ادبیات استرالیا
ادبیات استرالیا آثار نوشتاری و ادبی پدیدآمده در سرزمین اتحادیه استرالیا و مستعمره‌های پیشین آن است. در نخستین دوره پیشینه غربی این سرزمین، استرالیا مجموعه‌ای از مستعمره‌های بریتانیایی بود و از همین رو سنت ادبی شناخته‌شدهٔ آن با سنت گسترده‌تر ادبیات انگلیسی پیوند دارد. با این حال، نویسندگان استرالیایی از سال ۱۷۸۸ میلادی به بعد ویژگی‌های قاره‌ای نو را به ادبیات جهان شناساندند و درونمایه‌هایی چون هویت بومیان، رفاقت، مساوات‌خواهی، دموکراسی، هویت ملی، مهاجرت، جغرافیای یکتای استرالیا، پیچیدگی‌های زندگی شهری و «زیبایی و هراس» زیستن در بوته‌زار استرالیا را کاویدند.
پاتریک وایت در سال ۱۹۷۳ نخستین استرالیایی بود که جایزه نوبل ادبیات را دریافت کرد. از دیگر نویسندگان سرشناس استرالیایی می‌توان از کریستینا استد، دیوید معلوف، پیتر کری، توماس کنیلی، کالین مک کالو، نویل شوت و موریس وست نام برد. شاعران برجسته‌ای چون هنری لاوسون، بانجو پترسون، سی.جی. دنیس و دوروتیا مک‌کالر نیز از پایه‌گذاران شعر استرالیایی به‌شمار می‌روند. در زمینه ادبیات بومی، دیوید اونایپان نخستین نویسندهٔ بومی و اودگرو نونوکال نخستین زن بومی بود که مجموعه شعری منتشر کرد.
دیدی کلی
نویسندگان استرالیایی که شهرت جهانی یافته‌اند عبارت‌اند از پاتریک وایت برندهٔ نوبل، کریستینا استد، دیوید معلوف، پیتر کری، توماس کنیلی، کالین مک کالو، نویل شوت و موریس وست.[۱] از نویسندگان برجستهٔ معاصر می‌توان از ریچارد فلاناگان، الکسیس رایت و میشل دو کرتسر نام برد.
از شاعران کلاسیک استرالیا، هنری لاوسون و بانجو پترسون در «مناظره بولتن» بر سر سرشت زندگی در استرالیا با یکدیگر رویارو شدند؛ لاوسون نگاهی سخت‌تر به بوته‌زار داشت و پترسون رمانتیک‌تر بود.[۱] شاعران مهم سدهٔ بیستم عبارت بودند از مری گیلمور، کنث اسلسور، ای.دی. هوپ، لس مری و جودیت رایت.
رمان‌نویسان آثار کلاسیک عبارت‌اند از مارکوس کلارک (به حکم حبس ابد)، مایلز فرانکلین (دوران درخشان من)، هنری هندل ریچاردسون (سرنوشت ریچارد ماهونی)، جوزف فرفی (زندگی همین است) و رالف بولدروود (سرقت مسلحانه).[۲]
هرچند از نظر تاریخی تنها بخش کوچکی از جمعیت استرالیا بیرون از شهرهای بزرگ زندگی کرده‌اند، بسیاری از داستان‌ها و افسانه‌های شاخص این کشور ریشه در صحرای اوت‌بک، در میان گله‌رانان و مردمان دشت‌های خشک و خاکی دارد.[۲]
نویسندگان و درونمایه‌های بومی
نوشتارهای بومیان
دیوید اونایپان (۱۸۷۲–۱۹۶۷) نخستین گزارش‌های اسطوره‌شناسی بومی را که به دست یک بومی نوشته شده باشد فراهم آورد: افسانه‌های بومیان. او به نخستین نویسندهٔ بومی شناخته می‌شود.[۳] اودگرو نونوکال (۱۹۲۰–۱۹۹۳) شاعر و کنش‌گر حقوق بومیان بود که نخستین کتاب شعر بومی، ما می‌رویم (۱۹۶۴)، را منتشر کرد.[۴] رمان جایگاه من اثر سالی مورگان خاطره‌نامه‌ای پیشگامانه دربارهٔ تجربه‌های نسل ربوده‌شده بود.
