اجلیل الشمالیه
اجلیل الشمالیه | |
|---|---|
| ریشه‌شناسی: الجلیل به معنای «باشکوه/بزرگ» (عربی) یا «ناحیه/بخش» (عبری)[۱] | |
  اجلیل الشمالیه جایگاه در قیمومت بریتانیا بر فلسطین | |
| مختصات: ۳۲°۰۹′۳۶″ شمالی ۳۴°۴۸′۴۲″ شرقی / ۳۲٫۱۶۰۰۰°شمالی ۳۴٫۸۱۱۶۷°شرقی | |
| شبکه فلسطین | ۱۳۲/۱۷۴ |
| واحد سیاسی | قیمومت بریتانیا بر فلسطین |
| زیربخش | زیربخش یافا |
| تاریخ تخلیه | اواخر مارس تا ۳ آوریل ۱۹۴۸[۲] |
| مساحت | |
| • کل | ۲٬۴۵۰ دونوم (۲٫۴۵ کیلومتر مربع یا ۶۱۰ جریب فرنگی) |
| جمعیت (۱۹۴۵) | |
| • کل | ۱۹۰[۴][۳] |
| علت تخلیه | بیم از گرفتار شدن در درگیری‌ها |
| سکونتگاه کنونی | گلیل یام[۵] |
اجلیل الشمالیه (إجلیل الشمالیة) روستایی عرب فلسطینی در زیربخش یافا بود. این روستا در سده نوزدهم میلادی پایه‌گذاری شد و بنیانگذاران آن از تبار طایفه بنی‌صعب از ناحیه قلقیلیه و مهاجرانی از مصر بودند. روستا در جریان جنگ داخلی ۱۹۴۷–۱۹۴۸ فلسطین در ۳ آوریل ۱۹۴۸ از سکنه تخلیه شد.
نام اجلیل الشمالیه به معنای «اجلیل شمالی» است و این روستا نزدیک به ۱۰۰ متر در شمال روستای خواهرش اجلیل القبلیه («اجلیل جنوبی») قرار داشت. هر دو روستا روی تپه‌ای در حدود ۱۵ کیلومتری شمال شرق یافا واقع بودند. بر پایه سرشماری ۱۹۴۵، جمعیت اجلیل الشمالیه ۱۹۰ نفر و همگی مسلمان بودند و مساحت زمین‌های آن ۲٬۴۵۰ دونوم بود.
موقعیت جغرافیایی
اجلیل الشمالیه بر بالای تپه‌ای در فاصله ۱۵ کیلومتر (۹ مایل) شمال شرق یافا و در حدود ۱۰۰ متر شمال روستای خواهرش اجلیل القبلیه جای داشت.[۵] این روستا مشرف بر دریای مدیترانه در غرب و دشت هموار گسترده‌ای در شرق بود و ارتفاع آن میان ۲۵ تا ۳۰ متر از سطح دریا متغیر بود.[۶] زمین‌های روستاهای الشیخ مونس از جنوب، الحرم از شمال و عرب السوالمه از جنوب شرقی پیرامون آن را دربر می‌گرفتند.[۷]
پیشینه
اجلیل یکی از چهار روستایی بود که در سده هجدهم نزدیک ساحل و در شمال رود یرکون بنیاد نهاده شد (همراه با روستاهای الشیخ مونس، الحرم و ام خالد).[۸] به گفته مورخ روی ماروم، بنیاد اجلیل «نشان می‌دهد که گسترش سکونت در شارون جنوبی برآیند گسترش درونی هسته سکونتگاهی از سوی ساکنان مناطق کوهستانی سامره بوده و نه نفوذ مصری‌ها چنان‌که پیش‌تر ادعا شده بود.»[۹]
در ژوئن ۱۸۷۰ جهانگرد فرانسوی ویکتور گِرَن از هر دو روستا بازدید کرد. او آن‌ها را یک واحد به نام اِجلیل توصیف کرد که بر تپه‌ای جای دارد و به دو بخش تقسیم شده‌است. جمعیت مجموع آن‌ها ۳۸۰ تن بود. خانه‌ها از خاک کوبیده یا با ریزسنگ‌دانه‌های گوناگون آمیخته با لای ورز داده و خشک‌شده ساخته شده بودند.[۱۰] در سال ۱۲۸۸ هجری قمری (۱۸۷۰/۱۸۷۱ میلادی) سرشماری عثمانی، اجلیل را در ناحیه بنی‌صعب ثبت کرد.[۱۱]
