آسپیدلا

آسپیدلا
محدودهٔ زمانی: تونین تا ادیاکاران، ۸۵۰ تا ۵۵۵ میلیون سال پیش
آسپیدلا از رشته‌کوه فلیندرز، استرالیای جنوبی.
رده‌بندی علمی e
Missing taxonomy template (fix): Aspidella
گونه نماد
†آسپیدلا ترانوویکا
بیلینگز، ۱۸۷۲
مترادف

احتمالاً بسیار زیاد، به متن مراجعه کنید.

آسپیدلا (به انگلیسی: Aspidella) یک سنگوارهٔ ادیاکارانی دیسک‌مانند با خویشاوندی نامشخص است. این سرده از تنها گونهٔ A. terranovica شناخته می‌شود.[۱]

ریخت‌شناسی

آسپیدلا از سنگواره‌های دیسک‌مانندی تشکیل شده که دارای حلقه‌های هم‌مرکز و/یا خطوط شعاعی رو به مرکز هستند. قطر آسپیدلای دایره‌ای از ۱ تا ۱۸۰ میلی‌متر متغیر است.[۱] اندازهٔ بیشتر نمونه‌ها بین ۴ تا ۱۰ میلی‌متر است، اما احتمالاً نمونه‌های کوچک‌تر پیش از آنکه بتوانند سنگواره شوند، تجزیه می‌شده‌اند. دیگر اشکال آسپیدلا به صورت بیضی‌هایی به طول ۳–۸ سانتی‌متر و عرض ۱–۴ سانتی‌متر هستند. بیشتر آن‌ها یک جوش مرکزی دارند. لبهٔ تمام نمونه‌ها از خطوط شعاعی لبه‌تیز و/یا حلقه‌های هم‌مرکز ساخته شده است.

بوم‌شناسی

نمونه‌های آسپیدلا روی یک سطح لایه‌بندی در سازند فرمیوز، نیوفاندلند.
دیسک‌های بزرگ و کوچک آسپیدلا روی یک سطح لایه‌بندی از سازند فرمیوز

کمیاب بودن نمونه‌های بزرگ احتمالاً نشان می‌دهد که آسپیدلا یک آر-استراتژیست[الف] بوده و فرزندان متعددی تولید می‌کرده که بیشترشان در جوانی می‌مردند. این سنگواره بیشتر در رسوبات آب‌های عمیق رایج است، اما یکی از اجزای تشکیل‌دهندهٔ بیشتر مجموعه‌های سنگواره‌ای ادیاکاران، از جمله آن‌هایی که بالای پایهٔ موج توفانی نهشته شده‌اند، نیز می‌باشد.[۳] تراکم این جانداران می‌تواند به بیش از ۳۰۰۰ عدد در هر متر مربع برسد.[۳]

خویشاوندی

درست مانند ادیاکاریا (به بخش پایین نیز مراجعه کنید)، آسپیدلا در ابتدا یک عروس دریایی از ردهٔ فنجان‌زیان در نظر گرفته شده بود. این تشخیص اولیه رد شده است؛ نشان داده شده که برخی نمونه‌ها چسبانهٔ (هولدفست) نوعی جاندار بوده‌اند که بدن اصلی آن‌ها در آب‌های آزاد گسترش می‌یافته اما پیش از سنگواره شدن می‌شکسته است (چند نمونه که دارای بازمانده‌های ساقه‌ای در مقابل جوش مرکزی هستند، این موضوع را تأیید می‌کنند)؛[۴][۵] در حالی که برخی دیگر نشان‌دهندهٔ کلونی‌های میکروبی هستند.[۶]

برخی از نمونه‌ها با ردهای حرکتی مرتبط هستند که شبیه به ردهای تولیدشده توسط شقایق‌های دریایی مدرن (گزنده‌تباران) است.[۷]

دیرینه‌شناسی تدفینی

سطوح بالایی و پایینی سنگواره‌ها دارای ترکیب عنصری متمایزی هستند که شبیه به ترکیب بیوفیلم‌های سنگواره‌شده است.[۳] رسوبات درون سنگواره‌ها نیز ترکیب متمایزی دارند و از نظر برخی عناصر نسبت به زمینهٔ سنگی غنی‌تر هستند. از آنجا که توضیح چنین توزیعی از عناصر با فرآیندهای دیاژنتیکی پس از مرگ دشوار است، به نظر می‌رسد که این عناصر (و در نتیجه رسوبات) در زمان زنده بودن جاندار درون آن ترکیب شده‌اند.[۳]

