آرامگاه حمدالله مستوفی

آرامگاه حمدالله مستوفی مربوط به دوره ایلخانی است و در قزوین، خیابان طالقانی، خیابان ملک‌آباد سابق، کوچه مستوفی واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۰ بهمن ۱۳۱۸ با شمارهٔ ثبت ۳۳۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.^[۱]

حمدالله مستوفی که در زمان مغول از مستوفیان بوده و همان کسی است که در شاهنامهٔ خود آیهٔ «اطیعوا الله و اطیعوا الرسول و اولی الامر منکم» را عنوان کرده، چنگیز را «ولی امر» می‌ستاید و می‌گوید: او برانگیختهٔ خدا بود؛ زیرا برانگیختگان گاهی از لطف خدایند و گاهی از قهر او. چنگیز برانگیختهٔ قهر او بود. این نمونه‌ای از پستی اوست. چنین مردی چون گورش گنبد داشته، امامزاده گردیده.

در قرن چهاردهم شمسی، عده‌ای از مردم محله دیواری دور محوطه بقعه که به صورت ویرانه درآمده بود، کشیدند و تعمیر مختصری در بقعه انجام دادند ولی در سال ۱۳۱۹ این بنای آرامگاهی تاریخی مرمت اساسی شد.

بنای آرامگاه برج آجری کوچکی است متعلق به قرن هشتم قمری که پلان آن مربع بوده و سپس توسط ۴ فیل‌پوش، به ۸ ضلعی تبدیل شده و با گنبد مخروطی پوشیده شده است.

محوطه آرامگاه ۲۸۰ متر مربع است که تنها از این میزان ۴۰ متر مربع به زیربنا اختصاص دارد. سردر آرامگاه با جمله «لااله الاالله الملک الحق المبین» و «محمد رسول‌الله الصادق البار الامین» تزیین شده، داخل بنا دارای کاشی فیروزه‌ای ساده و در زیر پایه‌های گنبد دور تا دور کتیبه‌ای است که سوره مبارکه هل اتی به خط نسخ گچبری و قسمت پایین دولنگه در ورودی آرامگاه نیز به صورت گل درهم و منبت کاری است.

از یک جفت در منبت کاری آرامگاه، یک لنگه آن از میان رفته و لنگه دیگر هم به موزه ایران باستان انتقال داده شده و به جای آن اکنون درِ تازه ساختی در بقعه کار گذاشته شده است.

نمای بنا آجری و مطابق سبک ایلخانی دارای بندهای مهری است. گنبد مخروطی نیز پیشتر آجری بوده که در دوره‌های بعد کاشیکاری شده و مقرنس‌سازی دور تا دور دایره پایین گنبد تعمیر شده است.

گنبد و زیرسازی آن که از بناهای مجلل و زیبای عهد مغول است، با کتیبه‌ای از کاشی لاجوردی است که به خط نستعلیق چگونگی زندگانی حمدالله مستوفی، نیاکان و تألیفات وی به اختصار بیان شده است.

در گوشه شمالی بقعه نیز دو اتاق و دو زیرزمین برای نگهبانان آرامگاه با حوض و آب انبار احداث شده است. این مقبره به سبک معماری ایرانی بنا شده است.^[۲]

این آرامگاه در محله پنبه‌ریسه، شرق میدانگاه میان امامزاده علی و آمنه خاتون شهر قزوین واقع شده است که به آن «گنبد دراز» نیز گفته می‌شود.

• 
  نمای بیرونی آرامگاه حمدالله مستوفی، قزوین (دسامبر ۲۰۰۷)
• 
  برج آرامگاه حمدالله مستوفی از سمت شمال غربی
• 
  نمای کامل برج و گنبد آرامگاه حمدالله مستوفی
• 
  طاق آرامگاه

• آثار ملی ایران
• سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری