۶۹ (میلادی)
| سده: | سده ۰ - سده ۱ - سده ۲ |
| دهه: | ۳۰ ۴۰ ۵۰ ۶۰ ۷۰ ۸۰ ۹۰ |
| سال: | ۶۶ ۶۷ ۶۸ - ۶۹ - ۷۰ ۷۱ ۷۲ |
| گاه‌شماری ایرانی | ۵۵۳ پیش از هجرت – ۵۵۲ پیش از هجرت |
| گاه‌شماری میلادی | ۶۹ LXIX |
| گاه‌شماری اتیوپیایی | ۶۱–۶۲ |
| گاه‌شماری ارمنی | نامعلوم |
| گاه‌شماری اسلامی | ۵۷۰ پیش از هجرت – ۵۶۹ پیش از هجرت |
| گاه‌شماری ایگبو | −۹۳۱ – −۹۳۰ |
| گاه‌شماری آشوری | ۴۸۱۹ |
| گاه‌شماری بربری | ۱۰۱۹ |
| گاه‌شماری بنگالی | −۵۲۴ |
| گاه‌شماری بهائی | −۱۷۷۵ – −۱۷۷۴ |
| گاه‌شماری بودایی | ۶۱۳ |
| گاه‌شماری بیزانسی | ۵۵۷۷–۵۵۷۸ |
| گاه‌شماری جوچه | نامعلوم |
| گاه‌شماری چینی | 戊辰年 (زمین اژدها) ۲۷۶۵ یا ۲۷۰۵ — تا — 己巳年 (زمین مار) ۲۷۶۶ یا ۲۷۰۶ |
| گاه‌شماری خورشیدی تایلندی | ۶۱۲ |
| گاه‌شماری دیسکوردیان | ۱۲۳۵ |
| گاه‌شماری ژاپنی | نامعلوم |
| گاه‌شماری ژولینی | ۶۹ LXIX |
| گاه‌شماری سنتی برمه‌ای | −۵۶۹ |
| گاه‌شماری عبری | ۳۸۲۹–۳۸۳۰ |
| گاه‌شماری قبطی | −۲۱۵ – −۲۱۴ |
| گاه‌شماری کره‌ای | ۲۴۰۲ |
| گاه‌شماری مینگو | ۱۸۴۳ پیش از گاه‌شماری جمهوری چین 民前۱۸۴۳年 |
| گاه‌شماری هولوسن | ۱۰۰۶۹ |
| گاه‌شماری‌های هندو | |
| - ویکرم سموت | ۱۲۵–۱۲۶ |
| - شاکا ساموات | نامعلوم |
| - کالی یوگا | ۳۱۷۰–۳۱۷۱ |
| از تاریخ پیدایش رم | ۸۲۲ |
| سال سلطنت انگلیس | نامعلوم |
۶۹ (میلادی) شصت و نهمین سال تقویم میلادی است.
رویدادها
بر اساس مکان
امپراتوری روم
- سال چهار امپراتور: پس از مرگ نرون، گالبا، اتو، ویتلیوس و وسپاسیان در طول سال به عنوان امپراتور جانشین یکدیگر می‌شوند.[۱]این سال با موارد متعددی از فروپاشی نظم و انضباط و رفتارهای شورشی در میان لژیون‌های رومی و گارد پرتوریا مشخص می‌شود.
- ۱ ژانویه - لژیون‌های رومی در ژرمانیای بزرگ از سوگند وفاداری به گالبا خودداری کردند. آنها شورش کرده و ویتلیوس را به عنوان امپراتور اعلام کردند.[۲]
- 10 ژانویه - لوسیوس کالپورنیوس پیزو لیسینیانوس توسط گالبا پذیرفته شد و به عنوان معاون امپراتور روم منصوب شد.[۳]
- ۱۵ ژانویه - گالبا و پسرخوانده‌اش پیسو توسط گارد پرتورین در میدان روم به قتل رسیدند.[۴]
- اوتو قدرت را در رم به دست می‌گیرد، خود را امپراتور اعلام می‌کند و سه ماه قبل از خودکشی سلطنت می‌کند.[۵]
- ۱۴ آوریل - اولین نبرد بدریاکوم: ویتلیوس لژیون‌های اوتو را شکست می‌دهد؛ اوتو خودکشی می‌کند.[۵]
- ۱۷ آوریل - پس از نبرد اول بدریاکوم، ویتلیوس امپراتور می‌شود.[۲]
- مارکوس وتیوس بولانوس فرماندار جدید بریتانیا می‌شود و با دومین شورش ونوتیوس، پادشاه بریگانتس، روبرو می‌شود.[۶]
- ۱ ژوئیه - دو لژیون در مصر، یک لژیون در سوریه و یک لژیون در یهودیه، وسپاسیان را امپراتور اعلام کردند.[۷]
- ۱ ژوئیه - تیبریوس ژولیوس الکساندر به لژیون‌های خود در اسکندریه دستور داد تا با وسپاسیان به عنوان امپراتور بیعت کنند.[۸]
- ۳ ژوئیه - ارتش یهودا با وسپاسیان به عنوان امپراتور بیعت کرد.[۸]
- ۱ اوت - شورش باتاویان: باتاویان در ژرمانیا سفلی (هلند) به رهبری گایوس جولیوس سیویلیس شورش کردند.[۹]
- دسته‌های نظامی آلمانی برای پیوستن به شورش از مرز عبور کردند و به قلعه ماینتس حمله کردند.