تاریخچهٔ پژوهش

آسپیدلا ترانوویکا نخستین بار در سال ۱۸۶۸ توسط زمین‌شناس اسکاتلندی الکساندر موری کشف شد.[۸] در سال ۱۸۷۲، الکانا بیلینگز سنگواره‌های آسپیدلا ترانوویکا را از خیابان داکوورث، سنت جانز، نیوفاندلند (۴۷°۳۴′۰۱٫۳″ شمالی ۵۲°۴۲′۱۸٫۳″ غربی / ۴۷٫۵۶۷۰۲۸°شمالی ۵۲٫۷۰۵۰۸۳°غربی / 47.567028; -52.705083 (Aspidella)) توصیف کرد.[۹] این سنگواره‌ها در یک رخنمون نئوپروتروزوییک از شیل سیاه حفظ شده‌اند. بیلینگز در آن زمان رئیس دیرینه‌شناسان سازمان زمین‌شناسی کانادا بود. با این حال، یافته‌های او توسط چارلز دولیتل والکات مورد تردید قرار گرفت، کسی که این نظر را نقل کرد که اشکال موجود در سنگ‌ها، گرهک‌هایی هستند که به‌طور غیرآلی تشکیل شده‌اند.[۱۰] توضیحات دیگری که در آن زمان ارائه شد این بود که این دایره‌ها حباب‌های خروج گاز بوده‌اند، یا جعلی‌هایی که توسط خدا برای گمراه کردن افراد کم‌ایمان کار گذاشته شده‌اند.. این‌ها نخستین سنگواره‌های ادیاکارانی (وندین) توصیف‌شده توسط یک دانشمند بودند.

برای دهه‌ها، آسپیدلا و سنگواره‌های همراه آن به عنوان اشکال حیات پرکامبرین در نظر گرفته نمی‌شدند. این وضعیت تا زمان کار رگ اسپریگ، که سنگواره‌های تپه‌های ادیاکارا را کشف کرد، ادامه داشت.[۱۱] سنگواره‌ها در بسیاری از نقاط دیگر جهان در سنگ‌هایی با سن تقریباً مشابه یافت شدند و به عنوان بقایای واقعی اشکال حیات پذیرفته شدند.

سیستماتیک و آرایه‌شناسی

دیسک‌های آسپیدلا به پهنای ۱–۲ سانتی‌متر (و چند نمونهٔ کوچک‌تر میلی‌متری) روی یک سطح لایه‌بندی از سازند فرمیوز نزدیک فریلند، نیوفاندلند
بازسازی هنری از تافومورف نادر آسپیدلا، ویگوامیلا انیگماتیکا

Aspidella از شکل لاتین مصغّر واژهٔ یونانی باستان اسپیس (Ασπις) (به معنی یک سپر گرد) گرفته شده است و terranovica در لاتین به معنای «از سرزمین نو» (یعنی نیوفاندلند) است.

اشکال مختلف ریخت‌شناسی ادیاکاریا یا اسپریگیا نامیده شده‌اند. با این حال، تفاوت‌های بین آسپیدلای «معمولی» بیضوی کوچک، اسپریگیا وادآی مسطح و حلقه‌دار و ادیاکاریای بزرگ، جوش‌دار و شعاع‌دار به نظر می‌رسد ناشی از شرایط مختلف دیرینه‌شناسی تدفینی باشد. برای نمونه، به نظر می‌رسد اسپریگیا و ادیاکاریا بقایای جانورانی یکسان باشند، با این تفاوت که اولی در رسوبات رسی ریزدانه و فشرده‌تر سنگواره شده، در حالی که دومی از سنگ‌هایی شناخته می‌شود که در اصل عمدتاً رسوبات ماسه‌ای بوده‌اند.

آرایه‌های بسیار دیگری نیز ممکن است مترادف‌های کوچک‌تر آسپیدلا باشند:

