادها و طوفان‌های مکرر همراه است.[۱]

شوری اب به‌طور میانگین بین ۳۴ تا ۳۵ گرم در لیتر است.[۴] میزان شوری در مناطقی که ورودی آب شیرین دارند، مانند دهانه رودخانه‌های راین و البه، خروجی دریای بالتیک و در امتداد سواحل نروژ، بیشترین تغییر را نشان می‌دهد.[۱۵]

گردش آب و جزر و مد

الگوی اصلی جریان آب در دریای شمال به صورت یک چرخش ساعت‌گرد در امتداد لبه‌های دریا است.[۱۶]

دریای شمال بخشی از اقیانوس اطلس است که بخش عمده‌ای از جریان اقیانوسی خود را از دهانه شمال غربی و بخش کوچک‌تری از جریان گرم را از دهانه کوچک‌تر در کانال مانش دریافت می‌کند. این جریان‌های جزر و مدی از طریق سواحل نروژ خارج می‌شوند.[۱۷] جریان‌های سطحی و عمیق ممکن است در جهت‌های مختلف حرکت کنند. آب‌های سطحی ساحلی با شوری کم به سمت دریا حرکت می‌کنند، در حالی که آب‌های عمیق‌تر، متراکم‌تر و با شوری بالا به سمت ساحل می‌آیند.[۱۸]

دریای شمال که بر روی فلات قاره قرار دارد، امواجی متفاوت از آب‌های عمیق اقیانوس دارد؛ به این صورت که سرعت امواج کاهش و دامنه آن‌ها افزایش می‌یابد. در دریای شمال دو سامانه آمفیدرومیک (نقاط بدون جزر و مد) و یک سامانه آمفیدرومیک ناقص سوم وجود دارد.[۱۹][۲۰] در این دریا، میانگین اختلاف جزر و مد در دامنه موج بین صفر تا ۸ متر (۲۶ فوت) است.[۴]

جزر و مد کلوین در اقیانوس اطلس یک موج نیم‌روزی است که به سمت شمال حرکت می‌کند. بخشی از انرژی این موج از طریق کانال مانش وارد دریای شمال می‌شود. موج در اقیانوس اطلس به مسیر خود به سمت شمال ادامه می‌دهد و پس از عبور از انتهای شمالی بریتانیای کبیر، موج کلوین به سمت شرق و جنوب چرخیده و بار دیگر وارد دریای شمال می‌شود.[۲۱]

دامنه‌های جزر و مدی منتخب
دامنه جزر و مد (متر) (بر اساس تقویم‌ها)حداکثر دامنه جزر و مد (متر)ایستگاه جزر و مدسنجویژگی‌های جغرافیایی و تاریخی
۰٫۷۹–۱٫۸۲۲٫۳۹لرویکجزایر شتلند
۲٫۰۱–۳٫۷۶۴٫۶۹ابردیندهانه رود دی، ابردین‌شیر در اسکاتلند
۲٫۳۸–۴٫۶۱۵٫۶۵نورث شیلدزدهانه رودخانه تاین
۲٫۳۱–۶٫۰۴۸٫۲۰کینگستون اپان هالضلع شمالی مصب هامبر
۱٫۷۵–۴٫۳۳۷٫۱۴گریمزبیضلع جنوبی مصب هامبر، در بخش دورتر به سمت دریا
۱٫۹۸–۶٫۸۴۶٫۹۰اسگنسسواحل لینکلن‌شر در شمال واش
۱٫۹۲–۶٫۴۷۷٫۲۶کینگز لیندهانه رود گریت اوز به واش
۲٫۵۴–۷٫۲۳هانستانتونلبه شرقی واش
۲٫۳۴–۳٫۷۰۴٫۴۷هارویچسواحل آنگلیای شرقی در شمال مصب تیمز
۴٫۰۵–۶٫۶۲۷٫۹۹پل لندنانتهای داخلی مصب تیمز
۲٫۳۸–۶٫۸۵۶٫۹۲دانکرکساحل شنی در شرق تنگه دوور
۲٫۰۲–۵٫۵۳۵٫۵۹زی‌بروژساحل شنی در غرب دلتای راین-موز-اسخلده
۳٫۲۴–۴٫۹۶۶٫۰۹آنتورپانتهای داخلی جنوبی‌ترین شاخه دلتای راین-موز-اسخلده
۱٫۴۸–۱٫۹۰۲٫۳۵روترداممرز دلتای مصبی و دلتای رسوبی راین
۱٫۱۰–۲٫۰۳۲٫۵۲کات‌ویجدهانه کانال خروجی رود راین قدیم به دریا
۱٫۱۵–۱٫۷۲۲٫۱۵دن هلدرانتهای شمال شرقی ساحل شنی هلند (منطقه) در غرب دریاچه آیسل
۱٫۶۷–۲٫۲۰۲٫۶۵هارلینگن (هلند)شرق دریاچه آیسل، مخرج رود آیسل (شاخه شرقی راین)
۱٫۸۰–۲٫۶۹۳٫۵۴برکومجزیره‌ای در مقابل مصب رود امس (رود)
۲٫۹۶–۳٫۷۱آمدن (نیدزاکسن)ضلع شرقی مصب رود امس (رود)
۲٫۶۰–۳٫۷۶۴٫۹۰ویلهلمس‌هافنخلیج یاده‌بوزن
۲٫۶۶–۴٫۰۱۴٫۷۴برمرهافنانتهای دریایی مصب رود وزر
۳٫۵۹–۴٫۶۲برمن-اوسلبس‌هاوزنبندرهای صنعتی برمن، بخش داخلی مصب رود وزر
۳٫۳–۴٫۰سد رود وزر در برمنمرز مصنوعی جزر و مد در رودخانه وزر، ۴ کیلومتر بالاتر از مرکز شهر
۲٫۶–۴٫۰ برمرهافن ۱۸۷۹ پیش از آغاز پروژه‌های اصلاح رودخانه وزر (مستقیم‌سازی)
۰–۰٫۳ مرکز شهر برمن ۱۸۷۹ پیش از آغاز پروژه‌های اصلاح رودخانه وزر (مستقیم‌سازی)
۱٫۴۵ مرکز شهر برمن ۱۹۰۰ ۵ سال پس از اتمام پروژه‌های اصلاح رودخانه وزر
۲٫۵۴–۳٫۴۸۴٫۶۳کوکس‌هافنانتهای دریایی مصب رود البه
۳٫۴–۳٫۹۴٫۶۳هامبورگ سنت پائولیبخش داخلی مصب رود البه
۱٫۳۹–۲٫۰۳۲٫۷۴وسترلانتجزیره زیلت، دور از ساحل نوردفرایسلند
۲٫۸–۳٫۴داگبولسواحل دریای وادن در نوردفرایسلند
۱٫۱–۲٫۱۲٫۱۷اسبیرگانتهای شمالی دریای وادن در دانمارک
۰٫۵–۱٫۱هوید سندهساحل شنی دانمارک، ورودی تالاب رینگکوبینگ فجورد
۰٫۳–۰٫۵تیبورونساحل شنی دانمارک، ورودی تالاب بخشی از لیمفیورد
۰٫۲–۰٫۴هیرتشالاسکاگراک؛ هانست‌هولم و اسکاگن مقادیر مشابهی دارند.
۰٫۱۴–۰٫۳۰۰٫۲۶ماندال (شهرک)اسکاگراک، جنوبی‌ترین نقطه نروژ
۰٫۲۵–۰٫۶۰۰٫۶۵استاوانگرشمال نقطه آمفیدرومیک، ریتم جزر و مدی نامنظم
۰٫۶۴–۱٫۲ correlation۱٫۶۱برگنریتم جزر و مدی منظم

