گلمکان (گلبهار)

گلمکان
کشور ایران
استانخراسان رضوی
شهرستانگلبهار
بخشبخش گلمکان
نام(های) دیگرشهر سرسبزی و سرزندگی
نام(های) پیشینگورمکن
سال شهرشدن۱۳۸۶[۱]
مردم
جمعیت۸٬۳۷۳ نفر (۱۳۹۵)
رشد جمعیت۱۲٪- (۵ سال)
اطلاعات شهری
شهردارعلی‌اکبر خوشبخت‌نیا
تأسیس شهرداری۱۳۸۷
ره‌آوردگیلاس، آلبالو، انگور، گردو
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۵۱۳۸۳۵
وبگاه
شناسهٔ ملی خودرو ایران
کد آماری۲۰۶۸
گلمکان در ایران واقع شده
گلمکان
گلمکان
روی نقشه ایران
۳۶°۲۸′۵۱″ شمالی ۵۹°۹′۲۶″ شرقی / ۳۶٫۴۸۰۸۳°شمالی ۵۹٫۱۵۷۲۲°شرقی / 36.48083; 59.15722

گلمکان، شهری از توابع بخش گلمکان، شهرستان گلبهار در استان خراسان رضوی ایران است. نام قدیم این شهر گورمکان و بعداً جورمکن بوده‌است نام جورمکن هنوز بر پیکره سنگ قبرهای کهن این منطقه مشاهده می شود و برخی از قدمای مدفون در این منطقه با پسوند جورمکنی شناخته می شدند این نام توسط ناصرالدین‌شاه قاجار به گلمکان تغییر کرد.

وجود گورستان‌های بزرگ و متعدد در شهری کوچک با جمعیتی اندک خود گواهی بر این مدعاست که این منطقه دارای تاریخ غنی و کهن بوده و روزگاری میزبان جمعیت عظیمی بوده‌است که امروز اثری از آن‌ها نیست.

جمعیت

بر پایهٔ سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۸٬۳۷۳ نفر (در ۲٬۸۶۱ خانوار) بوده‌است.[۲] مردم گلمکان به زبان فارسی سخن می‌گویند و شیعه هستند.

جمعیت تاریخی
سالجمعیت±%
۱۳۸۵۶٬۴۱۳    
۱۳۹۰۹٬۵۳۴۴۸٫۷٪+
۱۳۹۵۸٬۳۷۳۱۲٫۲٪−

گردشگری

گلمکان دارای جاذبه‌های گردشگری فراوانی مانند دریاچهٔ چشمه‌سبز، آرامگاه عبدالرحمان گهواره‌گر، اقامتگاه‌های بومگردی، پیست اسکی شیرباد و … است.

چشمه سبز، با آب زلال و چشم‌انداز دل‌انگیزش یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های گردشگری منطقه است. این چشمه علاوه بر تأمین بخشی از آب منطقه، محلی برای آرامش، طبیعت‌گردی و جذب گردشگران است. [۳]

رودخانۀ گلمکان با جریان دائمی خود شادابی و طراوتی ویژه به این شهر بخشیده است. حاشیه‌های سرسبز رودخانه، فرصت مناسبی برای گردش‌های خانوادگی، عکاسی در مناظر فصول مختلف و گذران لحظاتی آرام در دل طبیعت فراهم می‌کند.

حسینیه قدیمی گلمکان، یادگاری از تاریخ مذهبی و اجتماعی این شهر است که سال‌ها محل برگزاری آیین‌های دینی و مراسم مذهبی بوده است. معماری اصیل و فضای معنوی این حسینیه، آن را به یکی از بناهای ارزشمند فرهنگی شهر تبدیل کرده است.

آرامگاه عبدالرحمن گهواره‌گر، یکی از عرفا و شخصیت‌های کهن منطقه، از مکان‌های زیارتی و تاریخی گلمکان به شمار می‌رود. این آرامگاه علاوه بر ارزش معنوی، بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی شهر را به نمایش می‌گذارد.

این شهر با روستاهای چنار، ارکی، نوزاد، اسجیل، دولت‌آباد و کوشکان همسایه است.

جایگاه تاریخی

گفته می‌شود که آتشکدۀ آذر برزین مهر در این منطقه و در کنار دریاچۀ چشمه سبز وجود داشته است. این آتشکده در دوران پیش از اسلام، یکی از سه آتشکدۀ بزرگ ایران بوده است. [۴]

منابع

  • توحدی، کلیم‌الله. حرکت تاریخی کرد به خراسان. ج ۲. ص ۲۰
  • پرسی سایکس. تاریخ ایران. به کوشش سید محمدتقی فخر داعی گیلانی. ج ۲. ص ۱۰۸. چاپ دوم. دنیای کتاب. ۱۳۶۶.
  • اعتماد السلطنه، محمدحسن‌خان. مطلع‌الشمس. ج ۱. ص ۵۶۷. فرهنگسرا. زمستان ۱۳۶۲.

پانویس

  1. «تصویبنامه در خصوص تبدیل روستای گلمکان از توابع دهستان گلمکان در شهرستان گلبهار در استان خراسان رضوی به شهر گلمکان». مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۲ اکتبر ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۱۸ آبان ۱۳۹۴.
  2. «نتایج سرشماری ایران در سال ۱۳۹۵». درگاه ملی آمار. بایگانی‌شده از اصلی (اکسل) در ۲۰ شهریور ۱۴۰۲.
  3. «شهرداری گلمکان – سایت رسمی شهرداری گلمکان». دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۹-۰۷.
  4. خراسانی، شمشاد امیری (۲۰۱۵-۰۲-۲۳). «آتشکده آذربرزین مهر - چشمه سبز گلمکان، سبزوار یا نیشابور؟؟ (قسمت نخست) • پارسیان دژ». پارسیان دژ. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۹-۰۸.