اداره کل امنیت دولتی
| Главное управление государственной безопасности | |
| دید کلی سازمان | |
|---|---|
| بنیان‌گذاری | ۱۰ ژوئیه ۱۹۳۴ ۲۰ ژوئیه ۱۹۴۱ |
| سازمان‌های پیشین |
|
| برچینش | ۳ فوریه ۱۹۴۱ ۱۴ آوریل ۱۹۴۳ |
| سازمان پسین |
|
| گونهٔ سازمان | سازمان اطلاعاتی پلیس مخفی |
| حوزهٔ قدرت | شورای کمیساریای خلق اتحاد شوروی |
| ستاد | ساختمان لوبینکا، پلاک ۲ خیابان بولشایا لوبیانکا، مسکو، اتحاد جماهیر شوروی |
| سازمان‌های اجرایی |
|
| سازمان بالادست | کمیساریای خلق در امور داخلی |
اداره کل امنیت دولتی (روسی: Главное управление государственной безопасности) که با نام اختصاری گوگ‌ب (ГУГБ) شناخته می‌شد، نام مهم‌ترین نهاد امنیتی اتحاد شوروی در داخل کمیساریای خلق در امور داخلی اتحاد جماهیر شوروی بود. در بازه زمانی حیاتش، یعنی از ۱۰ ژوئیه ۱۹۳۴ تا ۳ فوریه ۱۹۴۱، گوگ‌ب دقیقاً بازتاب‌دهنده «اداره عملیاتی مخفی» در داخل اداره سیاسی دولت متحده زیر نظر شورای کمیساریای خلق بود[۱] که از سال ۱۹۲۳ تا ۳۲/۱۹۳۱ در ساختار اوگ‌پِئو فعالیت می‌کرد.
این نهاد که از ژوئیه ۱۹۳۴ تا فوریه ۱۹۴۱ یک سازمان اطلاعاتی و پلیس مخفی بود، تحت حمایت کمیساریای خلق در امور داخلی اداره می‌شد. نخستین رئیس آن، معاون اولِ کمیسر خلق در امور داخلی (که در آن زمان گنریخ یاگودا بود)، یعنی کمیسر درجه یک امنیت دولتی، یاکوف آگرانوف بود.
تاریخچه
اداره کل امنیت دولتی از دل اداره سیاسی دولت متحده تکامل یافت. در ۳ فوریه ۱۹۴۱، بخش‌های ویژه (OO) در «گوگ‌ب-ان.کا.و. د» (که مسئول ضدجاسوسی در ارتش بودند) به بخشی از ارتش سرخ و نیروی دریایی (به ترتیب رک‌ک‌آ و رک‌ک‌ف) تبدیل شدند. گوگ‌ب به عنوان یک سازمان در داخل کمیساریای خلق در امور داخلی اتحاد شوروی منحل شد. واحدهایی که در گوگ‌ب فعالیت می‌کردند، سازماندهی مجدد شده و هسته اصلی کمیساریای خلق در امور امنیت کشور یا همان ان‌کاگ‌ب تازه تأسیس را تشکیل دادند.
در پی وقوع جنگ جهانی دوم، ان‌کی‌وی‌دی و ان‌کی‌جی‌بی مجدداً با هم ادغام شدند، اما نه در قالب گوگ‌ب، بلکه به عنوان اداراتی کاملاً مجزا. در ۲۰ ژوئیه ۱۹۴۱، ضدجاسوسی ارتش و نیروی هوایی تحت عنوان «اداره دپارتمان‌های ویژه» به مدیریت ویکتور آباکوموف به ان‌کی‌وی‌دی بازگردانده شد؛ در ژانویه ۱۹۴۲، ضدجاسوسی نیروی دریایی نیز از همین روند پیروی کرد. در آوریل ۱۹۴۳، این بخش دوباره به نارکومات (کمیساریای خلق) دفاع و نارکومات نیروی دریایی منتقل شد و به اسمرش (برگرفته از عبارت «اسمرت اشپیونام» به معنای «مرگ بر جاسوسان») تغییر نام داد؛ در همان زمان، گوگ‌ب بار دیگر تحت عنوان کمیساریای خلق در امور امنیت کشور از کمیساریای خلق در امور داخلی جدا شد.
رؤسای اداره کل امنیت دولتی
- گنریخ یاگودا: ۱۰ ژوئیه ۱۹۳۴–۲۶ سپتامبر ۱۹۳۶
- یاکوف آگرانوف: ۲۹ دسامبر ۱۹۳۶–۱۵ آوریل ۱۹۳۷
- میخائیل فرینوفسکی: ۱۵ آوریل ۱۹۳۷–۲۸ مارس ۱۹۳۸
- لاورنتی بریا: ۲۹ سپتامبر ۱۹۳۸–۱۷ دسامبر ۱۹۳۸
- وسوولود مرکولوف: ۱۷ دسامبر ۱۹۳۸–۳ فوریه ۱۹۴۱
- وسوولود مرکولوف: ۲۰ ژوئیه ۱۹۴۱–۱۴ آوریل
منابع
- ↑ Larecki, Jan. (2007). pl. Wielki Leksykon Służb Specjalnych Świata (eng. Great lexicon of world special services). Książka i Wiedza. p. 783. ISBN 978-83-05-13484-2.