آموزش در بوروندی
| نظارت آموزشی | |
|---|---|
| داده‌های همگانی | |
| زبان‌های نخست | |
| نام‌نویسی (۲۰۱۵) | |
| ابتدایی | ۶۱٪ (نرخ ناخالص ثبت‌نام) |
آموزش در بوروندی بخشی اساسی از ساختار اجتماعی این کشور آفریقایی را تشکیل می‌دهد. بر اساس قانون، آموزش در بوروندی برای کودکان شش سال اجباری است و سنین هفت تا سیزده‌سالگی را دربرمی‌گیرد. آموزش ابتدایی از نظر قانونی رایگان است، اما در عمل، واقعیت دستگاه آموزشی این کشور اغلب با ساختار رسمی آن تفاوت دارد.
دستگاه آموزشی بوروندی از چهار مرحله تشکیل شده‌است: پیش‌دبستانی، پایه (بنیادی)، متوسطه (عمومی یا فنی‌وحرفه‌ای) و آموزش عالی. آموزش ابتدایی شش پایه را دربرمی‌گیرد و پس از آن، دوره پایین‌تر متوسطه با چهارپایه و سپس دوره بالاتر متوسطه با سه‌پایه ادامه می‌یابد. در سال ۲۰۱۵، نرخ ناخالص ثبت‌نام در آموزش ابتدایی برای کودکان ۸ تا ۱۰ سال ۶۱ درصد بود.
سطح کلی سواد و آموزش در بوروندی پایین است. جنگ داخلی این کشور در سال‌های ۱۹۹۳ تا ۲۰۰۶ آسیب‌های جدی به دستگاه آموزشی وارد کرد؛ حدود ۲۵ درصد از مدارس کشور ویران شدند و بسیاری از معلمان کشته یا آواره شدند. از دهه ۱۹۷۳ تاکنون، اصلاحات گوناگونی در این دستگاه به انجام رسیده که مهم‌ترین آن‌ها اصلاح ۱۹۷۳، اصلاح ۱۹۸۲ و برنامه توسعه بخش آموزش ۲۰۱۲–۲۰۲۰ بوده‌اند.
پیشینه تاریخی
۱۹۶۲
از هنگام اعلام استقلال دولت بوروندی، دستگاه آموزشی این کشور پیرامون سازمان‌های مذهبی شکل گرفت که از پیش حضوری پررنگ داشتند. دستگاه آموزشی بوروندی، چنان‌که کلیسا آن را می‌نگریست و سازمان می‌داد، دارای دو مسیر کاملاً جداگانه بود: از یک سو، آموزشی غیررسمی و توده‌ای برای بزرگ‌سالان و جوانانی که آرزوی غسل تعمید داشتند، با تمرکز بر آموختن کتاب مقدس، خواندن و نوشتن؛ و از سوی دیگر، آموزشی رسمی بسیار گزینشی که از مقطع متوسطه پرهزینه و نامتوازن بود، هرچند محتوا و ساختارهایش از الگوی بلژیکی الهام گرفته بود.[۱]
۱۹۷۳
بزرگ‌ترین اصلاح آموزشی در تاریخ بوروندی، احتمالاً اصلاح سال ۱۹۷۳ بود. این اصلاح پیش‌بینی می‌کرد که تا سال ۱۹۸۹، ۸۴ درصد کودکان هفت‌ساله — سن قانونی ورود به مدرسه ابتدایی — ثبت‌نام کنند. این اصلاح همچنین هدف داشت آموزشی را پرورش دهد که ویژگی‌های فرهنگی ملی را در نظر بگیرد، چون آموزش ارائه‌شده تا آن زمان عمدتاً از واقعیت‌های قدرت‌های استعماری پیاپی در بوروندی — آلمانی، سپس بلژیکی — الهام گرفته بود. به همین دلیل، مفاهیم «کیروندی‌سازی» و «روستایی‌سازی» معرفی شدند. تصمیم‌گیران سیاسی آن دوران بر این باور بودند که تأثیر این راهبرد زبانی بر عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان چشمگیر خواهد بود.[۱]