سواحل

ساحل آلمانی دریای شمال

سواحل شرقی و غربی دریای شمال ناهموار هستند و توسط یخچال‌های طبیعی در طول یخبندان کواترنری شکل گرفته‌اند. خطوط ساحلی در جنوبی‌ترین بخش، با بقایای رسوبات یخچالی پوشیده شده است.[۱] کوه‌های نروژ به درون دریا فرومی‌روند و آبدره‌های عمیق و مجمع‌الجزایری را پدیدمی‌آورند. در جنوب استاوانگر، از تندی سواحل کاسته شده و تعداد جزایر کمتر می‌شود.[۱] سواحل شرقی اسکاتلند نیز وضعیتی مشابه دارد، اگرچه شدت آن کمتر از نروژ است. از شمال شرقی انگلستان، صخره‌ها کوتاه‌تر می‌شوند و از یخ‌رفت‌های با مقاومت کمتر تشکیل شده‌اند که به راحتی فرسایش می‌یابند، به طوری که سواحل دارای خطوط منحنی‌تر و گردتری هستند.[۲۲][۲۳] در هلند، بلژیک و آنگلیای شرقی، پهنه ساحلی کم‌ارتفاع و باتلاقی است.[۱] سواحل شرقی و جنوب شرقی دریای شمال (دریای وادن) عمدتاً شنی و صاف هستند که این امر ناشی از رانش کرانه‌ای است، به ویژه در امتداد بلژیک و دانمارک.[۲۴]

مدیریت ساحلی

آفسلایت‌دیک (سد انسدادی) یک سد بزرگ در هلند است.

مناطق ساحلی جنوبی در اصل شامل سیلاب‌دشت‌ها و اراضی باتلاقی بود. در مناطقی که به‌ویژه در برابر خیزآب‌های طوفانی آسیب‌پذیر بودند، مردم در پشت خاک‌ریزهای مرتفع و روی نقاط مرتفع طبیعی مانند زبانه ساحلی و زمین‌های خیست (geest) ساکن شدند.[۲۵]: [۳۰۲٬۳۰۳]  از ۵۰۰ سال پیش از میلاد، مردم تپه‌های مسکونی مصنوعی (terp) می‌ساختند که بلندتر از سطح معمول سیلاب‌ها بود.[۲۵]: [۳۰۶٬۳۰۸]  تنها در آغاز قرون وسطای میانه در حدود سال ۱۲۰۰ میلادی بود که ساکنان شروع به اتصال خاک‌ریزهای حلقوی تک‌افتاده به یکدیگر کردند تا یک خط دفاعی در امتداد کل ساحل ایجاد کنند؛ بدین ترتیب، مناطق دوزیست میان خشکی و دریا به زمین‌های خشک دائمی تبدیل شدند.[۲۵]

