گذرگاه مخفی
گذرگاه مخفی (انگلیسی: Secret passage) که معمولاً به عنوان گذرگاه‌های پنهان یا تونل‌های مخفی نیز شناخته می‌شوند، مسیرهای مخفی هستند که برای سفر مخفیانه، فرار یا جابجایی افراد و کالاها استفاده می‌شوند. آنها گاهی در داخل ساختمان‌ها قرار دارند و به اتاق‌های مخفی منتهی می‌شوند.
برخی دیگر به مردم اجازه می‌دهند بدون دیده شدن وارد ساختمان‌ها شوند یا از آنها خارج شوند. راهروهای مخفی و اتاق‌های مخفی در قلعه‌ها و خانه‌های متعلق به سران دولت، ثروتمندان، جنایتکاران و طرفداران لغو برده‌داری مرتبط با راه‌آهن زیرزمینی آمریکا ساخته شده‌اند. آنها به حاکمان محاصره شده کمک کرده‌اند تا از دست مهاجمان فرار کنند، از جمله پاپ الکساندر ششم در سال ۱۴۹۴، پاپ کلمنت هفتم در سال ۱۵۲۷ و ماری آنتوانت در سال ۱۷۸۹ از این طریق از دست مهاجمان مخفی شدند. راهروها و تونل‌ها توسط جنایتکاران، ارتش‌ها (به ویژه ویت‌کنگ‌ها در جنگ ویتنام) و سازمان‌های سیاسی برای قاچاق کالا و انسان یا پنهان کردن فعالیت‌هایشان استفاده شده‌اند.
ظاهر و ساخت
ورودی برخی از راهروهای مخفی به صورت ویژگی‌های معماری مانند شومینه یا قفسه‌های کتاب کشویی توکار ظاهر می‌شوند. برخی از ورودی‌ها با جزئیات بیشتری پنهان شده‌اند و فقط با استفاده از یک مکانیزم مخفی یا قفل می‌توان آنها را باز کرد. برخی دیگر بسیار ساده‌تر هستند؛ به عنوان مثال، یک دریچه که زیر یک فرش پنهان شده است.
برخی از ساختمان‌ها در نقشه‌های اولیه خود دارای مناطق مخفی هستند، مانند گذرگاه‌های مخفی در قلعه‌های قرون وسطایی که برای فرار ساکنان از محاصره دشمن طراحی شده بودند. گذرگاه‌های مخفی دیگر قلعه‌ها به یک منبع آب زیرزمینی منتهی می‌شدند که در طول محاصره‌های نظامی طولانی، آب را تأمین می‌کرد.
خانه‌های سنتی عربی گاهی یک «باب السِّر» دارند: یک در مخفی که به عنوان خروج اضطراری در دیوارها تعبیه شده و با یک طاقچه پنجره یا یک قفسه کتاب پنهان می‌شود. این نام از یکی از شش دروازه‌ای گرفته شده است که از میان یک دیوار باستانی در عدن (در یمن امروزی) برگرفته شده بود و فقط در صورت فوریت‌های امنیتی دولتی باز می‌شد. در اسپانیای امروزی، قلعه عربی بنکورنسیا دارای یک باب السر است که به عنوان «در خیانت» شناخته می‌شود.[۱]
گاهی پس از ساخت اولیه، گذرگاه‌های مخفی دیگری اضافه شده‌اند. تونل‌های مخفی اغلب به عنوان مسیرهای فرار از زندان‌ها یا اردوگاه‌های اسیران جنگی ساخته شده‌اند، جایی که به عنوان تونل فرار شناخته می‌شوند. آنها معمولاً به یک دهانه یا در مخفی نیاز دارند و ممکن است شامل سایر تکنیک‌های ساخت و ساز فریبنده، مانند ایجاد یک دیوار کاذب، باشند. تونل‌های دیگر به دلایل مختلفی ساخته شده‌اند، مانند تونل‌هایی که برای قاچاق سلاح گرم، مواد مخدر غیرقانونی و سایر کالاهای قاچاق استفاده می‌شوند.
