گردوخاک
گردوخاک[۱] (به انگلیسی: Dust) از ذرات ریز ماده جامد ساخته شده است.[۲] در زمین، این ماده عموماً از ذراتی در جوّ زمین تشکیل شده که از منابعی گوناگون مانند خاکی که با وزش باد بلند می‌شود (فرایندی بادی)، انواع فوران‌های آتشفشانی و آلودگی سرچشمه می‌گیرند.
گردوخاک درون خانه‌ها حدود ۲۰ تا ۵۰ درصد از سلول‌های پوست مرده تشکیل شده است.[۳] بخش باقی‌مانده، و همچنین گردوخاک در دفاتر کار و دیگر محیط‌های انسان‌ساخت، از مقادیر کمی گرده گیاهی گیاهان، موی انسان، خز حیوانات، الیاف نساجی، الیاف کاغذ، کانی‌های خاک بیرونی، ذرات سوخته شهاب‌سنگ و بسیاری مواد دیگری که ممکن است در محیط محلی یافت شوند تشکیل شده است.[۴]
گردوخاک اتمسفری
گردوخاک بادزادِ فراری اتمسفری که به آن گردوخاک بادی نیز گفته می‌شود، از مناطق خشکی می‌آید که بادهای پرسرعت می‌توانند بیشتر مواد ریزدانه را بردارند و سطوح آسیب‌پذیر را فرسایش دهند. این شامل مناطقی است که چرای دام، شخم زدن، استفاده از خودرو و دیگر رفتارهای انسانی ناپایداری زمین را بیشتر کرده‌اند، هرچند همه مناطق منبع تحت تأثیر گسترده اثرات انسانی نبوده‌اند.[۵] سطوح تولیدکننده گردوخاک یک‌سوم مساحت خشکی‌های جهان را در بر می‌گیرند. این سطوح شامل مناطق فراخشک مانند صحرای بزرگ آفریقا که ۰٫۹ میلیارد هکتار وسعت دارد، و مناطق خشک که ۵٫۲ میلیارد هکتار را در بر می‌گیرند، هستند.[۶]
گردوخاک در جو از جهش و ساب‌پاشی ساینده دانه‌های اندازه ماسه تولید می‌شود و از میان تروپوسفر جابه‌جا می‌شود. این گردوخاک هوابرد گونه‌ای از ذرات معلق به‌شمار می‌رود و پس از ورود به جو، می‌تواند واداشت تابشی محلی قوی ایجاد کند. گردوخاک صحرا به‌ویژه می‌تواند تا کارائیب و حوضه آمازون جابه‌جا و رسوب شود و ممکن است بر دمای هوا اثر بگذارد، موجب سردشدن اقیانوس شود و مقدار بارش را تغییر دهد.[۵]
گردوخاک در خاورمیانه
گردوخاک در خاورمیانه پدیده‌ای تاریخی بوده است. اخیراً، به دلیل تغییرات اقلیمی و روند رو به تشدید بیابان‌زایی، این مشکل به‌شدت وخیم‌تر شده است. از آنجا که این پدیده چندعاملی است، هنوز اجماع روشنی دربارهٔ منابع یا راه‌حل‌های احتمالی این مشکل وجود ندارد.