نامنویسندگانسالمکان
بلتانلا گیلسایاسپریگ۱۹۴۷استرالیای جنوبی
سیکلومدوسا داویدیاسپریگ۱۹۴۷استرالیای جنوبی
سیکلومدوسا ژیگانته‌آاسپریگ۱۹۴۹استرالیای جنوبی
سیکلومدوسا رادیاتااسپریگ۱۹۴۹استرالیای جنوبی
سیکلومدوسا پلاناگلسنر و وید۱۹۶۶استرالیای جنوبی
سیکلومدوسا مینیمافدونکین۱۹۸۱روسیه (دریای سفید)
سیکلومدوسا دلیکاتافدونکین۱۹۸۱روسیه (دریای سفید)
ادیاکاریا فلیندرزیاسپریگ۱۹۴۷استرالیای جنوبی
گلسنریا ایمپرفکتاگوریف۱۹۸۷اوکراین
ایریدینیتوس مولتیرادیاتوسفدونکین۱۹۸۳اوکراین
جامپولیوم ویرژیکووسکیایگوریف۱۹۸۸اوکراین
مادیگانیا آنولاتااسپریگ۱۹۴۹استرالیای جنوبی
مدوسینیتس پاتلاریسسوکولوف۱۹۷۲اوکراین
پالیلا پاتلیفورمیسفدونکین۱۹۸۰روسیه (دریای سفید)
پارامدوزیوم آفریکانومگوریچ۱۹۳۳نامیبیا
پلانومدوسیتس پاتلاریسسوکولوف۱۹۷۲اوکراین
پرتودیپلوروزوما واردیاسپریگ۱۹۴۹استرالیای جنوبی
پرتودیپلوروزوما روگولوزومفدونکین۱۹۸۰روسیه (دریای سفید)
اسپریگیا وادآسان۱۹۸۶استرالیای جنوبی
تاتینا اینفلاتااسپریگ۱۹۴۹استرالیای جنوبی
تیراسیانا دیسیفورمیسپالیژ۱۹۷۶اوکراین
تیراسیانا کنیفورمیسپالیژ۱۹۷۶اوکراین
تیراسیانا کانسنترالیسبکر۱۹۷۷روسیه (رشته‌کوه اورال)
وندلا لارینیگوریف۱۹۸۷اوکراین

به دلیل ماهیت غیرقابل تشخیص خود، آسپیدلا ممکن است یک آرایهٔ شکلی در نظر گرفته شود، یک مجموعهٔ مصنوعی از جانداران با ظاهر و سبک زندگی مشابه بدون یک رابطهٔ تبارزایشی. در این صورت، برخی مترادف‌های احتمالی (مانند ادیاکاریا یا سیکلومدوسا) معتبر باقی خواهند ماند. نمونه‌های نوع از نوع بیضوی بودند (آن‌ها گم شده‌اند، اما یک قالب باقی مانده است). بنابراین، اگر آسپیدلا در مفهوم عام خود مجموعه‌ای از آرایه‌های کم‌وبیش مرتبط باشد، نام سرده فقط به نمونه‌های بیضوی کوچک اطلاق خواهد شد. صرف‌نظر از طبقه‌بندی نهایی آن، از آنجا که این سرده هم به عنوان جانور، هم گیاه (جلبک) یا قارچ (گلسنگ) طبقه‌بندی شده است، نام Aspidella تحت پوشش هر دو آیین‌نامه نام‌گذاری است و این امر از پذیرش یک همنام بعدی «Aspidella» (گیلبرت ۱۹۴۰) برای گروهی از قارچ‌های موجود جلوگیری کرد که اکنون به ساپروآمانیتا تغییر نام یافته‌اند.[۱۲]

وقوع

دیگر مکان‌هایی که نمونه‌های آسپیدلا از آن‌ها گزارش شده شامل شبه‌جزیره بوناویستا و میستیکن پوینت در نیوفاندلند، سازند تویتایا در بریتیش کلمبیا، و مرکز کارولینای شمالی می‌شود.[۱۳]

سنگواره‌های آسپیدلا از ۶۱۰ تا ۵۵۵ میلیون سال پیش یافت می‌شوند، با نمایندگان احتمالی که به ۷۷۰ میلیون سال پیش تاریخ گذاری شده‌اند.[۱۴]

اخیراً، سنگواره‌های آسپیدلا در سازند هیویتری با سن میانهٔ تونین در حوضهٔ آمادئوس، مرکز استرالیا، با قدمت حدوداً ۸۵۰ میلیون سال پیش یافت شده‌اند.[۱۵]

جستارهای وابسته

یادداشت‌ها

  1. ↑ در بوم‌شناسی، «آر-استراتژیست» (r-strategist) به جاندارانی گفته می‌شود که بر تولیدمثل سریع و با تعداد زیاد فرزند تأکید دارند، در حالی که بیشتر این فرزندان در سنین پایین می‌میرند. این راهبرد در محیط‌های ناپایدار یا پیش‌بینی‌ناپذیر رایج است.[۲]