تاریخچه
در طول تاریخ موارد زیادی از استفاده از راهروها و اتاق‌های مخفی وجود داشته است:
دوران باستان - ۱۰۰۰ میلادی
سازندگان اهرام مصر باستان، اتاق‌های دفن را از سارقان مقبره محافظت می‌کردند.[۲] در حالی که برخی از راهروها و اتاق‌های اهرام تا همین اواخر ناشناخته بودند، عموماً تصور می‌شود که آنها عملکردهای ساختاری دارند و نه مخفی.[۳]
مسیحیان اولیه، که در قرن دوم میلادی توسط مقامات رومی مورد آزار و اذیت قرار گرفتند، از اتاق‌های مخفی برای پنهان کردن اجتماعات خود برای عبادت استفاده می‌کردند.[۴]
۱۰۰۰–۱۶۰۰ میلادی
در سال ۱۳۲۷، راجر مورتیمر پس از تکمیل کودتا، شاه ادوارد دوم انگلستان را زندانی کرد. ادوارد دوم در همان سال در بازداشت درگذشت. در سال ۱۳۳۰، گروه کوچکی از هواداران مسلح ادوارد دوم از یک گذرگاه مخفی برای حمله به مورتیمر که در قلعه ناتینگهام بود و توسط چند صد سرباز محافظت می‌شد، استفاده کردند. مهاجمان از طریق یک گذرگاه مخفی طولانی و پر پیچ و خم که مستقیماً به ساختمانی که ملکه در آن اقامت داشت منتهی می‌شد، وارد شدند. یکی از همدستان او در داخل قلعه، چفت در را به عقب کشید و به مهاجمان اجازه داد تا مورتیمر را دستگیر کنند.[۵]
پاسِتو گذرگاهی است که واتیکان را به قلعه سنت آنجلو متصل می‌کند. پاپ الکساندر ششم در سال ۱۴۹۴، زمانی که شارل هشتم به شهر حمله کرد، از آن عبور کرد و پاپ کلمنت هفتم در طول غارت رم در سال ۱۵۲۷ از طریق آن به سلامت گریخت.
کشیش‌های کاتولیک در بریتانیا از زمان سلطنت ملکه الیزابت یکم از اتاق‌های مخفی به نام «حفره‌های کشیش» برای فرار از آزار و اذیت پروتستان‌ها استفاده می‌کردند.
۱۶۰۰–۱۹۰۰
در دهه‌های ۱۷۳۰ و ۱۷۴۰، یک تونل مخفی بین «اولد بل» و مهمانخانه‌ی «پری‌مید این» در نزدیکی رای، ساسکس شرقی، توسط باند هاوکهرست برای قاچاق استفاده می‌شد.
در سال ۱۷۸۹، در آغاز آنچه که بعدها انقلاب فرانسه نامیده شد، تظاهرکنندگان خشمگین در پاریس در خیابان‌ها راهپیمایی کردند و به قلعه باستیل حمله کردند. انقلاب به شهرهای کوچک‌تر گسترش یافت و در آن جا دفاتر مالیاتی مورد حمله قرار گرفتند، و در حومه فرانسه نیز، دهقانان به اشراف ثروتمند ساکن در خانه‌های اربابی و قلعه‌ها حمله کردند. بسیاری از خانواده سلطنتی و اشراف فرانسوی به اتریش، روسیه یا بریتانیا گریختند. در ماه اکتبر، جمعیتی بالغ بر ۷۰۰۰ تظاهرکننده به سمت کاخ سلطنتی در ورسای راهپیمایی کردند. اگرچه این جمعیت موفق شدند بر استحکامات کاخ غلبه کنند و محافظان ماری آنتوانت را بکشند، ماری آنتوانت از طریق یک گذرگاه مخفی از کاخ فرار کرد.