شکل مدرن خاک‌ریزها که با کانال‌های سرریز و انحرافی تکمیل شده است، از سده‌های ۱۷ و ۱۸ میلادی در هلند پدیدار شد.[۲۶] سیل‌های دریای شمال در سال‌های ۱۹۵۳ و ۱۹۶۲ انگیزه‌ای شد برای افزایش ارتفاع خاک‌ریزها و همچنین کوتاه‌تر کردن خط ساحلی تا کمترین سطح ممکن در معرض ضربات دریا و طوفان قرار گیرد.[۲۷] در حال حاضر، ۲۷ درصد از خاک هلند پایین‌تر از سطح دریا قرار دارد و توسط خاک‌ریزها، تپه‌های شنی و پهنه‌های ساحلی محافظت می‌شود.[۲۸]

امروزه مدیریت ساحلی از چندین سطح تشکیل شده است.[۲۹] شیب خاک‌ریز انرژی دریای ورودی را کاهش می‌دهد، به طوری که خودِ سد تمام ضربه را دریافت نمی‌کند.[۲۹] خاک‌ریزهایی که مستقیماً در برابر دریا قرار دارند، به‌ویژه تقویت شده‌اند.[۲۹] در طول سال‌ها، ارتفاع خاک‌ریزها بارها افزایش یافته و گاهی تا ۹ متر (۳۰ فوت) رسیده است؛ همچنین شیب آن‌ها ملایم‌تر شده تا فرسایش ناشی از امواج بهتر کنترل شود.[۳۰] در جاهایی که تپه‌های شنی برای محافظت از خشکی کافی هستند، در آن‌ها گیاه چمن ساحلی (Ammophila arenaria) کاشته می‌شود تا از فرسایش ناشی از باد، آب و رفت‌وآمد جلوگیری شود.[۳۱]

طوفان‌های جزر و مدی

زوید-بِوِلاند در جریان سیل دریای شمال در سال ۱۹۵۳

خیزآب‌ها به‌ویژه سواحل هلند، بلژیک، آلمان و دانمارک و همچنین مناطق کم‌ارتفاع شرق انگلستان، به‌خصوص در اطراف واش و فنز را تهدید می‌کنند.[۲۴] خیزآب‌های طوفانی در اثر تغییرات در فشار اتمسفری به همراه امواج ناشی از بادهای شدید ایجاد می‌شوند.[۳۲]

نخستین طوفان جزر و مدی ثبت شده، «جولیانن‌فلوت» در ۱۷ فوریه ۱۱۶۴ بود که در پی آن خلیج یاده‌بوزن در سواحل آلمان شروع به شکل‌گیری کرد. گزارش شده که یک طوفان جزر و مدی در سال ۱۲۲۸ بیش از ۱۰۰ هزار نفر را به کام مرگ کشانده است.[۳۳] در سال ۱۳۶۲، سیل دوم سنت مارسلوس که به «گرونته ماندرنکه» نیز معروف است، کل سواحل جنوبی دریای شمال را درنوردید. سالنامه‌های آن زمان بار دیگر مرگ بیش از ۱۰۰ هزار نفر را ثبت کردند و بخش‌های بزرگی از ساحل برای همیشه به زیر آب رفت، از جمله شهر افسانه‌ای و گمشده رانگهولت.[۳۴]

در سده بیستم، سیل دریای شمال در سال ۱۹۵۳ سواحل چندین کشور را زیر آب برد و بیش از ۲ هزار قربانی گرفت.[۳۵] همچنین ۳۱۵ نفر از شهروندان هامبورگ در سیل دریای شمال در سال ۱۹۶۲ جان باختند.[۳۶]: [۷۹٬۸۶] 

سونامی‌ها

اگرچه سونامی در این منطقه نادر است، اما دریای شمال شاهد چندین مورد سونامی ثبت شده در تاریخ بوده است. لغزش‌های استورگا مجموعه‌ای از لغزش‌های زیرآبی بودند که در آن بخشی از فلات قاره نروژ به درون دریای نروژ لغزید. این زمین‌لغزش‌های عظیم بین سال‌های ۸۱۵۰ تا ۶۰۰۰ پیش از میلاد رخ دادند و باعث ایجاد سونامی به ارتفاع تا ۲۰ متر (۶۶ فوت) شدند که دریای شمال را درنوردید و بیشترین تأثیر را بر اسکاتلند و جزایر فارو گذاشت.[۳۷][۳۸]

زمین‌لرزه تنگه دوور در سال ۱۵۸۰ از نخستین زمین‌لرزه‌های ثبت شده در دریای شمال است که شدتی بین ۵٫۶ تا ۵٫۹ در مقیاس ریشتر داشت. این رویداد باعث خسارات گسترده در کاله (فرانسه) شد و احتمالاً یک سونامی را نیز تحریک کرد، هرچند این موضوع هرگز تأیید نشده است؛ نظریه این است که زمین‌لرزه باعث یک رانش زیرآبی عظیم در کانال مانش شده که آن هم سونامی به راه انداخته است.[۳۹] سونامی ناشی از زمین‌لرزه ۱۷۵۵ لیسبون نیز به هلند رسید، اگرچه امواج قدرت تخریبی خود را از دست داده بودند. بزرگ‌ترین زمین‌لرزه ثبت شده در بریتانیا، زمین‌لرزه ۱۹۳۱ داگر بنک با شدت ۶٫۱ در مقیاس ریشتر بود که باعث سونامی کوچکی شد و بخش‌هایی از سواحل بریتانیا را زیر آب برد.[۳۹] در سال ۱۹۹۵، موج دراپنر به ارتفاع ۲۵٫۶ متر (۸۴ فوت) در دریای شمال رخ داد که نخستین موج سرکش مشاهده شده با ابزارهای علمی بود.[۴۰]