- باتاویایی‌ها به قلعه‌های رومی در مرز راین حمله می‌کنند؛ فکتیو و ترایِکتوم (اوترخت امروزی) ویران می‌شوند.
- در گالیا بلژیک، هم‌کیشان دوم تونگروم، که از میان ساکنان آتواتوکا تونگروم در شمال غربی جنگل آردنس برخاسته بودند، علیه رومی‌ها شورش کردند.
- لژیون‌های دانوبیِ رِیتیا و موئسیا، وسپاسیان را به عنوان امپراتور اعلام می‌کنند.
- ۲۴ اکتبر - دومین نبرد بدریاکوم: فلاویان‌ها به رهبری آنتونیوس پریموس، ویتیلیان‌ها را شکست می‌دهند.
- ۲۲ دسامبر - ویتلیوس توسط پله‌های گمونی دستگیر و به قتل می‌رسد. وسپاسیان امپراتور می‌شود.[۱۰][۱۱]
- یهودا: شورش یهودیان - وسپاسیان اورشلیم را محاصره می‌کند؛ شهر سال بعد توسط پسرش تیتوس تصرف می‌شود.[۱۲]
- یوسفوس، رهبر شورشیان یهودی، نزد وسپاسیان کشیده می‌شود و مورخ او می‌شود (او صعود او را به عرش الهی «پیشگویی» کرده بود).[۱۲][۱۳]
- لژیون اول ماکریانا لیبراتریس منحل شد.
- سلسله فلاویان آغاز می‌شود.
زادگان
- گایوس سوتونیوس ترانکویلوس، مورخ رومی (تاریخ تقریبی)[۱۴]
درگذشتگان
- 15 ژانویه
- کورنلیوس لاکو، فرمانده پراتوریان رومی (به قتل رسیده)
- سمپرونیوس دنسوس، محافظ رومی (کشته شد)
- لوسیوس کالپورنیوس پیسو لیسینیانوس، معاون امپراتور روم (متولد 38 پس از میلاد)[۳]
- 16 آوریل - مارکوس سالویوس اوتو، امپراتور روم (متولد 32 پس از میلاد)[۵][۷]
- 20 دسامبر - تیتوس فلاویوس سابینوس، کنسول روم (قتل)
- 22 دسامبر - اولوس ویتلیوس ژرمانیکوس، امپراتور روم (متولد 15 پس از میلاد)
- کارتیماندوا، ملکه بریگانتس (تاریخ تقریبی)
- گایوس افونیوس تیگلینوس، بخشدار پراتوری رومی (خودکشی)
- لوکوستا، سم شناس زن رومی به نرون (اعدام شد)
- لوسیوس ویتلیوس (جوانتر)، سیاستمدار رومی (اعدام شد)
- مارکوس هوردئونیوس فلاکوس، سیاستمدار رومی (قتل شده)
- تیتوس وینیوس، ژنرال و کنسول رومی (متولد 12 پس از میلاد)
در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ ۶۹ (میلادی) موجود است.
منابع
- ↑ Vermeulen, Marian (2020-09-27). "Year of the Four Emperors: A Complete Overview". TheCollector (به انگلیسی). Retrieved 2025-08-08.
- 1 2 Wasson, Donald L. (2012-10-18). "Vitellius". World History Encyclopedia (به انگلیسی).
- 1 2 «oxfordre.com».
- ↑ "Galba | Roman Emperor, Death of Nero, Murder | Britannica". www.britannica.com (به انگلیسی). Retrieved 2025-08-08.
- 1 2 3 Wasson, Donald L. (2012-08-24). "Otho". World History Encyclopedia (به انگلیسی).
- ↑ «amazon.com». ص. ۹۹.
- 1 2 3 "Vespasian | Roman Emperor & Builder of Colosseum | Britannica". www.britannica.com (به انگلیسی). 2025-08-07. Retrieved 2025-08-08.
- 1 2 «amazon.com». ص. ۱۰۸.
- ↑ "Gaius Julius Civilis | Rebellion Leader, Batavian Revolt & Germanic Warrior | Britannica". www.britannica.com (به انگلیسی). Retrieved 2025-08-08.
- ↑ "The Assassination of the Emperor Vitellius (The J. Paul Getty Museum Collection)". The J. Paul Getty Museum Collection (به انگلیسی). Retrieved 2025-08-08.
- ↑ "Aulus Vitellius | Reign of Terror, Germanicus, Roman Senate | Britannica". www.britannica.com (به انگلیسی). Retrieved 2025-08-08.
- 1 2 "Siege of Jerusalem | Facts & Summary | Britannica". www.britannica.com (به انگلیسی). Retrieved 2025-08-08.
- ↑ "Flavius Josephus | Jewish Priest, Scholar, Historian of 1st Century Judea | Britannica". www.britannica.com (به انگلیسی). 2025-06-15. Retrieved 2025-08-08.
- ↑ "Suetonius | Biography, Lives of the Caesars, & Facts | Britannica". www.britannica.com (به انگلیسی). Retrieved 2025-08-08.