در ۱۸۸۲ گزارش بررسی فلسطین غربی از سوی صندوق اکتشاف فلسطین هر دو روستا را با نام الجلیل چنین وصف کرد: «روستایی خشتی با یک چاه آب در جنوب و یک چاه دیگر در شمال. [...] باغ زیتون کوچکی در جنوب شرق هست.»[۱۲]
دوره قیمومت بریتانیا
در سرشماری ۱۹۲۲ فلسطین که به دست مقامات قیمومت بریتانیا بر فلسطین انجام شد، دو روستای اجلیل (با املای جلیل) مجموعاً ۱۵۴ نفر جمعیت داشتند که همگی مسلمان بودند.[۱۳] این رقم در سرشماری ۱۹۳۱ فلسطین به ۳۰۵ تن افزایش یافت که باز هم همگی مسلمان بودند.[۱۴]
در ۱۹۴۳ کیبوتص گلیل یام بر زمین‌هایی که به‌طور سنتی متعلق به روستا بود، در شرق محل روستا بنیاد نهاده شد.[۵]
بر پایه آمار روستایی ۱۹۴۵، جمعیت اجلیل الشمالیه ۱۹۰ مسلمان بود[۴] و مساحت زمین‌های آن ۲٬۴۵۰ دونوم بود.[۳] از این زمین‌ها ۱۸۳ دونوم به مرکبات و موز، ۱۳ دونوم به کشت آبی و باغ، ۱٬۵۷۴ دونوم به غلات اختصاص داشت[۱۵] و هفت دونوم ساخته شده بود.[۱۶] همچنین در ۱۹۴۵ مدرسه‌ای در روستا تأسیس شد که با اجلیل القبلیه مشترک بود و در نخستین سال ۶۴ دانش‌آموز داشت. روستا دارای یک مسجد و چند دکان کوچک نیز بود.[۵]
جنگ ۱۹۴۸ و پیامدهای آن
در دسامبر ۱۹۴۷ و ژانویه ۱۹۴۸، سران روستاهای الشیخ مونس، المسعودیه، الجماسین الشرقی، الجماسین الغربی و مختاران عرب ابوکشک و دو روستای اجلیل با نمایندگان هاگانا در پتخ تیکوا دیدار کردند. این روستاها خواهان صلح بودند و پذیرفتند که هیچ سرباز ارتش آزادی‌بخش عرب یا شبه‌نظامی عرب محلی را پناه ندهند. آنان همچنین قول دادند که اگر به‌تنهایی نتوانند مانع ورود آنان شوند از هاگانا یاری بخواهند.[۱۷]
تا اواسط مارس ۱۹۴۸، تیپ ۳ الکساندرونی انزوایی را که «قرنطینه» نامیده می‌شد بر الشیخ مونس، عرب ابوکشک و دو روستای اجلیل تحمیل کرد. با این حال در ۱۲ مارس، گروه لحی پنج تن از بزرگان الشیخ مونس را ربود.[۱۸] این اقدام اعتماد روستاییان به توافق‌های پیشین را سست کرد و بسیاری از آنان روستا را ترک کردند. مردم دو روستای اجلیل نیز پس از آنکه از همسایگان یهودی‌شان خواستند مراقب اموالشان باشند، روستا را ترک گفتند.[۱۹]
در ۱۹۹۲، مورخ ولید خالدی گزارش داد که شناسایی دقیق محل روستا دشوار است زیرا بخشی از محوطه بزرگ انباشت زباله شده بود.[۵]
وضعیت کنونی
شناسایی روستای اصلی دشوار است. بر بخش کوچکی از تپه، بقایای خانه‌های سنگی، بوته‌زارهای وحشی و کاکتوس و خرابه خانه مختار محمد یحیی ابوسنینه دیده می‌شود. شهرک گلیل یام که در ۱۹۴۳ تأسیس شده بر زمین‌های روستا در شرق محل آن قرار دارد. امروزه زمین‌های روستا میان شهرهای هرتسلیا، رمت هشارون و گلیل یام تقسیم شده‌است.[۲۰]
منابع
- ↑ Palmer, 1881, p. 214
- ↑ Morris, 2004, p. xviii, village No. 196.