زمین‌شناسی

دریاهای کم‌عمق داخلی مانند دریای شمال کنونی، از دیرباز بر روی فلات قاره اروپا وجود داشته‌اند. کافتی که بخش شمالی اقیانوس اطلس را در دوره‌های ژوراسیک و کرتاسه (از حدود ۱۵۰ میلیون سال پیش) شکل داد، باعث بالاآمدگی زمین‌ساختی در جزایر بریتانیا شد.[۴۱] از آن زمان، یک دریای کم‌عمق تقریباً به‌طور پیوسته بین ارتفاعات سپر بالتیک و جزایر بریتانیا وجود داشته است. این پیش‌درآمدِ دریای شمال کنونی، با بالا و پایین رفتن سطح دریای آزاد در دوران‌های زمین‌شناسی، بزرگ و کوچک شده است. گاهی این دریا به سایر دریاهای کم‌عمق مانند دریای روی رود سن در جنوب غربی، دریای پاراتتیس در جنوب شرقی یا اقیانوس تتیس در جنوب متصل بوده است.[۴۲]

در اواخر کرتاسه (حدود ۸۵ میلیون سال پیش)، تمام سرزمین‌های اصلی اروپای امروزی به جز اسکاندیناوی، مجموعه‌ای از جزایر پراکنده بودند.[۴۳] تا اوایل الیگوسن (۳۴ تا ۲۸ میلیون سال پیش)، ظهور اروپای غربی و مرکزی دریای شمال را تقریباً به‌طور کامل از اقیانوس تتیس جدا کرد؛ تتیس با تبدیل شدن اروپای جنوبی و جنوب غربی آسیا به خشکی، به تدریج کوچک شد و به دریای مدیترانه تبدیل گشت.[۴۴] دریای شمال توسط یک پل خشکی باریک از کانال مانش جدا شده بود تا اینکه این پل در اثر دست‌کم دو سیل فاجعه‌بار بین ۴۵۰ هزار تا ۱۸۰ هزار سال پیش شکسته شد.[۴۵]

از آغاز دوره کواترنری (حدود ۲٫۶ میلیون سال پیش)، سطح آب دریاها در هر دوره یخبندان سقوط کرده و سپس دوباره بالا آمده است. هر بار که یخسار به بیشترین حد خود می‌رسید، دریای شمال تقریباً به‌طور کامل خشک می‌شد؛ این توده خشکی بزرگ به عنوان داگرلند شناخته می‌شد که مناطق شمالی آن خود پوشیده از یخ بودند.[۴۶] خط ساحلی کنونی پس از آخرین بیشینه یخچالی، زمانی که دریا شروع به غرق کردن فلات قاره اروپا کرد، شکل گرفت.[۴۷] در سال ۲۰۰۶، قطعه‌ای استخوان هنگام حفاری نفت در دریای شمال پیدا شد؛ تحلیل‌ها نشان داد که این استخوان متعلق به یک پلاتئوسورس مربوط به ۱۹۹ تا ۲۱۶ میلیون سال پیش است. این عمیق‌ترین فسیل دایناسوری بود که تا آن زمان کشف شده بود و نخستین یافته در نروژ محسوب می‌شد.[۴۸]

طبیعت

ماهی‌ها و صدف‌ها

صدف‌های ژاپنی، صدف‌های کبود و صدف‌های راه‌راه در دریای وادن در هلند

پاروپایان و سایر زئوپلانکتون‌ها در دریای شمال فراوان هستند. این موجودات ریز، عناصر حیاتی زنجیره غذایی هستند که از گونه‌های بسیاری از ماهی‌ها حمایت می‌کنند.[۴۹] بیش از ۲۳۰ گونه ماهی در دریای شمال زندگی می‌کنند. ماهی روغن، روغن‌ماهی کوچک، درشت‌ماهی، زغال‌ماهی شمالی، صاف‌ماهی، ماهی حلوا، ماهی خال‌خالی، شاه‌ماهی، مارماهی شنی، ماهی خمسی و نیزه‌ماهی همگی بسیار رایج هستند و به‌صورت تجاری صید می‌شوند.[۴۹][۵۰] به‌دلیل اعماق مختلف درازگودال‌های دریای شمال و تفاوت در شوری، دما و حرکت آب، برخی از ماهی‌ها مانند سرخ‌ماهی دهان‌آبی و خرگوش‌ماهی تنها در مناطق کوچکی از دریای شمال ساکن هستند.[۵۱] سخت‌پوستان نیز به‌طور معمول در سراسر دریا یافت می‌شوند. شاه‌میگوی نروژی، میگوی شمالی و میگوی قهوه‌ای همگی به‌صورت تجاری صید می‌شوند، اما گونه‌های دیگر از شاه‌میگو، میگوهای راستین، صدف چروک، صدف‌های سیاه و صدف‌های دوکفه‌ای همگی در دریای شمال زندگی می‌کنند.[۴۹] اخیراً گونه‌های غیربومی از جمله صدف ژاپنی و صدف گزلیکی در منطقه مستقر شده‌اند.[۵۰]