۱۹۸۰
با پشتیبانی همکاری فنی بلژیک، انستیتوی آموزشی (IP) با دوره آموزشی حداکثر دوساله پس از دوره دبیرستان عمومی (معادل دیپلم) تأسیس شد. هدف این نهاد، افزایش شمار معلمان دوره پایین‌تر متوسطه بود.[۱]
۱۹۸۲
اصلاح ۱۹۸۲ نظام دو نوبته برای معلمان و فضاهای آموزشی را معرفی کرد و گامی تعیین‌کننده در گسترش دسترسی به آموزش در بوروندی برداشت.[۱] این اصلاح توانست ثبت‌نام در مقطع ابتدایی را در کمتر از ده سال دو برابر کند.[۲] در مقطع متوسطه، مدارس تربیت معلم (EFI) جایگزین مدارس نُرمال و مدارس میانه آموزشی شدند؛ سپس خود این مدارس با دوره دوساله پس از هسته مشترک، جای خود را به دبیرستان‌های آموزشی دادند. در مقطع آموزش عالی، مهم‌ترین نوآوری ادغام مدرسه عالی نُرمال و دانشگاه رسمی بوجومبورا — دو نهادی که از دوران استعمار آسیب دیده بودند — برای تأسیس دانشگاه بوروندی بود.[۱]
۱۹۹۳
دستگاه آموزشی بوروندی به‌شدت از جنگ داخلی بوروندی سال ۱۹۹۳ آسیب دید. کاهش اعتبارات، کاهش حقوق معلمان و عدم تحصیل بخشی از جمعیت، آثاری فراتر از اصلاح دستگاه مدرسه‌ای ۱۹۹۷ به جا گذاشت. چنان‌که در سال ۲۰۰۴، سطح هزینه‌های عمومی در آموزش هنوز به سطح پیش از بحران ۱۹۹۳ نرسیده بود.[۲]
اصلاحات سده بیست‌ویکم
در سال ۲۰۰۵، حذف مؤثر شهریه برای ورود به مقطع ابتدایی عملی شد. در سال ۲۰۰۶، کیسواحیلی و انگلیسی وارد دستگاه آموزشی ابتدایی شدند، در حالی که زبان‌های آموزشی در مقاطع ابتدایی و متوسطه همچنان کیروندی و فرانسوی باقی ماندند.[۳]
از سال ۲۰۱۲، بوروندی درگیر اصلاحی عمیق در دستگاه آموزشی خود در چارچوب برنامه جدید بخشی توسعه آموزش و آموزش حرفه‌ای (PSDEF) ۲۰۱۲–۲۰۲۰ شده‌است. این راهبرد نو که به‌ویژه گذار به آموزش پایه ۹ساله را مقرر می‌دارد، با پشتیبانی شرکای فنی و مالی دولت، به‌ویژه از طریق صندوق مشترک آموزش (FCE)، دنبال می‌شود.[۳]
آموزش ابتدایی
آموزش ابتدایی در بوروندی شش پایه را دربرمی‌گیرد و برای کودکان ۷ تا ۱۳ساله در نظر گرفته شده‌است.[۳] از نظر قانونی، این آموزش رایگان است.[۳] دانش‌آموزان در آخرین سال مدرسه ابتدایی در امتحان «گواهینامه پایان تحصیلات ابتدایی» (Certificat de fin d'études primaires) شرکت می‌کنند.[۳]
در سال ۲۰۱۵، نرخ ناخالص ثبت‌نام در آموزش ابتدایی برای کودکان ۸ تا ۱۰ساله ۶۱ درصد بود.[۴] ۲۶ درصد از کودکان همین گروه سنی، تحصیل را با کار مزدی ترکیب می‌کردند.[۴] نرخ تکمیل آموزش ابتدایی ۶۶ درصد بود.[۴]
