آرای ابن تیمیه

آرای ابن تیمیّه او را چه در زمان خودش و چه در سده‌های پس از آن به شخصیتی مناقشه‌برانگیز تبدیل کرد.[۱] او به‌سبب جدل‌های دینیِ تند خود، که در آن‌ها به مکاتب مختلف کلامی (به‌ویژه اشعری‌گری و ماتریدی‌گری) انتقاد می‌کرد و در عین حال از آموزه‌های اثری دفاع می‌نمود، شناخته می‌شود. این امر او را نزد بسیاری از حاکمان و دانشمندان آن دوره به چهره‌ای مناقشه‌برانگیز تبدیل کرد و در نتیجه چندین بار به زندان افتاد.

امروزه رساله‌های فراوان ابن تیمیه در دفاع از «السلفیة الاعتقادیة» (سلفی‌گری اعتقادی) بر پایهٔ تفسیرهای او از قرآن و سنت نبوی در شمار مهم‌ترین منابع کلاسیک جنبش‌های سلفی معاصر به‌شمار می‌آید.[۲]

معرفت

منابعِ شریعت

ابن تیمیّه اجماعِ دانشوران را منبعِ شریعت نمی‌شناخت و به جایش اجماعِ اصحاب را قبول داشت.

نفی زیارت

ابن تیمیه برای اولیا و برگزیدگان نیروی مافوق بشری (کرامت الاولیا) قائل بود[۳] ولی زیارت قبور ائمه و پیامبران را بدعت و شرک می‌دانست.[۴][۵]

نفی توسل

ابن تیمیه توسل به شفاعت مقدسین را شرک می‌دانست:

اگر بگوید از او می‌خواهم تا نزد خدا برای من شفاعت کند، زیرا او از من به خدا نزدیکتر است. این از اعمال مشرکان و مسیحیان است، زیرا آنها ادعا می‌کنند که کشیشان و خاخام‌ها آنها را شفاعت می‌کنند … خداوند ما را از مشرکان آگاه می‌کند که گفتند: ما آنها را پرستش نمی‌کنیم لیکن آنها ما را به خدا نزدیکتر می‌کنند.[۶]

لزوم حکومت

ابن تیمیه بر این باور است که ولایت مردم از بزرگ‌ترین وظایف دین است[۷]

روش انتخاب حاکم

«بعضی از علما می‌گویند: امام با بیعت چهار نفر برگزار می‌شود، بعضی گفتند: با بیعت دو برگزار می‌شود و بعضی گفتند: با بیعت یکی. امام نمی‌شود تا اهل شوکت با او موافق نباشند که مقصود امامت را محقق کند.»

مبنای مشروعیت سیاسی

قوت و امین بودن و بیعت را مبنا قرار می‌دهد. و می‌گوید استطاعت را در نظر می‌گیریم (فالله یقول: فَاتَّقُوا اللهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ) و شرایط را در نظر می‌گیریم مثلاً در زمان جنگ فردی که قویتر است و امین بودن او کمتر است از فرد امین ضعیف برای حکومت بهتر است و خالد ابن ولید را مثال میاورد که پیامبر اسلام او را منصوب کردند و گفتند درست است که اشتباهاتی دارد ولی فعلاً بهترین فرمانده برای جنگ است.[۸][۹]