پرندگان

سواحل دریای شمال محل استقرار ذخیره‌گاه‌های طبیعی از جمله مصب ایتان، پناهگاه حیات وحش فاولزها و جزایر فارن در بریتانیا و پارک ملی دریای وادن در دانمارک، آلمان و هلند است.[۴۹] این مکان‌ها زیستگاه جوجه‌آوری برای ده‌ها گونه پرنده را فراهم می‌کنند. هر ساله ده‌ها میلیون پرنده از دریای شمال برای جوجه‌آوری، تغذیه یا توقف‌های مهاجرتی استفاده می‌کنند. جمعیت‌های کاکایی پاسیاه، طوطی دریایی اطلس، سفیدغاز شمالی، بدبومرغ شمالی و گونه‌هایی از مرغ‌های باران، اردک‌تباران دریایی، غواص‌ها، باکلان‌ها، کاکایی‌ها، ماهی‌گیرک‌ها و پرستوهای دریایی و بسیاری دیگر از پرندگان دریایی، این سواحل را برای پرنده‌نگری محبوب کرده‌اند.[۴۹][۵۰]

کاکایی اروپایی در سواحل دریای شمال

پستانداران دریایی

یک دلفین بینی‌بطری ماده همراه با فرزندش در مورای فرث، اسکاتلند

دریای شمال همچنین زیستگاه پستانداران دریایی است. فک بندرگاه، فک خاکستری و گرازماهی بندری را می‌توان در امتداد سواحل، در تأسیسات دریایی و در جزایر یافت. جزایر بسیار شمالیِ دریای شمال مانند مجمع‌الجزایر شتلند گاهی اوقات میزبان تنوع بیشتری از فک‌ها از جمله فک ریشدار، فک چنگی، فک کلاه‌دار و فک حلقه‌دار و حتی گراز دریایی هستند.[۵۲] آب‌بازسانان دریای شمال شامل گونه‌های مختلف گرازماهی، دلفین و نهنگ است.[۵۰][۵۳]

گیاگان

شکوفایی فیتوپلانکتون در دریای شمال

گونه‌های گیاهی در دریای شمال شامل گونه‌هایی از فوکوس‌ها، از جمله فوکوس وزیکولوزوس، گره‌جلبک و فوکوس دندانه‌دار است. همچنین جلبک‌های بزرگ و کتانجک مانند «Laminaria digitata» و «Laminaria hyperborea» و گونه‌هایی از مرل یافت می‌شوند.[۵۰] نواری که سابقاً در تمام دریای وادن رایج بود، در قرن بیستم توسط یک بیماری تقریباً از بین رفت.[۵۴] به‌همین ترتیب، علف دریایی عادت داشت پهنه‌های عظیمی از کف اقیانوس را بپوشاند، اما صید ترال و لایروبی به زیستگاه آن آسیب رسانده و مانع از بازگشت آن شده است.[۵۵] جلبک مهاجم ژاپنی (سارگاسوم متیکوم) در امتداد سواحل دریا گسترش یافته، بنادر و ورودی‌ها را مسدود کرده و به یک مزاحمت تبدیل شده است.[۵۶]

تنوع زیستی و حفاظت

به‌دلیل جمعیت انسانی متراکم و سطح بالای صنعتی‌شدن در امتداد سواحل آن، حیات وحش دریای شمال از آلودگی، شکار بی‌رویه و ماهیگیری بیش از حد آسیب دیده است. بال‌آتشیان و پلیکان‌ها زمانی در سواحل جنوبی دریای شمال یافت می‌شدند، اما در طول هزاره دوم منقرض شدند.[۵۷] گرازهای دریایی تا اواسط قرن شانزدهم در جزایر اورکنی تردد می‌کردند، زیرا هم جزیره سیبل و هم جزایر اورکنی در محدوده طبیعی آن‌ها قرار داشتند.[۵۸] نهنگ‌های خاکستری نیز در دریای شمال زندگی می‌کردند اما در قرن هفدهم در اقیانوس اطلس به سمت انقراض رانده شدند.[۵۹] گونه‌های دیگر به‌شدت کاهش جمعیت داشته‌اند، اگرچه هنوز یافت می‌شوند. نهنگ صاف اطلس شمالی، ماهیان خاویاری، شاه‌ماهی‌های گودآبه، سفره‌ماهی، چارگوش‌ماهی‌ها، ماهی آزاد و سایر گونه‌ها تا قرن بیستم در دریای شمال رایج بودند، تا اینکه به‌دلیل ماهیگیری بی‌رویه تعداد آن‌ها کاهش یافت.[۶۰][۶۱] عوامل دیگری مانند معرفی گونه‌های معرفی‌شده، آلودگی و رواناب کشاورزی، صید ترال و لایروبی، پرغذایی ناشی از فعالیت‌های انسانی، ساخت‌وساز در مناطق ساحلی جوجه‌آوری و تغذیه، استخراج شن و ماسه، ساخت‌وسازهای فراساحلی و ترافیک سنگین کشتیرانی نیز در این کاهش نقش داشته‌اند.[۵۰] به‌عنوان مثال، یک گله بومی از نهنگ قاتل در دهه ۱۹۶۰ از بین رفت که احتمالاً به‌دلیل اوج آلودگی پلی‌کلر بی‌فنیل در این دوره زمانی بوده است.[۶۲] کمیسیون OSPAR کنوانسیون اوسپار را برای مقابله با اثرات مضر فعالیت‌های انسانی بر حیات وحش در دریای شمال، حفظ گونه در خطر انقراض و ارائه حفاظت از محیط زیست مدیریت می‌کند.[۶۳] تمامی کشورهای حاشیه دریای شمال از امضاکنندگان توافق‌نامه مارپل ۷۸/۷۳ هستند که با جلوگیری از آلودگی ناشی از کشتی‌ها، از محیط زیست دریایی محافظت می‌کند.[۶۴] آلمان، دانمارک و هلند همچنین دارای یک توافق‌نامه سه‌جانبه برای حفاظت از دریای وادن یا پهنه‌های گلی هستند که در امتداد سواحل سه کشور در لبه جنوبی دریای شمال امتداد دارد.[۶۵]