بر اساس پژوهش بانک جهانی، بیش از نیمی از کودکانی که در مقطع ابتدایی ثبت‌نام می‌کنند، پیش از پایه پنجم از دستگاه آموزشی خارج می‌شوند.[۲] نرخ ماندگاری در مقطع ابتدایی حدود ۳۷ درصد است، به این معنا که تقریباً ۶۳ درصد از کسانی که این دوره را آغاز می‌کنند، آن را به پایان نمی‌رسانند.[۲] نرخ بالای مردودی — نزدیک به ۳۰ درصد در مقطع ابتدایی — از چالش‌های اصلی این دستگاه است.[۲]
بر پایه یک پژوهش بین‌المللی دربارهٔ یادگیری، نمونه‌ای از دانش‌آموزان پایه پنجم با آزمون استاندارد MLA سنجیده شدند. نتایج نشان داد که بوروندی عملکرد خوبی داشته و بالاتر از میانگین ۲۶ کشور آفریقایی مورد بررسی قرار گرفته‌است: نمره میانگین بوروندی ۶۹ در مقابل نمره میانگین ۵۰ برای همه کشورهای این پژوهش بود.[۵] همچنین بر اساس پیمایش QUID، در بوروندی ۸۹ درصد از بزرگ‌سالانی که شش سال آموزش ابتدایی دریافت کرده‌اند، توانایی خواندن بدون دشواری دارند؛ این رقم در مقایسه با میانگین ۷۲ درصد برای ۱۲ کشور آفریقای جنوبی‌صحرا قابل توجه است.[۵]
پس از حذف مؤثر شهریه در سال ۲۰۰۵، شمار دانش‌آموزان به‌شدت افزایش یافت و گاهی جمعیت کلاس‌ها از ۴۰ نفر پیش از ۲۰۰۵ به ۲۰۰ نفر پس از آن رسید.[۱]
آموزش متوسطه
دوره پایین‌تر متوسطه چهارپایه دارد و دوره بالاتر متوسطه سه‌پایه.[۳] آموزش متوسطه در بوروندی پولی است.[۲] دانش‌آموزان در پایه دهم (سال دهم تحصیلی) در امتحاناتی شرکت می‌کنند که واجد شرایط بودن آن‌ها برای ورود به دوره بالاتر متوسطه را تعیین می‌کند (Certificat du tronc commun). در آخرین سال دوره بالاتر متوسطه نیز امتحان نهایی برگزار می‌شود که گواهینامه پایان تحصیلات متوسطه (Diplôme de fin d'études secondaires) به دارندگان آن داده می‌شود.[۳]
با استقرار آموزش پایه، گذراندن یک آزمون ملی هدایت و گواهی‌دهی در پایه نهم برای ورود به مرحله پس از آموزش پایه الزامی است. نمره حداقل هر بار توسط وزارت آموزش عالی تعیین می‌شود.[۱]
مدارس متوسطه برتر
در سپتامبر ۲۰۱۶، وزیر آموزش بوروندی خانم ژانویر ندیراهیشا اعلام کرد که شش مدرسه برتر به شکل مدارس شبانه‌روزی تأسیس خواهد شد. در این مدارس، دانش‌آموزان بر اساس استان مبدأ خود گروه‌بندی می‌شوند. این شش دبیرستان عبارتند از: موسِنیی در استان نگوزی، لیسه موسینزیرا (برای دانش‌آموزان استان‌های گیتگا، کاروزی، مورامویا و موارو)، کیرِمبا جنوبی در استان بوروری، روسِنگو در استان رویگی، و سن‌مارک و نگاگارا در شهرداری بوجومبورا.[۱]
آموزش عالی
دوره لیسانس در دانشگاه‌های بوروندی دو تا چهار سال به طول می‌انجامد و شامل سه سال لیسانس و یک سال فوق‌لیسانس (ماستری) است که پس از آن دانشجو اجازه دفاع از پایان‌نامه را پیدا می‌کند.