نویسندگانی که در سدهٔ بیست‌ویکم سربرآوردند عبارت‌اند از کیم اسکات، الکسیس رایت، تارا جون وینچ و آنیتا هیس. از میان نویسندگان بومی، کیم اسکات برندهٔ مشترک جایزه مایلز فرانکلین در سال ۲۰۰۰ برای رمان بنانگ و دوباره در ۲۰۱۱ برای آن رقص مرده‌مرد بود. الکسیس رایت این جایزه را در ۲۰۰۷ برای رمان کارپنتاریا و ملیسا لوکاشنکو در ۲۰۱۹ برای بیش از حد زبان‌دراز دریافت کردند.[۵]
نامه‌های رهبران بومی برجسته مانند بنلانگ و داگلاس نیکلز و همچنین دادخواست‌های پوست‌درختی ییرکالا (۱۹۶۳) — نخستین سند سنتی بومی که از سوی مجلس استرالیا به رسمیت شناخته شد — از گنجینه‌های ادبیات استرالیا به‌شمار می‌روند.[۶]
نوشتارها دربارهٔ بومیان
در هنگام نخستین استعمار، بومیان استرالیا نظام نوشتاری پدید نیاورده بودند؛ از این رو نخستین گزارش‌های ادبی دربارهٔ آنان از روزنامچه‌های کاوشگران اروپایی برمی‌آید.[۷] کاوشگران هلندی و دزد دریایی انگلیسی ویلیام دمپیر بومیان هلند نو را «وحشیان بربر» خواندند، اما در دوران کاپیتان جیمز کوک و واتکین تنچ (عصر ژان-ژاک روسو) گزارش‌ها همدلانه‌تر شدند. کوک در ۲۳ اوت ۱۷۷۰ نوشت: «این مردم به‌راستی در حالت ناب طبیعت‌اند … و در واقعیت بسی خوشبخت‌تر از ما اروپاییان‌اند.»[۸]
آثار مهمی دربارهٔ درونمایه‌های بومی به دست نویسندگان غیربومی نوشته شده‌اند، از جمله شعرهای جودیت رایت، رمان آواز جیمی بلکسمیث اثر توماس کنیلی و داستان کوتاه «تنها سخنگوی زبانش» اثر دیوید معلوف.[۹]
آثار آغازین و کلاسیک
.jpg)
_Richardson_SLNSW_FL3290825.jpg)
سده‌ها پیش از استقرار بریتانیایی‌ها در استرالیا، نویسندگان اروپایی روایت‌های تخیلی دربارهٔ «سرزمین بزرگ جنوبی» نوشتند. در ۱۶۴۲ آبل تاسمان در تاسمانی فرود آمد. بعدها طنزپرداز بریتانیایی جاناتان سوییفت سرزمین هوینم‌ها را در سفرهای گالیور در غرب تاسمانی قرار داد.[۱۰] در ۱۷۹۷ شاعر رمانتیک بریتانیایی رابرت ساوتی — که در آن هنگام ژاکوبن جوان بود — بخشی با عنوان «اشعار چوپانی خلیج گیاه‌شناسی» دربارهٔ سرنوشت زندانیان تبعیدی به نیو ساوت ولز سرود.
از نخستین آثار ادبی راستین تولیدشده در استرالیا، گزارش‌های واتکین تنچ از استقرار سیدنی بود. نخستین رمان چاپ‌شده در استرالیا، رمان جنایی *کوینتوس سروینتون* اثر هنری ساوری بود که در ۱۸۳۰ در هوبارت منتشر شد.[۱۱][۱۲]
آثار محبوب آغازین بیشتر از گونهٔ «داستان‌های پرماجرا» بودند که دلاوری‌ها در برابر مرز نوین اوت‌بک را روایت می‌کردند. نویسندگانی چون رالف بولدروود، مارکوس کلارک، هنری هندل ریچاردسون و جوزف فرفی این آرمان‌ها را در داستان‌هایشان تجسم بخشیدند و به‌ویژه فرفی کوشید زبان عامیانهٔ استرالیایی‌ها را به‌دقت ثبت کند.[۲] این رمان‌نویسان بینش‌های ارزشمندی از مستعمره‌های کیفری و سکونتگاه‌های روستایی نخستین ارائه دادند.