منابع

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 L.M.A. (1985). "Europe". In University of Chicago (ed.). Encyclopædia Britannica Macropædia. Vol. 18 (Fifteenth ed.). U.S.A.: Encyclopædia Britannica Inc. pp. 832–835. ISBN 978-0-85229-423-9.
  2. 1 2 3 4 Ripley, George; Charles Anderson Dana (1883). The American Cyclopaedia: A Popular Dictionary of General Knowledge. D. Appleton and company. p. 499. Archived from the original on 17 April 2023. Retrieved 17 February 2020.
  3. ↑ Helland-Hansen, Bjørn; Fridtjof Nansen (1909). "IV. The Basin of the Norwegian Sea". Report on Norwegian Fishery and Marine-Investigations Vol. 11 No. 2. Geofysisk Institutt. Archived from the original on 14 January 2009. Retrieved 9 January 2009.
  4. 1 2 3 4 "About the North Sea: Key facts". Safety at Sea project: Norwegian Coastal Administration. 2008. Archived from the original on 9 December 2008. Retrieved 2 November 2008.
  5. ↑ Ray, Alan; G. Carleton; Jerry McCormick-Ray (2004). Coastal-marine Conservation: Science and Policy (illustrated ed.). Blackwell Publishing. p. 262. ISBN 978-0-632-05537-1. Archived from the original on 17 April 2023. Retrieved 2 October 2020.
  6. ↑ "Chapter 5: North Sea" (PDF). Environmental Guidebook on the Enclosed Coastal Seas of the World. International Center for the Environmental Management of Enclosed Coastal Seas. 2003. Archived from the original (PDF) on 17 December 2008. Retrieved 24 November 2008.
  7. ↑ Calow, Peter (1999). Blackwell's Concise Encyclopedia of Environmental Management. Blackwell Publishing. ISBN 978-0-632-04951-6. Archived from the original on 17 April 2023. Retrieved 26 December 2008.
  8. ↑ "Limits in the seas: North Sea continental shelf boundaries" (PDF). U.S. Department of State. United States Government. 14 June 1974. Archived (PDF) from the original on 11 June 2020. Retrieved 17 June 2013.
  9. ↑ Ostergren, Robert Clifford; John G. Rice (2004). The Europeans: A Geography of People, Culture, and Environment. Bath, UK: Guilford Press. p. 62. ISBN 978-0-89862-272-0.
  10. ↑ Tuckey, James Hingston (1815). Maritime Geography and Statistics ... Black, Parry & Co. p. 445. Archived from the original on 17 April 2023. Retrieved 17 February 2020.
  11. ↑ Bradford, Thomas Gamaliel (1838). Encyclopædia Americana: A Popular Dictionary of Arts, Sciences, Literature, History, Politics, and Biography, Brought Down to the Present Time; Including a Copious Collection of Original Articles in American Biography; on the Basis of the Seventh Edition of the German Conversations-lexicon. Thomas, Cowperthwait, & Co. p. 445. Archived from the original on 17 April 2023. Retrieved 17 February 2020.
  12. ↑ Alan Fyfe (Autumn 1983). "The Devil's Hole in the North Sea". The Edinburgh Geologist (14). Archived from the original on 1 December 2008. Retrieved 2 November 2008.
  13. ↑ "North Sea cod 'could disappear' even if fishing outlawed". The Telegraph. 9 September 2009. Archived from the original on 14 September 2009.
  14. ↑ "Global Warming Triggers North Sea Temperature Rise". Agence France-Presse. Terra Daily. 14 November 2006. Archived from the original on 3 January 2009. Retrieved 1 December 2008.
  15. ↑ Reddy, M. P. M. (2001). "Annual variation in Surface Salinity". Descriptive Physical Oceanography. Taylor & Francis. p. 114. ISBN 978-0-54107064. Archived from the original on 17 April 2023. Retrieved 3 December 2008. {{cite book}}: Check |isbn= value: length (help)
  16. ↑ "Met Office: Flood alert!". Met office UK government. 28 November 2006. Archived from the original on 31 December 2006. Retrieved 2 November 2008.
  17. ↑ "Safety at Sea". Currents in the North Sea. 2009. Archived from the original on 9 December 2008. Retrieved 9 January 2009.
  18. ↑ Freestone, David; Ton IJlstra (1990). "Physical Properties of Sea Water and their Distribution Annual: Variation in Surface Salinity". The North Sea: Perspectives on Regional Environmental Co-operation. Martinus Nijhoff Publishers. pp. 66–70. ISBN 978-1-85333-413-9. Archived from the original on 17 April 2023. Retrieved 3 December 2008.
  19. ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام Dyke وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  20. ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام Carter وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  21. ↑ Pugh, D. T. (2004). Changing Sea Levels: Effects of Tides, Weather, and Climate. Cambridge University Press. p. 93. ISBN 978-0-521-53218-1. Archived from the original on 17 April 2023. Retrieved 1 July 2020.
  22. ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام EastRiding وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  23. ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام Eurosion وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  24. 1 2 خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام GHC وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  25. 1 2 3 خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام Wefer وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  26. ↑ Oosthoek, K. Jan (2006–2007). "History of Dutch river flood defences". Environmental History Resources. Archived from the original on 26 June 2007. Retrieved 24 July 2007.
