آزمایش‌های هاثورن

آزمایش‌های هاثورن (به انگلیسی: Hawthorne Experiments) مجموعه‌ای از پژوهش‌ها در حوزهٔ روان‌شناسی صنعتی و سازمانی و مدیریت بود که بین سال‌های ۱۹۲۴ تا ۱۹۳۲ در کارخانهٔ وسترن الکتریک هاثورن در سیسرو، ایلینوی، ایالات متحده انجام شد. این آزمایش‌ها به رهبری التون مایو و همکارانی چون فریتز روتلیسبرگر و ویلیام جی. دیکسون انجام گردید و نقش مهمی در شکل‌گیری مکتب روابط انسانی (مدیریت) ایفا کرد.[۱]

پیش‌زمینه

کارخانهٔ هاثورن متعلق به شرکت وسترن الکتریک، تأمین‌کنندهٔ اصلی تجهیزات مخابراتی AT&T، در دههٔ ۱۹۲۰ یکی از بزرگ‌ترین مراکز صنعتی آمریکا بود. در آن زمان، نظریهٔ مدیریت علمی فردریک تیلور رویکرد غالب محسوب می‌شد و تمرکز اصلی بر بهبود بهره‌وری از طریق بهینه‌سازی شرایط فیزیکی کار بود.[۲]

مراحل و گونه‌های آزمایش

آزمایش‌های هاثورن شامل چند مرحلهٔ اصلی بود که هر کدام یافته‌های متفاوتی به همراه داشت:

۱. آزمایش روشنایی

در سال‌های ۱۹۲۴ تا ۱۹۲۷، پژوهشگران رابطهٔ میان شدت نور و بهره‌وری را بررسی کردند. نتایج نشان داد که بهره‌وری حتی در شرایط کاهش نور هم بالا باقی ماند، که حاکی از تأثیر عوامل غیر فیزیکی بود.[۳]

۲. اتاق مونتاژ رله برق

از ۱۹۲۷ تا ۱۹۳۲، گروه کوچکی از زنان کارگر تحت تغییرات مختلف در ساعات کار، استراحت، و دستمزد قرار گرفتند. افزایش بهره‌وری در این شرایط نشان داد که توجه مدیریتی و حس مشارکت تأثیرگذار است.[۴]

۳. بخش سیم‌پیچی بانک سیم

در این مرحله، تعاملات اجتماعی غیررسمی در میان کارگران و تأثیر آن بر عملکرد گروه بررسی شد. یافته‌ها نشان دادند که هنجارهای گروهی می‌توانند بهره‌وری را مستقل از دستورهای رسمی شکل دهند.[۵]

اثر هاثورن

نتایج این پژوهش‌ها به پدیده‌ای معروف به اثر هاثورن منجر شد که بیان می‌کند وقتی افراد می‌دانند که زیر نظر هستند، عملکردشان به طور موقت بهبود می‌یابد.[۶]

اهمیت در مدیریت و علوم انسانی

آزمایش‌های هاثورن نقطهٔ عطفی در گذار از نظریه‌های مکانیکی مدیریت علمی به نظریه‌های انسان‌محور مکتب روابط انسانی (مدیریت) بود. این مطالعات توجه به انگیزش، رضایت شغلی، و روابط غیررسمی را به‌عنوان عناصر کلیدی در مدیریت سازمان‌ها تثبیت کرد.[۷]

نقدها

برخی پژوهشگران استدلال کرده‌اند که اثر هاثورن بیش از حد ساده‌سازی شده و بخش زیادی از نتایج ناشی از شرایط خاص اجتماعی و اقتصادی آن دوران بوده است.<ref>{{یادکرد مقاله |نام=Franke |نام خانوادگی=Raymond H. |نام۲=Kaul |نام خانوادگی۲=James D. |عنوان=The Hawthorne Experiments: First Statistical Interpretation |مجله=American Sociological Review |سال=۱۹۷۸ |جلد=۴۳ |شماره=۵ |صفحات=

  1. ↑ Gillespie، Richard (۱۹۹۱). Manufacturing Knowledge: A History of the Hawthorne Experiments. Cambridge University Press. ص. ۲. شابک ۹۷۸-۰۵۲۱۴۰۳۱۸۳ مقدار |شابک= را بررسی کنید: checksum (کمک).
  2. ↑ Robbins، Stephen P. (۱۳۹۵). مدیریت رفتار سازمانی. ترجمهٔ اعرابی، محمد. نشر نی. ص. ۷۰. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۳۱۶ مقدار |شابک= را بررسی کنید: length (کمک).
  3. ↑ Richard، Gillespie (۱۹۹۱). Manufacturing Knowledge: A History of the Hawthorne Experiments. Cambridge University Press. ص. ۴۵.
  4. ↑
  5. ↑ Davis، Keith (۱۹۶۷). Human Relations at Work. McGraw-Hill. ص. ۹۰.
  6. ↑ Landsberger، Henry A. (۱۹۵۸). Hawthorne Revisited. Cornell University. ص. ۹.
  7. ↑ Stephen P.، Robbins (۱۳۹۵). مدیریت رفتار سازمانی. ترجمهٔ اعرابی، محمد. نشر نی. ص. ۷۲.
This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.