زبان فارسی

وی از از پیامبر اسلام نقل می‌کند: اگر کسی بتواند به زبان عربی سخن بگوید و به زبان فارسی سخن بگوید منافق است.[۱۰] می‌گوید: باری سعد بن ابی وقاص شنید که مردمی به زبان فارسی سخن می‌گویند، خطاب به آن‌ها گفت: «پس از آمدن اسلام بازهم دلبسته مجوسیت و آتش‌پرستی هستید؟» نیز از زبان مالک بن انس، یکی از پیشوایان فقهی اهل سنت و جماعت می‌نویسد که مالک بن انس روزی خطاب به حاضران در مسجد نبوی در مدینه با لحن خشن و عبوس و تهدیدآمیزی گفت: هرگاه ببینم کسی به زبان فارسی حرف می‌زند، از مسجد بیرونش خواهم انداخت. ابن تیمیه در کتاب یادشده از ابن جنی، از علمای نامور نحو عربی، نقل می‌کند که باری گفت: «دلیل این‌که یک عده از آدم‌ها در جامعه اسلامی دچار انحراف شده‌اند و با شریعت اسلام از در مخالفت درآمده‌اند و در دام زندقه و الحاد افتاده‌اند، آشنایی درست نداشتن آن‌ها از زبان عربی بوده است».[۱۱]

مراسم قبل از اسلام

ابن تیمیه، به نقل از عمر بن خطاب، آورده است که از جشن نوروز و مهرگان بپرهیزید، و کسانی که این روزها را جشن می‌گیرند، در قیامت خود را جز بی‌دین‌ها و کافرها خواهد یافت.[۱۲] همچنین مسلمانان را از عبادات ایران قبل از اسلام منع کرده است و از قول خلیفه دوم عمر ابن خطاب گفته است: لا تعلموا رطانة الأعاجم، ولا تدخلوا علی المشرکین فی کنائسهم یوم عیدهم (اصطلاحات عجم را فرا نگیرید و در روز عید مشرکان در معابدشان وارد نشوید).[۱۳] به نوشته شاکد، این اصطلاح، اشاره به نمازهای زرتشتیان دارد.[۱۴]

مغول‌ها

دیدار او با خان مغول در زمان حمله به دمشق

او در زمان سومین حمله غازان خان، در ۱۳۰۳ میلادی به دمشق اعلان جهاد کرد و فتوا داد که دفاع از سلطنت مملوک در برابر مغول‌ها برای مسلمانان واجب است.[۱۵] او اعتقاد داشت هر چند مغول‌ها اسلام آورده‌اند اما در عمل مسلمان نیستند و به جای شریعت اسلامی از قانون یاسا پیروی می‌کنند.[۱۶] این اولین بار بود که مسلمانی علیه گروهی دیگر از مسلمانان اعلان جهاد کرد.[۱۷]

شیعیان

او شیعیان (که به آن‌ها رافضی می‌گفت) را از نظر دینی فاسد و مسبب مشکلات امت اسلام می‌دانست. ابن تیمیه منهاج السنة النبویة را در پاسخ به علامه حلی و در نقد شیعه دوازده‌امامی نوشت؛ او برای انتقاد از شیعیان به شباهت‌های آنان به مسیحیان و یهودیان اشاره[۱۸] و آن‌ها را متهم می‌کرد که همیشه به غیرمسلمانان در جنگ با مسلمانان یاری می‌رسانند.

بسیاری از رافضیان بیش از آنکه مسلمانان را مورد لطف و عنایت قرار دهند، به کافران لطف دارند. به همین دلیل بود که وقتی ترکان کافر از مشرق درآمدند و با مسلمانان جنگیدند و خون آنان را ریختند، در سرزمین خراسان و عراق و شام و در شبه جزیره و جاهای دیگر، رافضه در کشتن مسلمانان به آنان کمک کردند. و وزیر بغداد ابن علقمی (وزیر شیعه مذهب المستعصم بالله آخرین خلیفه عباسی بود که برخی از مورخان مثل ابن کثیر و ابن تغری گفته‌اند عمداً زمینه را برای شکست خلیفه سنی مذهب از هلاکو فراهم کرد و باعث سقوط بغداد ۱۲۵۸ شد) و امثال او بودند که به آنها در مقابله با مسلمانان کمک فراوانی کردند… همین امر در مورد مسیحیان (صلیبیون) در شام نیز صدق می‌کند (اشاره به جنگ نکردن فاطمیون با صلیبیون)، که رافضیان بزرگ‌ترین یاران آنها بودند. و اگر یهودیان در عراق یا جای دیگر کشوری برپا کنند، رافضه بزرگ‌ترین یاور آنها خواهند بود، زیرا آنها همیشه از کفار حمایت می‌کنند، چه بت‌پرست باشند، چه یهودی و چه مسیحی.[۱۹]

