آذرگوی

آذرگوی (به انگلیسی: fireball) به شهابی می‌گویند که از شهاب‌های عادی درخشنده‌تر است. اتحادیهٔ بین‌المللی اخترشناسی آن را اینچنین تعریف می‌کند که از هر سیاره‌ای درخشش بیشتری دارد[۱] (یعنی از قدر ظاهری ۴−، یعنی حدود درخشندگی ناهید، درخشان‌تر است). آذرگوی‌ها چگالی کمی دارند و در هنگام برخورد با جوّ زمین سرعتی بین ۱۱ تا ۷۲ کیلومتر بر ثانیه دارند.

یک آذرگوی به قدر ۴- تکه آهن یا سنگی به وزن ۵۰ گرم است. برای آنکه آذرگویی با نورانیت شدید مثلاً از قدر ۱۲- دیده شود، وزنش حتماً باید ۳ تا ۵ کیلوگرم باشد. چنین آذرگویی حتماً بر زمین می‌افتد. در واقع، شهاب‌هایی نورانی‌تر از قدر ۸- بدون شک به زمین می‌رسند.

نورانی‌ترین آذرگویی که تاکنون مشاهده و ثبت شده است، شهابی از قدر تقریبی ۲۲- (به نورانیت خورشید) بوده است که در شب ۱۳ آذر ۱۳۵۱ (۴ دسامبر ۱۹۷۲) آسمان منطقهٔ شوماوا[الف] در کشور جمهوری چک را برای مدتی روشن کرد. متأسفانه هیچ تکه‌ای از این آذرگوی یافت نشد. آذرگوی‌های نورانی گاهی چنان منفجر می‌شوند که چیزی از آنها باقی نمی‌مانَد و آنها را بولید (به فرانسوی و انگلیسی: bolide) می‌نامند. قدر ظاهری بولید ۱۴− یا درخشان‌تر است.[۲] البته اتحادیهٔ بین‌المللی اخترشناسی تعریفی رسمی برای بولید ارائه نکرده است و آن را عموماً با آذرگوی مترادف در نظر می‌گیرد. اخترشناسان غالباً وقتی از واژهٔ «بولید» استفاده می‌کنند که منظورشان آذرگویی باشد بسیار درخشان که به‌ویژه آنی هم منفجر بشود. در اواخر قرن بیستم میلادی اینطور باب شد که هر شیء آسمانی را که با زمین برخورد کند و منفجر شود، فارغ از اینکه سیارک باشد یا شهاب، «بولید» بنامند.[۳]

بولید

جستارهای وابسته

یادداشت‌ها

  1. ↑ Šumava

منابع

  1. ↑ Zay, George (1999-07-09). "MeteorObs Explanations and Definitions (states IAU definition of a fireball)". Meteorobs.org. Archived from the original on 2011-10-01. Retrieved 2011-09-16.
  2. ↑ Di Martino, Mario; Cellino, Alberto (2004). "Physical properties of comets and asteroids inferred from fireball observations". In Belton, Michael J. S.; Morgan, Thomas H.; Samarasinha, Nalin; et al. (eds.). Mitigation of hazardous comets and asteroids. Cambridge University Press. p. 156. ISBN 0-521-82764-7.
  3. ↑ Rogers, John J. W. (1993). A History of the Earth. Cambridge University Press. p. 251.
This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.