ایران
گردوخاک در عراق و ایران سامانه‌هایی مهاجر هستند که از غرب به شرق حرکت می‌کنند و بیشترین شدت، غلظت و گستره را تا اواسط تابستان دارند، سپس در بهار برعکس شده و از شرق به غرب جریان می‌یابند. دلایل بروز آنها کمبود رطوبت، محیط خشک، بارش کم و خشک‌سالی‌های سالانه است. به دلیل کاهش بارش در مناطقی مانند عراق و سوریه، بیشتر گردوخاک در ایران نیز از مناطق عراق، سوریه و اردن سرچشمه می‌گیرد.[۷]
افزون بر کانون‌های خارجی، مناطقی درون کشور نیز وجود دارند که در سال‌های اخیر یا کانون‌های تازه گردوخاک شکل داده‌اند یا از گذشته وجود داشته و گستره‌شان افزایش یافته است. از میان این مناطق می‌توان به بخش‌هایی از جنوب تهران، جنوب استان البرز -که در گذشته دشت، بستر رودخانه، دریاچه فصلی و مخزن فصلی بوده‌اند- و تالاب گاوخونی در استان اصفهان اشاره کرد، زیرا این مناطق خشک شده و مستعد گردوخاک شده‌اند. از دیگر مناطقی که به کانون گردوخاک تبدیل شده‌اند می‌توان به استان قم، دریاچه نمک قم و پیرامون آن، و همچنین دریاچه ارومیه اشاره کرد که به‌دلیل بادهای شدید و خشک‌شدن دریاچه و کاهش وسعت آن، برخی نواحی از بستر آن که در گذشته زیر آب بودند اکنون در معرض فرسایش بادی قرار دارند.[۷]
در ایران، گردوخاک به‌طور مستقیم بیش از ۵ میلیون نفر را تحت تأثیر قرار می‌دهد و اخیراً به یک مسئله جدی دولتی بدل شده است. در استان خوزستان، این پدیده به افزایش شدید آلودگی هوا منجر شده است. میزان آلاینده‌های هوا در چند نوبت در سال بیش از ۵۰ برابر سطح عادی فراتر رفته است. اخیراً طرح‌هایی مانند «پروژه گردوخاک» برای مطالعه مستقیم این پدیده در خاورمیانه راه‌اندازی شده‌اند.
ادامه خشکسالی موجب کمبود آب یا خشک‌شدن برخی تالاب‌ها و دریاچه‌ها مانند دریاچه هامون و دریاچه ارومیه شده است. این امر آنها را به کانون‌های گردوخاک بدل کرده است.[۷]
مدیرکل دفتر امور بیابان سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری ایران اعلام کرد که بر پایه داده‌های مطالعات سال ۲۰۱۸، ۳۰ میلیون هکتار از اراضی این کشور تحت تأثیر فرسایش بادی قرار دارند و ۱۴ میلیون هکتار از این مساحت کانون‌های اصلی فرسایش بادی به‌شمار می‌روند که خسارات جدی به زیرساخت‌ها وارد می‌کنند.[۸]
گردوخاک جاده‌ای
گردوخاکی که با تردد خودروها بر روی جاده‌ها بلند می‌شود، منبع مهمی از آلودگی هوای زیان‌آور است.[۹] گردوخاک جاده‌ای شامل رسوبات گاز خروجی اگزوز خودرو و صنعت، ذرات ناشی از سایش تایر و ترمز، گردوخاک ناشی از جاده‌های آسفالته یا چاله‌ها، و گردوخاک ناشی از ساخت‌وساز است. گردوخاک جاده‌ای سهم مهمی در تولید و رهاسازی ذرات معلق در جو دارد.[۱۰] کنترل گردوخاک جاده‌ای چالشی مهم در مناطق شهری است و همچنین در دیگر مکان‌هایی با سطح بالای ترافیک خودرویی بر روی جاده‌های نامسدود، مانند معادن و محل‌های دفن زباله.
انتشار گاز اگزوز موتور، به‌ویژه از موتورهایی که با سوخت دیزل کار می‌کنند، می‌تواند منبع مهمی برای تولید ذرات ریز از کارگاه‌های ساختمانی باشد. فعالیت‌های ساخت‌وساز و تخریب نیز می‌توانند مقدار زیادی پسماند ساختمانی تولید کنند. گردوخاک و ذرات معلق می‌توانند با حرکت خودروها چه در داخل و چه در بیرون از محوطه‌ها، به‌ویژه در هوای بادی و خشک، فراری و هوابرد شوند.[۱۱]
گردوخاک جاده‌ای را می‌توان با روش‌های مکانیکی مانند جاروب خیابان، خودروهای مجهز به جاروبرقی،[۱۲] اسپری روغن گیاهی،[۱۳] یا اسپری‌کننده‌های آب مهار کرد. می‌توان از کلسیم کلرید نیز استفاده کرد. پیشرفت‌های مهندسی خودرو مقدار ذرات معلق کمتر از ۱۰ میکرون تولیدشده توسط ترافیک جاده‌ای را کاهش داده‌اند؛ در نتیجه، سهمی که نشان‌دهنده معلق‌شدن دوباره ذرات موجود است افزایش یافته است.