او شهادت امام حسین را یک افتخار برای وی می‌دانست تا یک امر غمگینانه. و عزاداری شیعیان برای حسین و روز عاشورا را نکوهش می‌کرد چرا که پیامبر اسلام هیچ‌وقت عزاداری با این شدت را توصیه نکرده بود حتی اگر برای یک حادثه اخیر باشد. وی با آن‌هایی که در مخالفت با شیعه عاشورا را جشن می‌گرفتند هم مخالف بود.[۲۰]

می‌گوید: «اهل علم اجماع دارند که بزرگ‌ترین شمشیرهایی که بر اهل قبله کشیده شد و بزرگ‌ترین فسادی که بر آنان وارد شد از طرف کسانی بودد که به اهل قبله وابسته اند "[۲۱] و گفت قتل آنها از قتل خوارج واجبتر است.

لشکرکشی مملوک به کسروان برای جنگ با شیعیان بر اساس فتوای ابن تیمیه بود که جنگ با شیعیان را مهم‌تر از جنگ با صلیبی‌ها و مغولان می‌دانست زیرا «دشمن داخلی هستند و شر بقایشان زیانبارتر از قتلشان است». لشکرکشی مملوک به کسروان مجموعه حملات ممالیک علیه اهالی شیعه، علوی، مارونی و دروزی کوه‌های کسروان و بیبلوس و الجرد در لبنان بود که در سال‌های ۱۲۹۲، ۱۳۰۰ و ۱۳۰۵ انجام شد. این اهالی در طول تاریخ تن به هبچ حاکمیت مرکزی نداده بودند.[۲۲]

در اقتصاد

او تحلیلی از مکانیسم بازار را با بینش نظری که در زمان او بعید و ابتکاری بوده است شرح داده است. ابن تیمیه در مورد قدرت عرضه و تقاضا می‌گوید: «اگر میل به کالا زیاد شود و در دسترس بودن آن کاهش یابد، قیمت آن افزایش می‌یابد، از سوی دیگر، اگر در دسترس بودن کالا زیاد شود و نیاز به آن کاهش یابد، قیمت آن کاهش می‌یابد.[۲۳] گفتمان او در مورد آثار منفی و مثبت رفاهی تنظیم بازار و مقررات زدایی، شباهت به نظرات اقتصادی جدید دارد.[۲۴]

او از «قیمت‌های منصفانه» و «سود منصفانه» حمایت می‌کرد و هر چیزی بالاتر از آن را بی‌رحمانه می‌دانست. نظری که با کارآفرینی امروزی سازگار نیست.[۲۵]

ابدیت گونه‌ها

او می‌گفت علاوه بر دیدگاه ابن سینا که جهان جاودانه است و دانشمندانی مانند فخرالدین رازی که ادعا می‌کرد جهان مخلوق است و خدا آن را از هیچ آفریده است دیدگاه سومی هم وجود دارد.[۲۶] ابن تیمیه در شرح حدیث عمران بن حسن بین گونه‌ها و عناصر تمایز قائل شده و تصریح می‌کند که اولی‌ها نزد خداوند جاودانه هستند.[۲۷] او اعتقاد دارد خداوند همواره در یک خلاقیت جاودانه است.[۲۶]

فلسفه

قلعه دمشق جایی که ابن تیمیه را در آن زندانی کردند تا زمانی که درگذشت

او باور به این داشت که علوم طبیعی برتر از علوم ریاضی هستند و این را ردی بر فلسفه مشاء می‌دانست و همچنین کسانی که به پیروی از ارسطو قائل به آن هستند که بهترین فلسفه‌ها نخست فلسفه الهی و سپس فلسفه ریاضی و سپس فلسفه طبیعی است. چنان‌که در کتاب‌های متعددی از او شامل: ردی بر منطقیین، تعارض خرد و گفتار، رساله عرشی او نقض فلسفه الهی و بیان نیکی‌های فلسفه طبیعی (مانند فیزیک) و فلسفه ریاضی به خوبی مشخص است.[۲۸][۲۹]