قلعه سنت مایکل قلعه‌ای است که برای محافظت از تزار روس پاول یکم در برابر آدمکش‌ها ساخته شد. این قلعه که در سال ۱۸۰۰ تکمیل شد، از ویژگی‌های حفاظتی شامل دیوارهای عظیم و آب در هر چهار طرف (رودخانه‌ها و کانال‌ها) به همراه پل‌های متحرکی که شب‌ها بالا می‌رفتند و مواضع توپ مشرف به پل‌های متحرک بود. تزار همچنین یک گذرگاه مخفی در راهروی بیرون اتاق خواب خود داشت تا در صورت عبور مهاجمان از استحکامات قلعه، بتواند فرار کند. با این حال، او هرگز نتوانست از گذرگاه مخفی استفاده کند. چهل روز پس از اقامت در قلعه، گروهی از همدستان او را در اتاق خوابش به قتل رساندند.
در طول جنگ بوشین ژاپن (۱۸۶۸-۱۸۶۹)، نیروهای امپراتوری ژاپن به ملازمان وفادار شوگون توکوگاوا یوشینوبو در حوضه آیزو حمله کردند. گروهی از جوانان ۱۵ و ۱۶ ساله وفادار به شوگون که خود را تیپ ببر سفید می‌نامیدند، با استفاده از یک گذرگاه مخفی از دست نیروهای امپراتوری فرار کردند. وقتی جنگجویان جوان از گذرگاه بیرون آمدند، یک اقامتگاه سامورایی در حال سوختن را دیدند که آن را با قلعه اشتباه گرفتند. جنگجویان جوان با این باور که قلعه به دست نیروهای امپراتوری افتاده است، به جای مواجهه با ننگ شکست، با سپوکو (شکافتن شکم) خودکشی دسته جمعی کردند.
ویلیام، پنجمین دوک پورتلند، در طول قرن نوزدهم، شبکه‌ای از تونل‌ها را در ملک خود در صومعه ولبک ایجاد کرد تا بتواند بدون دیده شدن وارد ملک شود و از آن خارج شود.
۱۹۰۰ تا کنون
هتل ریگال نیکرباکر در شیکاگو، یک هتل بزرگ ۳۵۰ اتاقه است که در دهه ۱۹۲۰، در دوران ممنوعیت الکل در ایالات متحده ساخته شد. هنگامی که هتل در سال ۱۹۸۰ بازسازی شد، کارگران دری مخفی در یکی از سالن‌های رقص پنت هاوس پیدا کردند که به یک راه پله به طبقه همکف منتهی می‌شد این ممکن است برای کمک به افرادی که در قمار غیرقانونی یا نوشیدن مشروبات الکلی شرکت می‌کردند، برای فرار در صورت حمله پلیس استفاده شده باشد.
در دوران ممنوعیت الکل در ایالات متحده، بارهای غیرقانونی که «اسپیک‌ایزی» نامیده می‌شدند، اغلب در پشت، بالا یا پایین مشاغل به ظاهر قانونی که به طور خاص برای فعالیت‌های قاچاق غیرقانونی طراحی شده بودند، پنهان می‌شدند. در دکیتر، طبقه سوم فروشگاه جواهرات بل در دهه‌های ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰ یک میخانه، یک قمارخانه و یک فاحشه خانه را در خود جای داده بود. مشتریان از خیابان به یک راه پله دسترسی پیدا می‌کردند و وارد یک مغازه لوازم ورزشی می‌شدند که به عنوان در عمل می‌کرد. پس از اینکه مشتریان از ردیف قفسه‌هایی که با کالاهای ورزشی غبار گرفته پوشیده شده بودند عبور می‌کردند، یک پنل مخفی در دیوار باز می‌شد و ورودی میخانه و فاحشه خانه را آشکار می‌کرد.