گرد زغال‌سنگ
گردوخاک زغال‌سنگ عامل بیماری تنفسی موسوم به پنوموکونیوز است، از جمله بیماری پنوموکونیوز کارگران زغال‌سنگ (بیماری سیاه‌ششی) که میان معدنچیان زغال‌سنگ رخ می‌دهد. خطر گردوخاک زغال‌سنگ در برخی حوزه‌های قضایی به تدوین قوانین محیط‌زیستی برای تنظیم کیفیت هوای محیط کار انجامیده است. افزون بر این، اگر گردوخاک زغال‌سنگ به میزان کافی در هوای یک منطقه پراکنده شود، در شرایطی بسیار نادر می‌تواند به انفجار گردوخاک بینجامد. این شرایط معمولاً در فضاهای بسته رخ می‌دهد.
کنترل
اتمسفری
بیشتر سازمان‌های دولتی حفاظت محیط زیست، از جمله آژانس حفاظت محیط زیست ایالات متحده آمریکا (EPA)، مقرر می‌کنند که تأسیساتی که گردوخاک فرّاری تولید می‌کنند باید تولید گردوخاک در عملیات خود را به حداقل برسانند یا کاهش دهند. بیشترین موارد تخلف از کنترل گردوخاک در پروژه‌های نوساز مسکونی در مناطق شهری رخ می‌دهد. قانون فدرال ایالات متحده ایجاب می‌کند که کارگاه‌های ساختمانی برای انجام عملیات جابه‌جایی خاک و پاک‌سازی مناطق، مجوز طرح‌ریزی دریافت کنند، تا برنامه‌هایی برای کنترل انتشار گردوخاک در حین انجام کار مشخص شود. اقدامات کنترلی شامل روش‌های ساده‌ای مانند پاشیدن آب بر کارگاه‌های ساختمانی و تخریب، و جلوگیری از انتقال گردوخاک به جاده‌های مجاور است.
برخی از این مسائل عبارت‌اند از:
- کاهش خطرات سلامتی مرتبط با گردوخاک که شامل واکنش‌های آلرژیک، سینه‌پهلو و حملات آسم می‌شود.
- بهبود دید و ایمنی ترافیک جاده‌ای.
- فراهم کردن هوای پاک‌تر، خودروهای پاک‌تر و خانه‌های پاک‌تر و ارتقای سلامت بهتر.
- بهبود بهره‌وری کشاورزی.
- کاهش هزینه‌های نگهداری خودرو با کاهش سطح گردوخاکی که فیلترها، یاتاقان‌ها و ماشین‌آلات را مسدود می‌کند.
- کاهش خستگی راننده، نگهداری سامانه تعلیق خودرو و بهبود مصرف سوخت خودروها.
- افزایش اثرات تجمعی، هر اقدام تازه بر پیشرفت‌های پیشین می‌افزاید.
قوانین فدرال ایالات متحده کنترل گردوخاک را در منابعی مانند زمین‌های بایر، پارکینگ‌های آسفالت‌نشده و جاده‌های خاکی الزامی می‌کنند. گردوخاک در چنین مکان‌هایی را می‌توان با روش‌های مکانیکی مهار کرد، از جمله آسفالت‌کردن یا پخش کردن شن، یا تثبیت سطح با آب، روغن‌های گیاهی[۱۳] یا دیگر مواد کاهنده گردوخاک، یا با استفاده از مه‌پاش‌های آب برای مهار گردوخاکی که پیشاپیش هوابرد شده است.