منابع

  1. ↑ Tim Winter The Cambridge Companion to Classical Islamic Theology Cambridge University Press, May 22, 2008 شابک ‎۹۷۸−۰−۵۲۱−۷۸۰۵۸−۲ p. 84
  2. ↑ Haynes, Jeffrey; S. Sheikh, Naveed (2022). "Making Sense of Salafism: Theological foundations, ideological iterations and political manifestations". The Routledge handbook of Religion, Politics and Ideology. New York, USA: Routledge: Taylor & Francis Group. p. 180. ISBN 978-0-367-41782-6. What might be referred to as ‘proto-Salafism’, or creedal Salafism (al-salafiyya al-iʿtiqādīyya), became emblematic in the scholarship of the fourteenth-century imam Taqi al-Din Ahmad Ibn ‘Abd al-Halim al-Harrani (1263–1328)—better known by his matronymic Ibn Taymiyya—the most important medieval reference for contemporary Salafism
  3. ↑ Josef W. Meri, The Cult of Saints among Muslims and Jews in Medieval Syria (Oxford: Oxford University Press, 2002), p. 68.
  4. ↑ Haque, Serajul (1982). Imam Ibn Taimiya and his projects of reform. Islamic Foundation Bangladesh ص۸۳.
  5. ↑ Nettler, Ronald L. (2015-02-13). "Ibn Taymīyah, Taqī al-Dīn Aḥmad". Oxford Islamic Studies Online. Oxford University Press. Archived from the original on March 7, 2016. Retrieved February 14, 2015.
  6. ↑ Linhoff, Josef (2020). "III: Love, saints and shirk: Ibn Taymiyya (d. 1328)". 'Associating with God in Islamic Thought': A Comparative Study of Muslim interpretations of shirk. Edinburgh, United Kingdom: University of Edinburgh. p. 84. hdl:1842/36935.
  7. ↑ سیاست الشرعیه ۲۱۷.
  8. ↑ سیاست الشرعیه ۱۲–۱۸.
  9. ↑ ابن تیمیة (1995)، منهاج السنة النبویة، الفصل الأول من منهاج الکرامة عرض عام لرأی الإمامیة وأهل السنة فی الإمامة، استمرار مناقشة مزاعم ابن المطهر، فصل بطلان مزاعم ابن المطهر عن بیعة أبی بکر، الجزء الأول، السعودیة: مجمع الملک فهد، ص. 526: 532، مؤرشف من الأصل فی 5 أبریل 2016.
  10. ↑ نام کتاب:اقتضا صراط المستقیم لمخالفه اصحال الجحیم نویسنده:ابن تیمیه. جلد یک. صفحهٔ ۵۲۲
  11. ↑ «نسخه آرشیو شده» (PDF). بایگانی‌شده از اصلی (PDF) در ۲۴ دسامبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۲۳ مه ۲۰۱۵.
  12. ↑ Shaked, Shaul (2003). "HADITH v. AS INFLUENCED BY IRANIAN IDEAS AND PRACTICES". Encyclopædia Iranica (به انگلیسی). Vol. XI. New York: Bibliotheca Persica Press. p. ۴۵۳–۴۵۷. Retrieved 16 November 2013.
  13. ↑ اقتضاء صراط المستقیم -ص۵۱۱.
  14. ↑ Shaked, Shaul (2003). "HADITH v. AS INFLUENCED BY IRANIAN IDEAS AND PRACTICES". Encyclopædia Iranica (به انگلیسی). Vol. XI. New York: Bibliotheca Persica Press. p. ۴۵۳–۴۵۷. Retrieved 16 November 2013.
  15. ↑ Nettler, Ronald L.; Kéchichian, Joseph A. (2015-02-14). ""Ibn Taymīyah, Taqī al-Dīn Aḥmad." The Oxford Encyclopedia of Islam and Politics". Oxford Islamic Studies Online. Oxford University Press. Archived from the original on 25 September 2020. Retrieved February 14, 2015.
