اداره سیاسی دولت متحده
| Объединённое государственное политическое управление при СНК СССР | |
 نشان یادبود ۱۵ سال فعالیت چکا-اوگ‌پِئو، صادر شده در سال ۱۹۳۲ | |
| دید کلی سازمان | |
|---|---|
| بنیان‌گذاری | ۱۵ نوامبر ۱۹۲۳ |
| سازمان پیشین | |
| برچینش | ۱۰ ژوئیه ۱۹۳۴ |
| سازمان‌های پسین | |
| گونهٔ سازمان | پلیس مخفی سازمان اطلاعاتی |
| ستاد | شمارۀ ۱۱-۱۳ یولیستا بول. ساختمان لوبیانکا مسکو، جمهوری سوسیالیستی فدراتیو شوروی روسیه، اتحاد جماهیر شوروی |
| سازمان‌های اجرایی |
|
| سازمان بالادست | شورای کمیسرهای خلق |
اداره سیاسی دولت متحده (روسی: Объединённое государственное политическое управление؛ IPA: [ɐbjɪdʲɪˈnʲɵn(:)əjə ɡəsʊˈdarstvʲɪn(:)əjə pəlʲɪˈtʲitɕɪskəjə ʊprɐˈvlʲenʲɪje]) که به اختصار اوگ‌پِئو (روسی: ОГПУ) نامیده می‌شد، پلیس مخفی اتحاد جماهیر شوروی از نوامبر ۱۹۲۳ تا ژوئیه ۱۹۳۴ بود و جایگزین اداره دولتی امنیت سیاسی شد. این سازمان زیر نظر شورای کمیسرهای خلق فعالیت می‌کرد و تا سال ۱۹۲۶ به رهبری فلیکس ژرژینسکی اداره می‌شد و پس از آن وایاتسلاو منزینسکی هدایت آن را بر عهده گرفت تا اینکه با اداره کل امنیت دولتی در چارچوب کمیساریای خلق در امور داخلی جایگزین شد.
اوگ‌پِئو نقش مهمی در جمعی‌سازی اجباری کشاورزی در اتحاد شوروی تحت رهبری ژوزف استالین ایفا کرد، مقاومت را سرکوب نمود و میلیون‌ها دهقان را به شبکهٔ روزافزون اردوگاه‌های کار اجباری گولاگ تبعید کرد. این سازمان هم در داخل و هم خارج کشور فعالیت داشت و مجرمان سیاسی و مخالفان بلشویک‌ها، از جمله مهاجران سفید، مخالفان شوروی و ضد کمونیست‌ها را مورد آزار و تعقیب قرار می‌داد.
تاریخچه
تأسیس
پس از تشکیل اتحاد جماهیر شوروی در دسامبر ۱۹۲۲، حزب کمونیست حاکم روسیه (بلشویک‌ها) نیاز به یک سازمان اطلاعاتی یکپارچه را برای اعمال کنترل بر امنیت دولتی در سراسر اتحاد جدید احساس کرد. در آن زمان، اداره دولتی امنیت سیاسی (GPU) به عنوان پلیس مخفی جمهوری سوسیالیستی فدراتیو شوروی روسیه فعالیت می‌کرد و جانشین چکا بود. این سازمان زیر نظر شورای کمیسرهای خلق بود که پس از تشکیلاتحاد جماهیر شوروی به عنوان عالی‌ترین نهاد اجرایی عمل می‌کرد.
در ۱۵ نوامبر ۱۹۲۳، اداره امنیت سیاسی دولتی منحل شد و به «اداره سیاسی دولت متحده» تبدیل شد، با قلمرو اختیاراتی که کل اتحاد جماهیر شوروی را در بر می‌گرفت. نام رسمی کامل آن «ادارهٔ سیاسی دولت متحده تحت شورای کمیسرهای خلق اتحاد جماهیر شوروی» بود، هرچند این نام گاهی به صورت «ادارهٔ سیاسی سراسری دولت» یا «ادارهٔ متحد سیاسی دولت» نیز ترجمه می‌شود. فلیکس ژرژینسکی که پیش‌تر رئیس ادارهٔ امنیت سیاسی دولتی و چکا بود، به عنوان نخستین رئیس اوگ‌پِئو منصوب شد.
«آسناز» (ОСНАЗ)، بخش نظامی‌شدهٔ چکا که در سال ۱۹۲۱ تأسیس شده بود، بخشی از اوگ‌پِئو شد.[۱]
عملیات
اوگ‌پِئو، مانند ادارهٔ امنیت سیاسی دولتی (GPU) پیش از خود، از نظر تئوری باید با محدودیت بیشتری نسبت به چکا عمل می‌کرد، که از ۱۹۱۸ تا ۱۹۲۲ وحشت سرخ را سازماندهی کرده بود. برخلاف چکا، اوگ‌پِئو نمی‌توانست «ضدانقلابی‌ها» را به دلخواه اعدام کند و اکثر مجرمان سیاسی مظنون باید به قاضی معرفی می‌شدند. قدرت‌های اوگ‌پِئو در سال ۱۹۲۶ به‌طور چشمگیری افزایش یافت، زمانی که قانون جزایی شوروی اصلاح شد و مادهٔ ۵۸، بخش ضد تروریسم دولتی، به آن اضافه شد. این مقررات به‌صورت مبهم نوشته شده و بسیار گسترده تفسیر می‌شدند. حتی پیش از آن، اوگ‌پِئو دادگاه‌هایی برای رسیدگی به «موارد استثنایی» تروریسم تشکیل داده بود، معمولاً بدون احضار شاهد.[۲] با گذر زمان، قدرت‌های دفاکتو اوگ‌پِئو حتی از چکا نیز فراتر رفت.