داخلی
کنترل گردوخاک عبارت است از مهار ذرات جامد با قطر کمتر از ۵۰۰ میکرومتر (یعنی نیم میلی‌متر). گردوخاک برای کودکان،[۱۴] سالمندان و افراد دارای بیماری‌های تنفسی خطر سلامتی به‌همراه دارد.
گردوخاک خانه به‌آسانی می‌تواند هوابرد شود. هنگام پاک‌کردن گردوخاک باید مراقب بود تا از هوابرد شدن آن جلوگیری شود. گردگیر دستی پردار معمولاً گردوخاک را به‌جای دیگری منتقل می‌کند و باعث تحریک آن می‌شود.
فیلترهای هپا (Certified HEPA) که بر پایه استاندارد MIL STD 282 آزمایش شده‌اند می‌توانند به‌طور مؤثر ۹۹٫۹۷ درصد گردوخاک را در اندازه ۰٫۳ میکرومتر به دام بیندازند. همه فیلترهای هپا نمی‌توانند به‌طور مؤثر گردوخاک را متوقف کنند؛ در حالی که جاروبرقی‌های دارای فیلتر هپا، آب یا سیکلون ممکن است نسبت به حالت بدون آنها فیلتر مؤثرتری داشته باشند، اما همچنان ممکن است میلیون‌ها ذره در هر فوت مکعب هوای گردش‌یافته را خارج کنند. جاروبرقی‌های مرکزی می‌توانند در حذف گردوخاک مؤثر باشند، به‌ویژه اگر خروجی آنها مستقیماً به بیرون از ساختمان باشد.
فیلترهای هوا در اثربخشی خود بسیار متفاوت‌اند. شمارشگرهای ذرات لیزری روشی مؤثر برای سنجش اثربخشی فیلتر هستند؛ دستگاه‌های درجه پزشکی می‌توانند ذراتی تا اندازه ۰٫۳ میکرومتر را آزمایش کنند. برای آزمایش گردوخاک موجود در هوا، چند گزینه در دسترس است. فیلترهای از پیش‌وزن‌شده و فیلترهای هم‌وزن ساخته‌شده از پلی‌وینیل کلراید یا استر سلولز مخلوط برای گردوخاک قابل‌استنشاق (با قطر کمتر از ۱۰ میکرومتر) مناسب‌اند.[۱۵]
سطوح مقاوم به گردوخاک
سطح مقاوم به گردوخاک وضعیتی از پیشگیری در برابر آلودگی یا آسیب ناشی از گردوخاک است که با طراحی یا عمل‌آوری مواد و اقلام در تولید صنعتی یا از طریق فرایند تعمیر ایجاد می‌شود. کاهش تاکتیسیته یک لایه یا پوشش مصنوعی می‌تواند از سطوح محافظت کند و مولکول‌های کوچکی را که در غیر این صورت متصل می‌ماندند آزاد کند. یک صفحه، ظرف یا محفظه با درزها ممکن است انواعی از صلبیت سازه‌ای تقویت‌شده یا درزگیر روی لبه‌ها و اتصالات آسیب‌پذیر داشته باشد.