  27. ↑ "North Sea Protection Works – Seven Modern Wonders of World". Compare Infobase Limited. 2006–2007. Archived from the original on 25 May 2007. Retrieved 24 July 2007.
  28. ↑ Rosenberg, Matt (30 January 2007). "Dykes of the Netherlands". About.com – Geography. Archived from the original on 1 February 2009. Retrieved 19 July 2007.
  29. 1 2 3 خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام BASF وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  30. ↑ Peters, Karsten; Magnus Geduhn; Holger Schüttrumpf; Helmut Temmler (31 August – 5 September 2008). "Impounded water in Sea Dikes" (PDF). ICCE. Archived from the original (PDF) on 5 February 2009. Retrieved 16 January 2009.
  31. ↑ "Dune Grass Planting". A guide to managing coastal erosion in beach/dune systems – Summary 2. میراث طبیعی اسکاتلند. 2000. Archived from the original on 12 December 2008. Retrieved 2 November 2008.
  32. ↑ Ingham, J. K.; John Christopher Wolverson Cope; P. F. Rawson (1999). "Quaternary". Atlas of Palaeogeography and Lithofacies. Geological Society of London. p. 150. ISBN 978-1-86239-055-3. Archived from the original on 17 April 2023. Retrieved 15 December 2008.
  33. ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام Morin وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  34. ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام Untergang وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  35. ↑ Coastal Flooding: The great flood of 1953. Investigating Rivers. Archived from the original on 26 November 2002. Retrieved 24 July 2007.
  36. ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام Lamb وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  37. ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام spiegel وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  38. ↑ Bondevik, Stein; Sue Dawson; Alastair Dawson; Øystein Lohne (5 August 2003). "Record-breaking Height for 8000-Year-Old Tsunami in the North Atlantic". Eos, Transactions, American Geophysical Union. 84 (31): 289, 293. Bibcode:2003EOSTr..84..289B. doi:10.1029/2003EO310001. hdl:1956/729.
  39. 1 2 خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام Belgium وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  40. ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام TheWeek2 وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  41. ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام Ziegler وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  42. ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام Torsvik وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  43. ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام Glennie وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  44. ↑ Smith, A. G. (2004). Atlas of Mesozoic and Cenozoic Coastlines. Cambridge University Press. pp. 27–38. ISBN 978-0-521-60287-7. Archived from the original on 17 April 2023. Retrieved 1 July 2020.
  45. ↑ Gibbard, P. (19 July 2007). "Palaeogeography: Europe cut adrift". Nature. 448 (7151): 259–60. Bibcode:2007Natur.448..259G. doi:10.1038/448259a. PMID 17637645. S2CID 4400105.
  46. ↑ Bradwell, Tom; Stoker, Martyn S.; Golledge, Nicholas R.; Wilson, Christian K.; Merritt, Jon W.; Long, David; Everest, Jeremy D.; Hestvik, Ole B.; Stevenson, Alan G.; Hubbard, Alun L.; Finlayson, Andrew G.; Mathers, Hannah E. (June 2008). "The northern sector of the last British Ice Sheet: Maximum extent and demise". Earth-Science Reviews. 8 (3–4): 207–226. Bibcode:2008ESRv...88..207B. doi:10.1016/j.earscirev.2008.01.008. S2CID 129790365. Archived from the original on 25 November 2022. Retrieved 25 November 2022.
  47. ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام Plant وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  48. ↑ Lindsey, Kyle (25 April 2006). "Dinosaur of the Deep". Paleontology Blog. Archived from the original on 2 May 2014. Retrieved 23 June 2013.
  49. 1 2 3 4 5 "MarBEF Educational Pullout: The North Sea" (PDF). Ecoserve. MarBEF Educational Pullout Issue 4. Archived from the original (PDF) on 5 February 2009. Retrieved 12 January 2009.
  50. 1 2 3 4 5 6 "Quality Status Report for the Greater North Sea". کنوانسیون اوسپار (OSPAR). 2010. Archived from the original on 25 January 2012. Retrieved 23 June 2013.
  51. ↑ Piet, G. J.; van Hal, R.; Greenstreet, S. P. R. (2009). "Modelling the direct impact of bottom trawling on the North Sea fish community to derive estimates of fishing mortality for non-target fish species". ICES Journal of Marine Science. 66 (9): 1985–1998. doi:10.1093/icesjms/fsp162.
  52. ↑ "Walrus". Ecomare. Archived from the original on 2 May 2014. Retrieved 23 June 2013.