- 1 2 3 Government of Palestine, Department of Statistics. Village Statistics, April, 1945. Quoted in Hadawi, 1970, p. 52
- 1 2 Department of Statistics, 1945, p. 27
- 1 2 3 4 5 Khalidi, 1992, p. 243
- ↑ «إجلیل الشمالیة». ویکی‌پدیای عربی. دریافت‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «إجلیل الشمالیة». ویکی‌پدیای عربی. دریافت‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Roy Marom (۲۰۲۳). «Al-Sheikh Muwannis: Transformations in the Arab Countryside between the Mountainous Interior and the City of Jaffa, ۱۷۵۰–۱۸۴۸». Cathedra (۱۸۳): ۹–۳۴.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Al-Sheikh Muwannis: Transformations in the Arab Countryside». eScholarship. دریافت‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Guérin, 1875, p. 374
- ↑ Grossman، David (۲۰۰۴). Arab Demography and Early Jewish Settlement in Palestine. Magnes Press. ص. ۲۵۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Conder and Kitchener, 1882, SWP II, p. 251
- ↑ Barron, 1923, Table VII, Sub-district of Jaffa, p. 20
- ↑ Mills, 1932, p. 13
- ↑ Government of Palestine, Department of Statistics. Village Statistics, April, 1945. Quoted in Hadawi, 1970, p. 95
- ↑ Government of Palestine, Department of Statistics. Village Statistics, April, 1945. Quoted in Hadawi, 1970, p. 145
- ↑ Morris, 2004, p. 91
- ↑ Morris, 2004, p. 127
- ↑ Morris, 2004, p. 128
- ↑ «إجلیل الشمالیة - وضع کنونی». ویکی‌پدیای عربی. دریافت‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Ijlil al-Shamaliyya». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Ijlil al-Qibliyya». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای فرانسوی، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «إجلیل الشمالیة». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عربی ، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Ijlil al-Shamaliyya». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای اندونزیایی ، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۶.
کتاب‌شناسی
- Khalidi، W. (۱۹۹۲). All That Remains: The Palestinian Villages Occupied and Depopulated by Israel in ۱۹۴۸. مؤسسه مطالعات فلسطین. شابک ۰-۸۸۷۲۸-۲۲۴-۵.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - Morris، B. (۲۰۰۴). The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited. Cambridge University Press. شابک ۹۷۸-۰-۵۲۱-۰۰۹۶۷-۶.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - Hadawi، S. (۱۹۷۰). Village Statistics of ۱۹۴۵: A Classification of Land and Area ownership in Palestine. Palestine Liberation Organization Research Center.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - Palmer، E.H. (۱۸۸۱). The Survey of Western Palestine: Arabic and English Name Lists. Committee of the Palestine Exploration Fund.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - Guérin، V. (۱۸۷۵). Description Géographique Historique et Archéologique de la Palestine. Vol ۲ Samarie, pt. ۲.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - Conder، C.R. (۱۸۸۲). The Survey of Western Palestine: Memoirs of the Topography, Orography, Hydrography, and Archaeology. ج. ۲. Committee of the Palestine Exploration Fund.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
پیوند به بیرون
- اجلیل الشمالیه در Palestine Remembered
- اجلیل الشمالیه در ذاکرات
- اجلیل الشمالیه در مرکز فرهنگی خلیل سکاکینی
- شهرها و روستاهای خالی از سکنه شده در جریان جنگ ۱۹۴۹–۱۹۴۷ فلسطین