از جمله دانشگاه‌های اصلی کشور می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- دانشگاه بوروندی
- دانشگاه امید آفریقا
- دانشگاه دریاچه تانگانیکا
- دانشگاه لومیر بوجومبورا (ULBU)
- دانشگاه حکمت آفریقا
- دانشگاه موارو
- دانشگاه نگوزی
- دانشگاه پلی‌تکنیک گیتگا (UPG)
- دانشگاه پلی‌تکنیک یکپارچه سیبیتوکه (UPI)
سواد و شاخص‌های کلی
سطح کلی آموزش در بوروندی پایین است. در سال ۲۰۱۱، نرخ سواد این کشور حدود ۶۰ درصد برآورد شده بود.[۶] بر اساس داده‌های کتاب حقایق جهانی سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا در سال ۲۰۲۱، تنها ۷۴٫۷ درصد از جمعیت ۱۵ سال و بالاتر توانایی خواندن و نوشتن داشتند؛ این رقم برای مردان ۸۱٫۳ درصد و برای زنان ۶۸٫۴ درصد بود.[۷]
نسبت دانش‌آموز به معلم در بوروندی در سال ۲۰۱۱ برابر با ۲۹٫۴ به ۱ بود.[۳]
حقوق آموزشی و کار کودک
دولت بوروندی به پروتکل‌های بین‌المللی گوناگون علیه کار کودک پیوسته‌است.[۴] ابتکار سنجش حقوق بشر (HRMI) دریافته که بوروندی ۱۰۰ درصد آنچه را که بر اساس سطح درآمد کشور باید برای حق آموزش انجام دهد، اجرا می‌کند.[۸]
بیش از ۶۰۰۰ کودک بوروندیایی در اردوگاه‌های پناهندگان خارج از بوروندی زندگی می‌کنند.[۴]
چالش‌های دستگاه آموزشی
پیامدهای جنگ داخلی
جنگ‌وجدال‌های دوران جنگ داخلی بوروندی (۱۹۹۳–۲۰۰۶) آسیب ویژه‌ای به دستگاه آموزشی وارد کرد. حدود ۲۵ درصد از همه مدارس کشور ویران شدند و بسیاری از معلمان کشته یا آواره داخلی شدند.[۶]
حقوق معلمان
معلمان پیوسته از کمبود اعتبارات دولتی در پرداخت حقوقشان یا تأخیرهای شدید در پرداخت حقوق کارمندان آموزشی شکایت دارند. در پژوهشی که در سال ۲۰۰۱ انجام شد،[۹] ۸۴ درصد از معلمان اعلام کردند که حقوقشان در برابر نیازهای زندگی کنونی ناچیز است و آن را به کمک انسانی تشبیه می‌کنند. یک معلم ابتدایی گزارش داد که حقوق ماهانه‌اش یک‌پنجم نیازهای اساسی‌اش را هم تأمین نمی‌کند.[۹]
در زیر جداول خلاصه‌ای از حقوق معلمان بوروندیایی بر حسب سطح تحصیلات و مقطع آموزشی در سال ۲۰۰۱ آمده‌است:[۹]
مقطع ابتدایی:
| سطح تحصیلات | حقوق خالص ماهانه (به فرانک بوروندی) |
|---|---|
| فاقد صلاحیت | ۱۵٬۸۱۵ |
| پایه دهم | ۱۷٬۵۸۷ |
| D4 | ۲۴٬۳۲۹ |
| D6 | ۲۴٬۷۱۵ |
| D7 | ۳۱٬۶۲۰ |
مقطع متوسطه:
| سطح تحصیلات | حقوق خالص ماهانه (به فرانک بوروندی) |
|---|---|
| فاقد صلاحیت در سطح کاندیداتوری | ۳۷٬۳۸۶ |
| فاقد صلاحیت در سطح لیسانس ۱ یا ۲ (بدون پایان‌نامه) | ۴۰٬۸۱۳ |
| انستیتوی آموزش کاربردی (۳ سال پس از دبیرستان) | ۴۶٬۸۸۱ |
| لیسانس | ۴۷٬۴۶۵ |
| مهندسی | ۵۱٬۶۶۵ |
منابع
- 1 2 3 4 5 6 7 8 «Education pour tous au Burundi». bweducconsult.org via Internet Archive. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۵ ژانویه ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۱-۱۰-۲۰۲۳.