در سال ۱۹۲۸ در شهر نیویورک، جک کریندلر و چارلی برنز یک روسپی‌خانه سابق را خریداری و آن را به یک بار و رستوران به نام «باشگاه ۲۱» تبدیل کردند. در سال ۱۹۳۰، آنها معمار فرانک بوکانان را استخدام کردند تا یک در مخفی برای پنهان کردن مشروبات الکلی در زیرزمین طراحی کند، زیرا این مکان در حال تبدیل شدن به یک میخانه‌ی مشروبات الکلی بود. بوکانان برای پنهان کردن این در مخفی از مأموران فدرال منع مشروبات الکلی، در را طوری طراحی کرد که مانند یک دیوار بتنی محکم به نظر برسد. این در که دو و نیم تن وزن داشت، توسط لولاهای بسیار دقیقی پشتیبانی می‌شد و با یک تخته بتنی روبرو بود. این در مخفی تنها با وارد کردن یک سیم ۱۸ اینچی از طریق یکی از چندین شکاف موجود در بتن قابل باز شدن بود.
در طول جنگ جهانی دوم، افسران نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا که در قلعه کلدیتز اسیر بودند، در اتاق زیر شیروانی یکی از ساختمان‌های اسرای جنگی، دیوار کاذبی ساختند تا کارگاهی را که در آن مشغول ساخت یک گلایدر برای کمک به فرار بودند، پنهان کنند.[۶]
جنگجویان جنگ چریکی از تونل‌ها و گذرگاه‌های مخفی برای حمله به دشمنان خود بدون اسیر شدن و انتقال سلاح و تدارکات استفاده می‌کردند. تونل‌های کو چی به ویژه در طول حمله تت در جنگ ویتنام بین سال‌های ۱۹۶۸ و ۱۹۶۹ توسط چریک‌های کمونیست ویت‌کنگ مورد استفاده قرار گرفت، که این تونل‌های نامساعد اما مستحکم را خانه خود ساخته و تدارکات مورد نیاز حمله را از طریق آنها منتقل می‌کردند. این تونل‌ها شامل اتاق‌های خواب، آشپزخانه‌ها، کلاس‌های درس، چاه‌ها و مراکز درمانی بودند. به منظور حفظ جریان اکسیژن از سطح زمین، ویت‌کنگ‌ها هوشمندانه دریچه‌های هوا را به شکل اشیاء به ظاهر طبیعی مانند تپه‌های موریانه پنهان می‌کردند. با این حال، تونل‌ها به هیچ وجه راحت نبودند؛ ویت‌کنگ‌ها از بسیاری از عناصر، مانند بیماری‌ها و حشرات و حیوانات سمی، رنج می‌بردند. بمباران هوایی گسترده بمب‌افکن‌های بی-۵۲ به ویژه برای ویت‌کنگ‌ها اعصاب خردکن بود، که معمولاً بسته به عمق آنها، می‌توانستند در بخش‌هایی از تونل‌ها فرو بریزند. با این وجود، تونل‌ها تقریباً در برابر هر چیزی که ارتش آمریکا به سمت آنها پرتاب می‌کرد، مقاومت کردند.
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ "Andando por Benquerencia de la Serena". Description of La Puerta de la Traicon (in Spanish). Archived from the original on 3 ژوئیه 2017. Retrieved 25 فوریه 2026.
- ↑ "The Artifact Lab FAQs". Penn Museum. University of Pennsylvania. Retrieved 26 August 2023.
- ↑ Parker, Christopher. "Hidden Chamber Revealed Inside Great Pyramid of Giza". Smithsonian Magazine. Retrieved 26 August 2023.
- ↑ "The Development of Christian Society in Early England". britannia.com. Archived from the original on 13 ژانویه 2019. Retrieved 25 فوریه 2026.
- ↑ "Dr Ian Mortimer: The Perfect King". ianmortimer.com.
- ↑ "Building the Colditz Glider". pbs.org. Retrieved 26 March 2021.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Secret passage». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۵ فوریه ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
| اتاق‌های اشتراکی خانه |
|
|---|---|
| اتاق‌های خصوصی | |
| فضاها | |
| خدماتی و انبار |
|
| فضاهای خانه بزرگ | |
| مقالات مرتبط |
|
| عناصر معماری | |
| |
- اتاق‌ها
- درها
- فریبکاری