در ۱۸۳۸ رمان *نگهبان* اثر آنا ماریا بان در سیدنی منتشر شد — نخستین رمان استرالیایی چاپ‌شده در سرزمین اصلی و نخستین رمان نوشته‌شده به دست یک زن استرالیایی. این اثر رمانسی گوتیک بود.[۱۳]
مایلز فرانکلین (دوران درخشان من) و جینی گان (ما از هرگزستان) زندگی پیشگامان اروپایی در بوته‌زار را از دیدگاه زنانه نوشتند. آلبرت فیسی تجربه‌های میدان‌های طلا و نبرد گالیپولی را در یک زندگی خوش‌اقبال بازگو کرد. روث پارک دربارهٔ شکاف‌های مذهبی زندگی در سیدنی فقیرنشین دهه ۱۹۴۰ نوشت (چنگ در جنوب). تجربهٔ اسیران جنگی استرالیایی در جنگ اقیانوس آرام را نویل شوت در شهری شبیه آلیس بازگفت.
شماری از آثار کلاسیک مهم به دست نویسندگان بین‌المللی دربارهٔ درونمایه‌های استرالیایی نوشته شده‌اند، از جمله رمان کانگورو اثر دی. اچ. لارنس و روزنامچه‌های چارلز داروین که برداشت‌های نخست این طبیعی‌دان از استرالیا را دربردارد و الهام‌بخش نگارش خاستگاه گونه‌ها شد.[۱۴]
شعر
شعر نقشی کلیدی در شکل‌گیری ادبیات استرالیا ایفا کرد. در کنار شعر کلاسیک-رمانتیک که متأثر از سنت فرهنگی اروپا بود، سنت پرشوری از بالادها و ترانه‌های مردمی وجود داشت. هنری لاوسون و بانجو پترسون مهم‌ترین نمایندگان بالادهای مردمی بودند. پترسون سرایندهٔ احتمالاً مشهورترین ترانهٔ استرالیایی «والسینگ ماتیلدا» — سرود ملی غیررسمی استرالیا — بود.[۱]
دوروتیا مک‌کالر در ۱۹۰۴ شعر احساسی کشور من را سرود که پیامدهای خشکسالی طولانی در نیو ساوت ولز را وصف می‌کرد و بسیار محبوب شد. سی.جی. دنیس به زبان محلی استرالیایی شعر می‌سرود.
از شاعران مهم سدهٔ بیستم کنث اسلسور بود که از مدرنیسم آنگلو-آمریکایی تأثیر پذیرفت، و جودیت رایت شعرهای رمانتیک و فمینیستی سرود. لس مری (۱۹۳۸–۲۰۱۹) در پنجاه سال کار ادبی‌اش آثار فراوانی آفرید و حماسهٔ منظوم *فردی نپتون* (۱۹۹۸) را منتشر کرد. از شاعران شناخته‌شدهٔ معاصر جان کینسلا و جنیفر میدن هستند.
ادبیات کودکان
هفت استرالیایی کوچک اثر اتل ترنر از سال ۱۸۹۴ به‌طور پیوسته در چاپ بوده و طولانی‌ترین سابقهٔ چاپ مداوم را در میان رمان‌های کودکان استرالیا دارد.[۱۵]
از دیگر آثار محبوب ادبیات کودکان استرالیا می‌توان از بلینکی بیل اثر دوروتی وال، دات و کانگورو اثر اتل پدلی، اسنوگل‌پات و کادل‌پای اثر می گیبز، پودینگ جادویی اثر نورمن لیندزی و جادوی پاسوم اثر مم فاکس نام برد. این آثار کلاسیک با بهره‌گیری از انسان‌انگاری جانوران بوته‌زار استرالیا را زنده می‌کنند؛ برای نمونه در *پودینگ جادویی*، بانی‌آپ بلوگام یک کوآلا است که درخت خود را در جستجوی ماجرا ترک می‌کند و در *دات و کانگورو* دخترکی گم‌شده در بوته‌زار دوست گروهی از کیسه‌داران می‌شود.[۱۶]
در اواسط سدهٔ بیستم ادبیات کودکان استرالیا دوران رکود را تجربه کرد و نویسندگان بریتانیایی بر بازار چیره بودند. اما در دههٔ ۱۹۶۰ انتشارات دانشگاه آکسفورد چندین نویسندهٔ کودکان استرالیایی را منتشر کرد. شناخته‌شده‌ترین نویسندگان این دوره عبارت بودند از هسبا برینسمد، ایوان ساوتال، کالین تیله، پاتریشا رایتسون، نن چانسی و الینور اسپنس.[۱۷] در ۱۹۷۱ ساوتال مدال کارنگی را برای رمان جاش دریافت کرد.[۱۸] در ۱۹۸۶ پاتریشا رایتسون جایزه هانس کریستیان آندرسن بین‌المللی را برد.[۱۹]
شورای کتاب کودکان استرالیا از ۱۹۴۶ جوایز سالانه‌ای برای کتاب‌های دارای ارزش ادبی اعطا کرده‌است. آثار برگزیده الهام‌بخش چند فیلم شناختهٔ استرالیایی شده‌اند، از جمله مجموعهٔ اسب نقره‌ای اثر الاین میچل و پسر توفان (۱۹۶۴) اثر کالین تیله.[۲۰]
جکی فرنچ که به‌گسترده محبوب‌ترین نویسندهٔ کودکان استرالیا نامیده می‌شود، نزدیک به ۱۷۰ کتاب نوشته‌است. از آثار برجستهٔ او دختر هیتلر (۱۹۹۹) و خاطرات یک وامبت (۲۰۰۳) هستند.