{{cite web}}: تاریخ وارد شده در|تاریخ بازبینی= - 1 2 3 4 5 6 https://siteresources.worldbank.org/INTAFRREGTOPEDUCATION/Resources/444659-1210786813450/ED_CSR_Burundi.pdf
- 1 2 3 4 5 6 7 8 «Burundi». FHI ۳۶۰. بایگانی‌شده از اصلی در ۳۰ مه ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۶ نوامبر ۲۰۱۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 3 4 5 «Child Labor and Forced Labor Reports (Burundi)». United States Department of Labor. دریافت‌شده در ۲۶ نوامبر ۲۰۱۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 https://siteresources.worldbank.org/INTAFRREGTOPEDUCATION/Resources/444659-1210786813450/ED_CSR_Burundi.pdf
- 1 2 Stoltz، Elizabeth (۲۰۱۱). «Education in Burundi». Global Concerns Classroom. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ نوامبر ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۲۶ نوامبر ۲۰۱۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Literacy - the World Factbook». بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۱ آوریل ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۲۹ نوامبر ۲۰۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ "Burundi - HRMI Rights Tracker". rightstracker.org (in English). Archived from the original on 24 مارس 2022. Retrieved 13 مارس 2022.
- 1 2 3 https://repositories.lib.utexas.edu/bitstream/handle/2152/5006/2217.pdf?sequence=1
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Education in Burundi». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Système éducatif au Burundi». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای فرانسوی، بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Образование в Бурунди». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای روسی، بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
- آموزش در بوروندی در دانشنامه ملل
- عملکرد دستگاه آموزشی بوروندی؛ شایستگی‌ها و عوامل موفقیت در مقطع ابتدایی (۲۰۱۴) بایگانی‌شده در ۱۷ مه ۲۰۱۷ توسط Wayback Machine
- گزارش وضعیت دستگاه آموزشی بوروندی (۲۰۱۲) بایگانی‌شده در ۱۱ مه ۲۰۱۷ توسط Wayback Machine
| کشورهای مستقل | آفریقای جنوبی • آنگولا • اتیوپی • اریتره • الجزایر • اوگاندا • بنین • بوتسوانا • بورکینافاسو • بوروندی • تانزانیا • توگو • تونس • جمهوری آفریقای مرکزی • جمهوری دموکراتیک کنگو • جمهوری کنگو • جیبوتی • چاد • رواندا • زامبیا • زیمبابوه • ساحل عاج • سائوتومه و پرینسیپ • سنگال • سوازیلند • سودان • سومالی • سیرالئون • سیشل • غنا • کامرون • کنیا • کومور • کیپ ورد • گابن • گامبیا • گینه استوایی • گینه بیسائو • گینه • لسوتو • لیبریا • لیبی • ماداگاسکار • مالاوی • مالی • مراکش • مصر • موریتانی • موریس • موزامبیک • نامیبیا • نیجر • نیجریه | .svg.png) |
|---|---|---|
| ایالت‌ها با رسمیت محدود | جمهوری دموکراتیک عربی صحرا • سومالی‌لند | |
| قلمروهای وابسته و سرزمین‌های دیگر | جزایر قناری / سبته / ملیلیه / پلاساس د سبرانیا (اسپانیا) • مادیرا (پرتغال) • مایوت / رئونیون (فرانسه) • سنت هلینا / اسنشن / تریستان (انگلستان) • صحرای غربی | |