فهرست شهرهای ایران بر پایه جمعیت

جمعیت شهرنشین ایران در سدهٔ اخیر رشد چشمگیری داشته‌است. در نخستین سرشماری رسمی ایران که در سال ۱۳۳۵ صورت گرفت، از کلّ جمعیت ایران (۱۸٬۹۵۴٬۷۰۴ نفر) حدود ۳۲ درصد (۶٬۰۰۲٬۶۲۱ نفر) در شهرها ساکن بوده‌اند.^[۱] در این سرشماری، پس از تهران که با ۱٬۵۶۰٬۹۳۴ نفر پرجمعیت‌ترین شهر ایران بود، شهرهای تبریز، اصفهان، مشهد، آبادان، شیراز، کرمانشاه، اهواز و رشت به ترتیب در رده‌های بعدی قرار داشتند و تنها شهرهای با جمعیت بیش از صد هزار نفر در آن زمان بودند.^[۱] این در حالی است که در سرشماری رسمی که در سال ۱۳۸۵ انجام گرفت، جمعیت شهرنشین ایران ۴۸٬۲۵۹٬۹۶۴ نفر بوده و ۶۸ درصد از کل جمعیت ایران (۷۰٬۴۹۵٬۷۸۲ نفر) را شامل شده‌است. مهم‌ترین دلیل این افزایش، مهاجرت مردم از روستاها به شهرها بوده‌است؛ البته عواملی چون تبدیل روستاهای بزرگ به شهر نیز در آن نقش داشته‌اند. در آخرین سرشماری، که در سال ۱۳۹۵ انجام گرفت، جمعیت کشور بالغ بر ۷۹٬۹۲۶٬۲۷۰ تن بوده که از این تعداد، ۵۹٬۱۴۶٬۸۴۷ نفر در شهرها ساکن بوده‌اند.^[۲]

تغییرات جمعیت شهرهای ایران با یکدیگر تفاوت چشمگیری داشته‌است. به‌عنوان مثال، شهر کرج، به‌جهت نزدیکی به پایتخت، رشد بسیار زیادی داشته و از یک شهر کوچک با ۱۴٬۵۲۶ نفر جمعیت در سال ۱۳۳۵ خورشیدی، به یک کلان‌شهر با ۱٬۵۹۲٬۴۹۲ نفر جمعیت در سال ۱۳۹۵ خورشیدی تبدیل شده‌است. در همین حال، شهر آبادان، به‌دلیل مهاجرت اجباری ساکنان آن در زمان جنگ ایران و عراق، موقعیت خود را به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین شهرهای ایران از دست داده‌است.

• 
  تهران، نخستین
• 
  مشهد، دومین
• 
  اصفهان، سومین
• 
  کرج، چهارمین
• 
  شیراز، پنجمین
• 
  تبریز، ششمین
• 
  قم، هفتمین
• 
  اهواز، هشتمین
• 
  کرمانشاه، نهمین
• 
  ارومیه، دهمین

جدول زیر شامل شهرهایی با جمعیت بالای ۲۰ هزار نفر ایران بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵، ۱۳۹۰ و ۱۳۹۵ خورشیدی است:

• جمعیت‌شناسی ایران
• فهرست استان‌های ایران
• شهرستان‌های ایران
• فهرست شهر های ایران بر پایه وسعت