اوگ‌پِئو شاید موفق‌ترین عملیات خود را در عملیات اعتماد در سال‌های ۱۹۲۴–۱۹۲۵ انجام داد. مأموران اوگ‌پِئو با مهاجران سفید و ضد کمونیست‌ها در اروپای غربی تماس گرفتند و وانمود کردند که نمایندهٔ گروه بزرگی به نام «تراست» هستند که در تلاش برای سرنگونی رژیم کمونیستی است. روس‌های تبعیدی و نیز سازمان‌های اطلاعاتی خارجی، مبالغ زیادی پول و تجهیزات به «تراست» دادند. مأموران شوروی نهایتاً توانستند یکی از برجسته‌ترین افراد ضدکمونیست، سیدنی رایلی، را به روسیه بکشانند تا با «تراست» ملاقات کند. رِیلی پس از ورود به اتحاد جماهیر شوروی در سپتامبر ۱۹۲۵ دستگیر و اعدام شد. «تراست» سپس منحل شد و به یک موفقیت بزرگ تبلیغاتی تبدیل شد. فلیکس ژرژینسکی در سال ۱۹۲۶ درگذشت و جانشین او در اوگ‌پِئو، معاون رئیس وایاتسلاو منزینسکی شد.
از سال ۱۹۲۷ تا ۱۹۲۹، اوگ‌پِئو تحقیقات گسترده‌ای دربارهٔ یک کودتای مخالف انجام داد. رهبر شوروی، ژوزف استالین، فرمانی عمومی صادر کرد که هرگونه دیدگاه مخالف باید خطرناک تلقی شود و به اوگ‌پِئو اختیار داده شد تا «عناصر خصمانه» را شناسایی کند. این منجر به محاکمهٔ شاختی در مارس ۱۹۲۸ شد که طی آن گروهی از به‌اصطلاح خرابکاران صنعتی متهم به توطئهٔ خصمانه شدند. این محاکمه نخستین از بسیاری محاکمات در دوران حکومت استالین بود. اوگ‌پِئو سیستم گولاگ را برنامه‌ریزی و راه‌اندازی کرد و همچنین بازوی دولت شوروی برای سرکوب کلیسای ارتدکس روسیه، یونانیان کاتولیک، کلیسای کاتولیک رومی، اسلام و سایر سازمان‌های دینی شد، در عملیاتی که توسط یِوگنی توچکوف هدایت می‌شد. اوگ‌پِئو همچنین اصلی‌ترین سازمان پلیس مخفی مسئول شناسایی، دستگیری و نابودی آنارشیست‌ها و سایر جناح‌های چپ مخالف در اوایل اتحاد شوروی بود. این سازمان کمپین‌های کولاک‌زدایی را نیز در طول برنامهٔ پنج‌سالهٔ اول از طریق ترویکای ویژهٔ خارج از محاکمه شامل مأموران محلی اوگ‌پِئو، مقامات حزب کمونیست و دادستان‌های دولتی اجرا کرد و اختیار داشت مظنونان را بدون محاکمهٔ رسمی به تبعید یا مرگ محکوم کند.[۳] نیروهای اوگ‌پِئو همچنین در تهاجم شوروی به سین‌کیانگ شرکت داشتند.[۴]
انحلال
سلامت منزینسکی در دوران ریاست بر اوگ‌پِئو به‌سرعت تحلیل رفت و استالین عمدتاً با معاون اول او، گنریخ یاگودا، کار می‌کرد که عملاً در اواخر دههٔ ۱۹۲۰ سرپرستی اوگ‌پِئو را به دست گرفت. منزینسکی آخرین سال‌های خود را به‌عنوان یک بیمار گذراند و در مهٔ ۱۹۳۴ درگذشت، که بعدها یاگودا به خاطر آن در محاکمهٔ بیست و یک نفر مقصر شناخته شد.
در ژوئیهٔ ۱۹۳۴، دو ماه پس از مرگ منزینسکی، اوگ‌پِئو منحل شد و در کمیساریای خلق در امور داخلی ادغام گردید، که وزارت داخلی تازه‌تأسیس اتحاد شوروی بود و به ادارهٔ کل امنیت دولتی (GUGB) تحت رهبری یاگودا تبدیل شد. اوگ‌پِئو بعدها به سازمان شناخته‌شده‌تر کمیتهٔ امنیت دولتی (کاگ‌ب) در سال ۱۹۵۴ تبدیل شد.
منابع
- ↑
Степаков, Виктор (2002). Spetsnaz Rossii Спецназ России [Spetsnaz of Russia]. Серия "Досье. Спецслужбы мира" (به روسی). Saint Petersburg: ОЛМА Медиа Групп. p. 14. ISBN 9785765424254. Retrieved 26 January 2024.
[...] 1921 г. при Президиуме ВЧК был создан Отряд особого назначения (ОСНАЗ). Он включал в себя: штаб батальона, три стрелковые роты, команду связи, хозяйственную команду, обоз батальона и кавалерийский эскадрон, всего 1097 бойцов [...].
- ↑ Overy, Richard (2004). The Dictators: Hitler's Germany, Stalin's Russia. London: W. W. Norton. ISBN 978-0393020304.
- ↑ Snyder, Timothy (2010). Bloodlands: Europe between Hitler and Stalin (به انگلیسی). Basic Books. hdl:2027/heb.32352. ISBN 978-0-465-03147-4.
- ↑ Andrew D. W. Forbes (1986). Warlords and Muslims in Chinese Central Asia: a political history of Republican Sinkiang 1911–1949. Cambridge, England: Cambridge University Press Archive. p. 120. ISBN 978-0-521-25514-1. Retrieved 2010-06-28.
.svg.png)