  53. ↑ Whales and dolphins in the North Sea 'on the increase'. Newcastle University Press Release. 2 April 2005. Archived from the original on 1 January 2009. Retrieved 21 December 2007.
  54. ↑ Nienhuis, P.H. (2008). "Causes of the eelgrass wasting disease: Van der Werff's changing theories". Aquatic Ecology. 28 (1): 55–61. doi:10.1007/BF02334245. S2CID 37221865.
  55. ↑ "Effects of Trawling and Dredging". Effects of Trawling and Dredging on Seafloor Habitat. آکادمی ملی علوم; Ocean Studies Board, Division on Earth and Life Studies, آکادمی‌های ملی علوم، مهندسی و پزشکی. 2008. doi:10.17226/10323. ISBN 978-0-309-08340-9. Archived from the original on 15 May 2011. Retrieved 2 November 2008.
  56. ↑ Tait, Ronald Victor; Frances Dipper (1998). Elements of Marine Ecology. Butterworth-Heinemann. p. 432. ISBN 9780750620888. Archived from the original on 17 April 2023. Retrieved 1 July 2020.
  57. ↑ "Extinct / extirpated species". Dr. Ransom A. Myers – Research group website. Future of Marine Animal Populations / Census of Marine Life. 27 October 2006. Archived from the original (doc) on 17 December 2008. Retrieved 24 November 2008.
  58. ↑ Ray, C.E. (1960). "Trichecodon huxlei (Mammalia: Odobenidae) in the Pleaistocene of southeastern United States". Bulletin of the Museum of Comparative Zoology. 122: 129–142.
  59. ↑ "Atlantic Grey Whale". The Extinction Website. Species Info. 19 January 2008. Archived from the original on 4 January 2009. Retrieved 3 December 2008.
  60. ↑ Brown, Paul (21 March 2002). "North Sea in crisis as skate dies out: Ban placed on large areas to stave off risk of species being destroyed". گاردین. London, UK: Guardian Unlimited, Guardian News and Media Limited. Archived from the original on 17 April 2023. Retrieved 3 December 2008.
  61. ↑ Williot, Patrick; Rochard, Éric. "Sturgeon: Restoring an endangered species" (PDF). Ecosystems and territories. Cemagref. Archived from the original (PDF) on 17 December 2008. Retrieved 3 December 2008.
  62. ↑ Carrington, Damian (14 January 2016). "UK's last resident killer whales 'doomed to extinction'". گاردین. London, UK. Archived from the original on 20 February 2019. Retrieved 17 February 2019.
  63. ↑ "OSPAR Convention". European Union. 2000. Archived from the original on 8 January 2009. Retrieved 30 November 2008.
  64. ↑ "Directive 2000/59/EC of the European Parliament and of the Council of 27 November 2000 on port reception facilities for ship-generated waste and cargo residues". Official Journal of the European Communities. 28 December 2000. 28 December 2000 L 332/81. Archived from the original on 10 May 2011. Retrieved 12 January 2009. "Member States have ratified Marpol 73/78".
  65. ↑ "Wadden Sea region case study" (PDF). Scottish Natural Heritage: A review of relevant experience in sustainable tourism in the coastal and marine environment, case studies, level 1, Wadden Sea region (Report). Stevens & Associates. 1 June 2006. Archived from the original (PDF) on 17 December 2008. Retrieved 1 December 2008.
  • "North Sea Facts". Royal Belgian Institute of Natural Sciences. Management Unit of North Sea Mathematical Models. Archived from the original on 2 June 2008. Retrieved 15 February 2009.
  • Starkey, David J.; Morten Hahn-Pedersen (2005). Bridging troubled waters: Conflict and co-operation in the North Sea Region since 1550. Esbjerg [Denmark]: Fiskeri-og Søfartsmuseets. ISBN 87-90982-30-4.
  • Ilyina, Tatjana P (2007). The fate of persistent organic pollutants in the North Sea multiple year model simulations of [gamma]-HCH, [alpha]-HCH and PCB 153Tatjana P Ilyina;. Berlin ; New York: Springer. ISBN 978-3-540-68163-2.
  • Karlsdóttir, Hrefna M. (2005). Fishing on common grounds: the consequences of unregulated fisheries of North Sea Herring in the postwar period. Göteborg: Ekonomisk-Historiska Inst. , Göteborg Univ. ISBN 91-85196-62-2.
  • Tiedeke, Thorsten; Werner Weiler (2007). North Sea coast: landscape panoramas. Nelson: NZ Visitor; Lancaster: Gazelle Drake Academic. ISBN 978-1-877339-65-3.
  • ed. by Erik Thoen (2007). Rural history in the North Sea area: a state of the art (Middle Ages – beginning 20th century). Turnhout: Brepols. ISBN 978-2-503-51005-7. {{cite book}}: |author= has generic name (help)
  • Waddington, Clive; Kristian Pedersen (2007). Mesolithic studies in the North Sea Basin and beyond: proceedings of a conference held at Newcastle in 2003. Oxford: Oxbow Books. ISBN 1-84217-224-7.
  • Zeelenberg, Sjoerd (2005). Offshore wind energy in the North Sea Region: the state of affairs of offshore wind energy projects, national policies and economic, environmental and technological conditions in Denmark, Germany, The Netherlands, Belgium and the United Kingdom. Groningen: University of Groningen. OCLC 71640714.
  • Quante, Markus; et al. (2016). North Sea Region Climate Change Assessment. Springer. ISBN 978-3-319-39745-0. {{cite book}}: Explicit use of et al. in: |first= (help)
This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.