غبار کیهانی
غبار کیهانی به‌طور گسترده در ماورای جو حضور دارد، جایی که ابرهای گاز و غبار پیش‌سازهای اصلی منظومه‌های سیاره‌ای هستند. نور دایرةالبروجی، چنان‌که در آسمان تاریک شب دیده می‌شود، از بازتاب نور خورشید از ذرات غبار در مدار پیرامون خورشید پدید می‌آید. دنباله‌های دنباله‌دارها از انتشار غبار و گاز یونیده از پیکره دنباله‌دار پدید می‌آیند. غبار همچنین پیکره‌های سیاره‌ای جامد را می‌پوشاند، و توفان‌های گردوغبار گسترده‌ای بر روی مریخ رخ می‌دهند که تقریباً کل سیاره را در برمی‌گیرند. غبار میان‌ستاره‌ای میان ستارگان یافت می‌شود و غلظت‌های بالای آن سحابی‌های پراکنده و سحابی‌های بازتابی پدیدمی‌آورد.[۱۶]
غبار به‌طور گسترده در کهکشان حضور دارد. تابش پیرامونی غبار را گرم می‌کند و تابش را دوباره در باند ریزموج بازتاب می‌دهد که ممکن است طیف توان تابش ریزموج زمینه کیهانی را دستخوش اعوجاج کند. غبار در این محدوده طیف گسیلی پیچیده‌ای دارد و شامل هم گسیل حرارتی غبار و هم گسیل غبار چرخان است.[۱۷]
نمونه‌های غباری که از فضای بیرونی بازگردانده شده‌اند اطلاعاتی دربارهٔ شرایط اولیه منظومه شمسی فراهم کرده‌اند. چند فضاپیما کوشیده‌اند نمونه‌هایی از غبار و دیگر مواد را گردآوری کنند. از میان این فضاپیماها می‌توان به فضاپیمای استارداست اشاره کرد که در سال ۲۰۰۴ از کنار ۸۱پی/وایلد گذشت و کپسولی از بقایای دنباله‌دار را به زمین بازگرداند. در سال ۲۰۱۰ فضاپیمای ژاپنی هایابوسا نمونه‌هایی از غبار سطح یک سیارک را بازگرداند.[۱۸]
خاکروبه‌ها
خاکروبه‌ها توده‌های کوچکی از گردوخاک هستند که زیر مبلمان و در گوشه‌هایی که به‌طور منظم تمیز نمی‌شوند شکل می‌گیرند.[۱۹][۲۰] آنها از مو، پرز، پولک‌های پوست مرده، تار عنکبوت، گردوخاک و گاهی زباله و بقایای سبک واریزه ساخته شده‌اند و با الکتریسیته ساکن و درهم‌تنیدگی نمدمانند به یکدیگر متصل می‌مانند.[۲۱] آنها می‌توانند کنه‌های گردوخاک یا دیگر انگل‌ها را در خود جای دهند و می‌توانند با مسدودکردن فیلترهای گردوخاک، کارایی آنها را کاهش دهند. حرکت یک ذره بزرگ منفرد می‌تواند شکل‌گیری یک توده خاکروبه را آغاز کند. خاکروبه‌ها برای الکترونیک زیان‌آورند، زیرا می‌توانند جریان هوا از میان هیت‌سینک‌ها را مسدود کنند و دما را به‌طور چشمگیری بالا ببرند و در نتیجه عمر قطعات الکترونیکی را کوتاه کنند. از خرگوش‌های گردوخاک به‌عنوان قیاسی برای برافزایش ماده کیهانی در سیارک‌ها و سیارات کوچک استفاده شده است.[۲۲]
کنه‌های گردوخاک خانگی
کنه‌های گردوخاک خانگی هر جا که انسان‌ها زندگی می‌کنند در فضاهای داخلی حضور دارند.[۲۳] آزمایش‌های مثبت برای آلرژی به کنه گردوخاک در میان افراد مبتلا به آسم بسیار رایج است. کنه‌های گردوخاک بندپایانی میکروسکوپی از رده عنکبوتیان هستند که غذای اصلی آنها سلول‌های پوست مرده انسان است، اما روی افراد زنده زندگی نمی‌کنند.[۲۴] آنها، همراه با مدفوعشان و دیگر آلرژن‌ها، اجزای اصلی گردوخاک خانه را تشکیل می‌دهند، اما چون بسیار سنگین‌اند، مدت زیادی در هوا معلق نمی‌مانند. آنها معمولاً بر روی کف و دیگر سطوح یافت می‌شوند تا زمانی که تحریک شوند (برای نمونه با راه‌رفتن). حدود بیست دقیقه تا دو ساعت طول می‌کشد تا گردوخاک دوباره از هوا بنشیند.