ثروتمندترین جایزهٔ جهان در زمینهٔ ادبیات کودکان را دو استرالیایی دریافت کرده‌اند: سونیا هارتنت برندهٔ جایزه آسترید لیندگرن در ۲۰۰۸[۲۱] و شان تن برندهٔ آن در ۲۰۱۱.
مهاجران و تبعیدیان در ادبیات استرالیا
نویل شوت — مانند بسیاری در ملتی مهاجرپذیر — زادهٔ استرالیا نبود. او پس از جنگ جهانی دوم در استرالیا ساکن شد و رویدادهای جهانی مانند جنگ و تهدید جنگ اتمی را از چشم‌انداز استرالیایی به تصویر کشید.[۲] دی. اچ. لارنس در اوایل دهه ۱۹۲۰ از استرالیا دیدن کرد و در رمان کانگورو این سرزمین را فراتر از یک مستعمره کیفری ترسیم کرد.
از سوی دیگر، برخی نویسندگان نیاز به ترک استرالیا را احساس کردند. جرمن گریر، فمینیست و آنارشیست، بخش بزرگی از کار ادبی خود را در انگلستان گذراند. هرچند گریر پیشگام ادبیات فمینیستی شناخته می‌شود، لوئیزا لاوسون مادر شاعر هنری لاوسون از پیشگامان جنبش حق رأی زنان و سردبیر مجلهٔ *دان ژورنال* بود.
در پیشینهٔ ادبیات استرالیا رسوایی‌هایی نیز دربارهٔ هویت جعلی نویسندگان رخ داده؛ از جمله ماجرای شاعر ساختگی ارن ملی در ۱۹۴۴ که به دادرسی ابتذال انجامید.
ادبیات معاصر
پس از آنکه پاتریک وایت در ۱۹۷۳ نوبل ادبیات را دریافت کرد، ادبیات استرالیا بازتاب بین‌المللی بیشتری یافت. از دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ نویسندگان مهمی چون دیوید معلوف، پیتر کری — دوبار برندهٔ جایزهٔ بوکر — و ریچارد فلاناگان به میدان آمدند.[۱]
در دههٔ ۱۹۸۰ آثار نویسندگان زن فزونی گرفت. کیت گرنویل در رمان‌هایش با گذشتهٔ استعماری و سلطهٔ مردانه درآویخت. در دهه ۱۹۹۰ ادبیات نیمه‌خودزیست‌نامه‌ای «گرانج» گسترش یافت که بازتابندهٔ ناکامی و خشم بخشی از جوانان استرالیایی بود.
در ۲۰۱۲ روزنامهٔ دی ایج گزارش داد که انتشارات تکست مجموعه‌ای از آثار کلاسیک استرالیایی را بازنشر می‌کند تا «بی‌توجهی به ادبیات استرالیا» از سوی دانشگاه‌ها و ناشران «بریتانیامحور» را جبران کند.[۲۲]
دیگر گونه‌ها و نهادهای ادبی
گونهٔ رمان جنایی در استرالیا پررونق است و نویسندگانی چون پیتر تمپل شهرت یافته‌اند. در زمینهٔ ادبیات علمی-تخیلی و فانتزی نویسندگانی مانند گرگ ایگن فعال‌اند.
توماس کنیلی با جایزهٔ بوکر برای رمان *فهرست شیندلر* درونمایه‌های ادبیات استرالیا را فراتر از مرزهای این کشور برد.
مهم‌ترین نشریات ادبی استرالیا عبارت‌اند از *مین‌جین*، *اوورلند*، *آیلند* و مجلهٔ *ساوترلی*. برجسته‌ترین جایزهٔ ادبی کشور جایزه مایلز فرانکلین است که سالانه اعطا می‌شود.