منابع

  1. 1 2 Peterson. P. 131
  2. ↑ کربس، چارلز جی. (۱۳۸۱). بوم‌شناسی: تحلیل تجربی پراکنش و فراوانی. ترجمهٔ عبدالحسین وهاب‌زاده. جهاد دانشگاهی مشهد. ص. ۲۷۰–۲۸۰. شابک ۹۶۴-۳۲۴-۱۰۳-۵. {{cite book}}: مقدار |شابک= را بررسی کنید: جمع‌آزما (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  3. 1 2 3 4 Laflamme, M.; Schiffbauer, J. D.; Narbonne, G. M.; Briggs, D. E. G. (2010). "Microbial biofilms and the preservation of the Ediacara biota". Lethaia. 44 (2): 203–213. doi:10.1111/j.1502-3931.2010.00235.x.
  4. ↑ Narbonne, G. M. (2005). "THE EDIACARA BIOTA: Neoproterozoic Origin of Animals and Their Ecosystems". Annual Review of Earth and Planetary Sciences. 33: 421–442. Bibcode:2005AREPS..33..421N. doi:10.1146/annurev.earth.33.092203.122519.
  5. ↑ MacGabhann, B. A. (2007). "Discoidal fossils of the Ediacaran biota: a review of current understanding". Geological Society, London, Special Publications. 286 (1): 297–313. Bibcode:2007GSLSP.286..297M. doi:10.1144/SP286.21. S2CID 129521521.
  6. ↑ GRAZHDANKIN, D.; GERDES, G. (2007). "Ediacaran microbial colonies". Lethaia. 40 (3): 201–210. Bibcode:2007Letha..40..201G. doi:10.1111/j.1502-3931.2007.00025.x.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:خدمت بایگانی منسوخ (رده)
  7. ↑ Evidence for Cnidaria-like behavior in ca. 560 Ma Ediacaran Aspidella Article in Geology 41:895-898 · February 2013
  8. ↑ See:
  9. ↑ Billings, E. (1872). "On some fossils from the primordial rocks of Newfoundland". The Canadian Naturalist. 2nd series. 6 (4): 465–479. ; see p. 478.
  10. ↑ Walcott, Charles D. (6 April 1899). "Pre-Cambrian fossiliferous formations". Bulletin of the Geological Society of America. 10 (1): 199–244. Bibcode:1899GSAB...10..199W. doi:10.1130/GSAB-10-199. hdl:2027/hvd.32044107306292. On p. 231, Walcott quotes "Mr. G.F. Matthew, of Saint John, New Brunswick": "I have seen Aspidella terranovica in the museum at Ottawa and doubt its organic origin. It seems to me a slickensided mud concretion striated by pressure."
  11. ↑ Sprigg, Reg. C. (1947). "Early Cambrian (?) jellyfishes from the Flinders Ranges, South Australia". Transactions of the Royal Society of South Australia. 71 (2): 212–224.
  12. ↑ Redhead SA, Vizzini A, Drehmel DC, Contu M (2016). "Saproamanita, a new name for both Lepidella E. -J. Gilbert and Aspidella E. -J. Gilbert (Amaniteae, Amanitaceae)". IMA Fungus. 7 (1): 119–129. doi:10.5598/imafungus.2016.07.01.07. PMC 4941681. PMID 27433443.
  13. ↑ Hibbard, J. P.; Pollock, J. C.; Brennan, M.; Samson, S. D.; Secor, D. (2009). "Significance of New Ediacaran Fossils and U-Pb Zircon Ages from the Albemarle Group, Carolina Terrane of North Carolina". The Journal of Geology. 117 (5): 487–498. Bibcode:2009JG....117..487H. doi:10.1086/600863. S2CID 129184707.
  14. ↑ Meert, J. G.; Gibsher, A. S.; Levashova, N. M.; Grice, W. C.; Kamenov, G. D.; Rybanin, A. (2010). "Glaciation and ~770 Ma Ediacara (?) Fossils from the Lesser Karatau Microcontinent, Kazakhstan". Gondwana Research. 19 (4): 867–880. Bibcode:2011GondR..19..867M. doi:10.1016/j.gr.2010.11.008.
  15. ↑ Plummer, P. S.; Gorter, J. D. (2023). "Aspidella and Water Escape Structures from the ca 850 Ma (Tonian) Heavitree Formation, Amadeus Basin, Central Australia". Australian Journal of Earth Sciences. 71 (3): 361–369. doi:10.1080/08120099.2023.2290248.

پیوند به بیرون

This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.