  16. ↑ Kepel, Gilles, The Prophet and the Pharaoh, (2003), p.194
  17. ↑ Kadri, Sadakat (2012). Heaven on Earth: A Journey Through Shari'a Law from the Deserts of Ancient Arabia ... macmillan. p. 187. ISBN 978-0-09-952327-7. Archived from the original on 2020-07-01. Retrieved 2015-09-17.
  18. ↑ al-Jamil, Tariq (2010). "Ibn Taymiyya and Ibn al-Mutahhar al-Hilli: Shi`a Polemics and the Struggle for Religious Authority in Medieval Islam". Ibn Taymiyyah and His Times. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-547834-1.
  19. ↑ Ibn Taymiyya, Shaykh al-Islam. The Syllabus of the Sunnah (Minhaj al-sunnah). Vol. 3 (1sted ed.). pp. 377–78.. (1406 A.H.); cited in Kazimi, N (2006). "Zarqawi's anti-Shi'a legacy: Original or borrowed?". Hudson Institute. Retrieved 10 January 2021.; quoted in Kadivar, Jamileh (May 18, 2020). "Exploring Takfir, Its Origins and Contemporary Use: The Case of Takfiri Approach in Daesh's Media". Contemporary Review of the Middle East. 7 (3): 259–285. doi:10.1177/2347798920921706. ISSN 2347-7989. S2CID 219460446. Retrieved 20 December 2020.
  20. ↑ Marion Holmes Katz (2007). The Birth of The Prophet Muhammad: Devotional Piety in Sunni Islam. Routledge. p. 116. ISBN 978-1-135-98394-9.
  21. ↑ ابن تیمیة (1995)، مجموع فتاوی ابن تیمیة، مسألة الرافض الإمامیة هل یجب قتالهم ویکفرون باعتقادهم، تکفیر الواحد المعین من الروافض والحکم بتخلیده فی النار، الجزء الثامن والعشرون، السعودیة: مجمع الملک فهد، ص. 468: 489، مؤرشف من الأصل فی 5 أغسطس 2017.
  22. ↑ Harris 2012، صفحة 56.
  23. ↑ Hosseini, Hamid S. (2003). "Contributions of Medieval Muslim Scholars to the History of Economics and their Impact: A Refutation of the Schumpeterian Great Gap". In Biddle, Jeff E.; Davis, Jon B.; Samuels, Warren J. (eds.). A Companion to the History of Economic Thought. Malden, MA: Blackwell. pp. 28–45. doi:10.1002/9780470999059.ch3. ISBN 978-0-631-22573-7.
  24. ↑ Baeck, Louis (1994). The Mediterranean tradition in economic thought. Routledge. p. 99. ISBN 978-0-415-09301-9.
  25. ↑ Cizakca, Murat (2013). Islamic Capitalism and Finance: Origins, Evolution and the Future. Edward Elgar Pub. p. xxii. ISBN 978-0-85793-762-9.
  26. 1 2 "PERPETUAL CREATIVITY IN THE PERFECTION OF GOD: IBN TAYMIYYA'S HADITH COMMENTARY ON GOD'S CREATION OF THIS WORLD" (PDF). Archived from the original (PDF) on January 10, 2017. Retrieved July 20, 2016.
  27. ↑ "DigiTool – Results – Full". Retrieved July 20, 2016.
  28. ↑ الرد علی المنطقیین
  29. ↑ موقف شیخ‌الاسلام ابن تیمیة من آراء الفلاسفة و منهجه فی عرضها
This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.