کنه‌های گردوخاک گونه‌ای آشیانه‌ساز هستند که آب‌وهوای تاریک، گرم و مرطوب را ترجیح می‌دهند. آنها در تشک‌ها، رختخواب و ملحفه‌ها، مبلمان روکش‌دار و فرش‌ها به‌خوبی رشد می‌کنند.[۲۵] مدفوع آنها شامل آنزیم‌هایی است که هنگام تماس با سطح مرطوب آزاد می‌شوند، که این تماس می‌تواند هنگام دم زدن یک فرد رخ دهد، و این آنزیم‌ها می‌توانند سلول‌ها را در بدن انسان از بین ببرند.[۲۶] کنه‌های گردوخاک خانگی تا زمانی که انسان‌ها استفاده از منسوجاتی مانند پتو و پوشاک را آغاز کردند، مشکل‌ساز نشده بودند.[۲۷]
نگارخانه
هوای خشک و بادخیز، ابرهای گردوخاک را در سراسر جنوب شرقی استرالیا پراکنده کرده است..
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ «گردوخاک» [علوم جَوّ] هم‌ارزِ «dust»؛ منبع: گروه واژه‌گزینی. دفتر دوم. فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی. شابک ۹۶۴-۷۵۳۱-۳۷-۰ (ذیل سرواژهٔ گردوخاک)
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:پی‌نوشت (رده) - ↑ «Dust». Merriam-Webster. بایگانی‌شده از اصلی در مارس ۱۴, ۲۰۱۷. دریافت‌شده در مه ۱۷, ۲۰۲۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ van Bronswijk، J. E. M. H. (۱۹۸۱). House Dust Biology for Allergists, Acarologists and Mycologists. J. Bronswijk. ص. ۳۷. شابک ۹۷۸-۹۰-۲۷۵-۳۵۰۱-۶.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Hess-Kosa، Kathleen (۲۰۰۲). Indoor air quality: sampling methodologies. Boca Raton, Florida: CRC Press. ص. ۲۱۶. شابک ۹۷۸-۱-۵۶۶۷۰-۵۳۹-۴.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 Middleton، N. J.؛ Goudie، A. S. (ژوئن ۲۰۰۱). «Saharan dust: Sources and trajectories». Transactions of the Institute of British Geographers. ۲۶ (۲): ۱۶۵–۱۸۱. doi:10.1111/1475-5661.00013.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Jickells، T. D.؛ و دیگران (آوریل ۱, ۲۰۰۵). «Global Iron Connections Between Desert Dust, Ocean Biogeochemistry, and Climate». Science. ۳۰۸ (۵۷۱۸): ۶۷–۷۱. doi:10.1126/science.1105959. PMID 15802595.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 3 «تداوم گرد و غبار در کشور». تابناک. ۲۸ ژوئیه ۲۰۲۳. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰ مه ۲۰۲۴. دریافت‌شده در ۹ آوریل ۲۰۲۴.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «کلید مقابله مؤثر با گردوغبار در کشور چیست؟». تابناک. ۲۸ ژوئیه ۲۰۲۳. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰ مه ۲۰۲۴. دریافت‌شده در ۹ آوریل ۲۰۲۴.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Khan، Raihan K.؛ Strand، Mark A. (۱۰ آوریل ۲۰۱۸). «Road dust and its effect on human health: a literature review». Epidemiology and Health. ۴۰: e۲۰۱۸۰۱۳. doi:10.4178/epih.e2018013. PMID 29642653.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) نگهداری یادکرد:شماره مقاله به‌جای شماره صفحه (رده) - ↑ «Environment Canada – Pollution and Waste – Tracking Pollution in Canada». The Green Lane. سپتامبر ۲۳, ۲۰۰۶.
{{cite web}}:|archive-date=نیازمند|archive-url=است (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Control of dust from construction and demolition activities» (PDF). ص. ۱۲-۲۲. دریافت‌شده در ۴ فوریه ۲۰۲۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Peel, G.; Michielen, M.; Parker, G. (July 8–12, 2001). "Some aspects of road sweeping vehicle automation". 2001 IEEE/ASME International Conference on Advanced Intelligent Mechatronics. Como: Institute of Electrical and Electronics Engineers. pp. 337–342. DOI:10.1109/AIM.2001.936477.
