گویش‌های پشتو

گویش‌های پشتو (پشتو: د پښتو ګړدودونه da Pax̌to gəṛdodūna) به دو گروه بزرگ پشتوی شمالی و پشتوی جنوبی تقسیم می‌شوند. هر یک از این دو گونه زبان پشتو به گویش‌های کوچک‌تری تقسیم می‌شوند. پشتوی شمالی در شرق و شمال شرق افغانستان (شامل کابل) و مرکز، شمال و شرق خیبر پختونخوا (شامل پیشاور) و پشتوی جنوبی در جنوب آن، در جنوب و غرب افغانستان (شامل قندهار), جنوب خیبر پختونخوا و شمال بلوچستان (شامل کویته) گفتگو می‌شود. اتنولوگ پشتو را به گروه‌های شمالی، جنوبی مرکزی و گویش ونتسی نقسیم می‌کند.[۱]

گویش‌ها

۱ گونه جنوبی

  • گویش درانی یا قندهاری (یا گویش جنوب غربی)
  • گویش کاکار (یا گویش جنوب شرقی)
  • گویش شیرانی
  • گویش ماندوخل
  • گویش مروت-بتانی
  • گویش ونتسی
  • گروه کرلانی جنوبی یا گویش‌های مرکزی
  • گویش ختک
  • گویش وزیرولا
  • گویش داورولا
  • گویش ماسیدولا
  • گویش بانوچی

۲ گونه شمالی

  • گویش مرکزی گیلجی (یا گویش شمال غربی)
  • گویش وردک
  • گویش یوسفزی یا یوساپزی (یا گویش شمال شرقی)
  • گروه کرلانی شمالی
  • گویش تانیولا
  • گویش قبیله منگل
  • گویش خوستی
  • گویش زادران
  • گویش بانگاش-اوراکزی-توری-زازی
  • گویش آفریدی
  • گویش خوگیانی

مقایسه واژگان

جدول زیر واژگان گویش‌های قبیله‌ها و شهرهای مختلف را مقایسه می‌کند.

فارسیقندهارکویتههرنائی[۲]لکی مروتکرکبنو میران شاهواناتنیپاراچنار بنگشجمرودکژه خوگیانیچک وردک[۳]شرنکابلپیشاورواژه‌نامه پشتو
پشتوPaṣ̌toPaštoPaštoPaštoPāštȫPāštePāštePāxtePāxtȯPāxtȫPāxtȯPāx̌tȯPax̌toPuxtoPuxtoپښتو
چهارtsalortsalortsalorčalortsālȫrsālertsālwertsālertsālȯrtsālwȫrtsālȯrtsālȯrtsalortsalorsalorڅلور
ششšpaẓ̌špažšpožšpažšpežšpežšpežšpegšpegšpegšpegšpeǵšpaǵšpagšpagشپږ
زنṣ̌ədzašədzašəzašəǰašəzāšəzāšəzāxəzāx̌əzāxəzāx̌əzāx̌ədzāx̌ədzaxəzaxəzaښځه
پدرplārplārpyārplārplårplorplorplorplârplårplârplârplārplārplārپلار
بسیارḍer zyātḍer zyāttsaṭḍer zyātḍer zyåtpirā zyotrəṭ zyotrəṭ zyotḍer zyâtḍer zyåtḍer zyâtḍer zyâtḍer zyātḍer zyātḍer zyātډیر زیات
کمləẓ̌ləžləžləžləžləškiləškiləgləgləgləgləǵləǵləgləgلږ
چگونهtsəngatsəngatsonačərangtsərāngsərāngtsərāngtsərgetsəngātsərāngtsəngātsəngātsəngatsəngasingaڅنګه
کی (چه کسی)tsoktsokčokčoktsȫksektsektsektsȯktsȫktsȯktsȯktsoktsoksokڅوک
نوشیدنčṣ̌əlčšəlğwətangčšəltshičšəlčšəltsəxəltsəxəltsəxəltsəxəlčx̌əlčx̌əltskəlskəlڅښل
پاpṣ̌apšašpa, ğədəipšapšāpšāpšāpxāpxāpxāpxāpx̌āpx̌apxaxpaپښه
ماmuẓ̌mužmošmužmužmižmižmigmumumumuǵmuǵmungmungموږ
مال منzmāzmāmā eğēemāemåemoemoemoemâemåemâemâzmāzəmāzamāزما
مال توstāstātāğaetāetåetoetoetoetâetåetâetâstāstāstāستا
دخترnǰiləinǰiləičwaraǰinkəiwȫṛkəiweṛkyeweṛkyeweṛkyewȯṛkəiwȫṛkyewȯṛkəiwȯṛkəiǰiləiǰinəiǰinēنجلی
پسرhaləkhaləkčorákṛāčaywȫṛkāiweṛkāweṛkāiweṛkāiwȯṛkāiwȫṛkāiwȯṛkāiwȯṛkāihaləkhaləkhaləkهلک
خورشیدlmarlmarmirnmarmerə stərgāmyērğormə stərgāmyerə stərgāmerə stərgāmerə stərgālmerə stərgālmerlmarnmarnwarلمر
تخم مرغhagəihagəihoyaangəiwȫyāyeyāyeyāyeyāȯyāwȫyāȯyāȯyāhagəihagəi, hāhagē, hāهګی
بله/نهwo/yawo/nawo/naya/nawȫē/nāē/nāyē/nāwȯ/nāē/nāwȯ/nāwȯ/nāwo/nawo/naao/naهو\نه
خانهkorkorkorkorkȫrkērkerkerkȯrkȫləkȯrkȯrkorkorkorکور
من هستمyəmyəmīyəmyəmyəyəyəyəmyəmyəmyəmyəmyəmyəmیم
من می‌رومdzəmdzəmdramīǰəmtsəmsətsətsətsəmtsəmtsəmtsəmdzəmzəmzəmځم
زبانžəbazəbazbəzəbažəbāžəbāžəbāžəbāžəbāǰəbāžəbāzəbāzəbažəbaǰəbaژبه
هستstastastastaštāštāštāštāštāštāštāstāstaštaštaشته
خرسyiẓ̌yižyiržáyižyižyižyižyigyigyigyigyiǵyiǵyigyigایږ
مورچهmeẓ̌aymežaymeržamežaymežāimežāimežāimegāimegāimegāimegāiməǵātāimeǵaymegaymegēمیږی
فارسیقندهارکویتههرنائیلکی مروتکرکبنو میران شاهواناتنیپاراچنار بنگشجمرودکژه خوگیانیچک وردکشرنکابلپیشاورواژه‌نامه پشتو

جستارهای وابسته

منابع

  1. ↑ Lewis, M. Paul (ed.), 2009. Language Family Trees. Ethnologue: Languages of the World, Sixteenth edition. Dallas, Tex. : SIL International.
  2. ↑ Hallberg, Daniel G. 1992. Pashto, Waneci, Ormuri. Sociolinguistic Survey of Northern Pakistan, 4.
  3. ↑ Coyle, Dennis Walter (August 2014). "Placing Wardak among Pashto varieties" (PDF). University of North Dakota:UND. Archived from the original (PDF) on 26 December 2014. Retrieved 26 December 2014.
This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.