یحیی بن احمد سامانی

یحیی بن احمد سامانی، یکی از شاهزادگان سامانی، برادر نصر دوم بود. او هنگام رفتن امير نصر دوم به نيشابور با برادرانش ابراهیم و منصور در كهن‌دژ بخارا زندانی شد چون گمان می‎رفت كه در نبود امير شايد بشورند. ولی در ۳۱۸/۳۱۷ برابر با ۹۳۹ ميلادی به‌‌کمک آشپز زندان ابوبکر خبّاز (طبّاخ‌) اصفهانی و برخی لشکریان از بند گریخت و با برادرانش و گروهی از زندانیان علوی و دیلمی که آزاد شده بودند، بر امیرنصر شورید.

نصر دوم که آن هنگام در نیشابور بود، به بخارا بازگشت و آشوب را فرونشاند. یحیی گريزان شد و به قراتگین اسفیجانی سردار ترک سامانیان پیوست و پس از نبردهایی با امیر نصر دوم و سپهسالار وی، ابوبکر محمد بن مظفر چغانی، به نیشابور رفت و آن‌جا خطبه به نام او خواندند.

نصر دوم به‌سوی نیشابور رفت و در ۳۲۰ به شهر درآمد. یحیی که با قراتگین اسفیجانی به بُست و رُخَّج گريخته‌بود را نصر دوم بخشود، ولی پس از چند گاهی به‌گونه‌ای رازآلود درگذشت. بر پايهٔ برخی گفته‌ها، یحیی به سمرقند و از آن‌جا به بلخ و سپس نیشابور گريزان شد؛ آن‌گاه به بغداد گریخت و همان‌جا مرد. پيكر او را به اسپیجاب آوردند.

الكامل في التاريخ‏ جلد : 8 صفحه : 211