- 1 2 «Questions and Answers: Road Dust Control with Soapstock-A Soybean Oil By-Product». Usroads.com. ژوئن ۱, ۱۹۹۸. دریافت‌شده در مه ۱۷, ۲۰۲۱.
{{cite web}}:|archive-date=نیازمند|archive-url=است (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «50% Bangalore kids hit by asthma». The Times of India. نوامبر ۶, ۲۰۰۷. دریافت‌شده در مه ۱۷, ۲۰۲۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «What are the Effects of Dust on the Lungs?: OSH Answers». Canadian Centre for Occupational Health & Safety. ژانویه ۳, ۲۰۱۸. دریافت‌شده در مه ۱۷, ۲۰۲۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ P. Finkbeiner, Douglas; Davis, Marc; Schlegel, David J. (October 20, 1999). "Extrapolation of Galactic Dust Emission at 100 Microns to CMBR Frequencies Using FIRAS". ژورنال اخترفیزیکی. 524 (2): 867–886. arXiv:astro-ph/9905128. Bibcode:1999ApJ...524..867F. doi:10.1086/307852. OCLC 691250305. S2CID 12187640. Archived from the original on July 27, 2018. Retrieved May 16, 2021.
- ↑ Finkbeiner، Douglas P.؛ Davis، Marc؛ Schlegel، David J. (اکتبر ۲۰, ۱۹۹۹). «Extrapolation of Galactic Dust Emission at ۱۰۰ Microns to CMBR Frequencies Using FIRAS». The Astrophysical Journal. ۵۲۴ (۲): ۸۶۷–۸۸۶. doi:10.1086/307852.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Ridpath, Ian (2018-04-26). A Dictionary of Astronomy (in English). Oxford University Press. p. 497. ISBN 978-0-19-254261-8. Archived from the original on 2022-12-24. Retrieved 2022-12-24.
- ↑ "Scientists figure out how accumulating dust particles become planets". Retrieved 20 March 2023.
- ↑ "What are Dust Bunnies?". Retrieved 7 January 2024.
- ↑ Fella, Answer (2009-02-05). "Dust Bunny Facts - Physics of Dust Bunnies". Esquire.com. Archived from the original on 2016-08-20. Retrieved 2017-01-19.
- ↑ Comet Dust Bunny بایگانی‌شده در ۲۰۱۱-۰۳-۱۹ توسط Wayback Machine. George Musser. Scientific American. October 24, 2005.
- ↑ "Dust Mites" (in English). American Lung Association. Archived from the original on 2022-12-23. Retrieved 2022-12-23.
- ↑ Australia, Healthdirect (2021-09-16). "Dust mites". healthdirect.gov.au (in Australian English). Archived from the original on 2022-12-23. Retrieved 2022-12-23.
- ↑ Perryman, Oliver (December 14, 2020). "How to Get Rid of Dust Floating in the Air using a Air Purifier?". Dehumidifier Critic. Archived from the original on May 17, 2021. Retrieved May 17, 2021.
- ↑ Abadi, Sara (August 2009). "Hygiene Habits". AOL Health. ای‌اوال. Archived from the original on January 28, 2010. Retrieved May 17, 2021.
- ↑ Colloff, Matthew J (2009). Dust Mites. دوردرخت: اشپرینگر ساینس+بیزینس مدیا. doi:10.1007/978-90-481-2224-0. ISBN 978-90-481-2224-0. OCLC 664094692.
واژهشناسی هواپخش | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| انواع هواپخش | |||||||
| واژگان هواپخش |
| ||||||
| اندازهگیری هواپخش |
| ||||||
| |||||||
- هواپخش
- گردوخاک
- تمیزکردن
- دانهبندی مواد
- دید افقی
- ذرات معلق