مورخان برجسته
چارلز بین، جفری بلینی، رابرت هیوز، منینگ کلارک، کلر رایت و مارسیا لنگتون از نویسندگان پیشینه‌نگاری‌های مهم استرالیا هستند. پیشینه‌نگاری هفت‌جلدی *تاریخ استرالیا* اثر منینگ کلارک اثری مرجع دربارهٔ تاریخ این ملت به‌شمار می‌رود. تفسیرهای گوناگون تاریخ بومیان نیز زمینهٔ بحث معاصر میان مقاله‌نویسانی چون رابرت مان و کیث ویندشاتل شده‌است.[۲۳]
جستارهای وابسته
- فهرست نویسندگان استرالیایی
- ادبیات انگلیسی
منابع
- 1 2 3 4 "Henry Lawson: Australian writer - Australia's Culture Portal". Archived from the original on 8 April 2011. Retrieved 29 January 2011.
- 1 2 3 4 Seal, Graham (1989). The Hidden Culture: Folklore in Australian Society. Melbourne: Oxford University Press. p. 50. ISBN 978-0-19-554919-5.
- ↑ Jenkin, Graham (1979). Conquest of the Ngarrindjeri. Adelaide: Rigby.
- ↑ (به انگلیسی) "Modern Australian poetry". Ministère de la culture. Archived from the original on 10 April 2011. Retrieved 20 October 2010.
- ↑ "Oodgeroo Noonuccal." Encyclopedia of World Biography Supplement, Vol. 27. Gale, 2007
- ↑ "Documenting Democracy". Archived from the original on 1 June 2011. Retrieved 2 June 2011.
- ↑ Genoni, Paul (2004). Subverting the Empire: Explorers and Exploration in Australian Fiction. Altona, VIC: Common Ground.
- ↑ Cook, James (1977). The Journal of HMS Endeavour, 1768-1771. Surrey, England: Genesis. ISBN 0-904351-02-5.
- ↑ Home Page | W. W. Norton & Company
- ↑ "Dunalley, Tasmania - About Australia". Archived from the original on 10 January 2011. Retrieved 21 October 2010.
- ↑ Franks, Rachel. "Crime Fiction Novels and the History of Libraries. Presented at Libraries for the People: the 11th Australian Library History Forum, 18 - 19 November 2014. Sydney, NSW" (PDF). State Library of New South Wales. Archived from the original (PDF) on 13 January 2015. Retrieved 13 January 2015.
- ↑ Savery, Henry (1830), Quintus Servinton: a tale founded upon incidents of real occurrence, Henry Melville, printer, retrieved 13 January 2015
- ↑ Turcotte, Gerry (1998). "Australian Gothic" (PDF, 12 pages). Faculty of Arts—Papers. دانشگاه ولونگونگ. Retrieved 9 January 2008.
- ↑ "Call to revive Aussie classics". The Age.
- ↑ 100 Objects, Mitchell Library Centenary Exhibition بایگانی‌شده در ۲۲ ژوئن ۲۰۱۴ توسط Wayback Machine, کتابخانه ایالتی نیو ساوت ولز
- ↑ Ursula Dubosarsky بایگانی‌شده در ۷ فوریه ۲۰۱۲ توسط Wayback Machine. Retrieved 3 July 2012
- ↑ Eleanor Spence's obituary Retrieved 2 April 2015
- ↑ Carnegie Living Archive: Josh بایگانی‌شده در ۲۷ سپتامبر ۲۰۱۱ توسط Wayback Machine Retrieved 2 April 2015
- ↑ HCAA Winners 1956-2016 بایگانی‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۱۲ توسط Wayback Machine at دفتر بین‌المللی کتاب برای نسل جوان
- ↑ CBCA awards history بایگانی‌شده در ۲۰ نوامبر ۲۰۱۱ توسط Wayback Machine
- ↑ "Beautiful award ceremony when Hartnett recieved [کذا] prize - PublicTemplates". Archived from the original on 23 August 2010.PublicTemplates}}
- ↑ "Call to revive Aussie classics". The Age.
- ↑ Genoni, Paul (2004). Subverting the Empire: Explorers and Exploration in Australian Fiction. Altona, VIC: Common Ground.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Australian literature». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۶ آوریل ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Australische Literatur». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای آلمانی ، بازبینی‌شده در ۶ آوریل ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
- ادبیات استرالیا در دانشنامهٔ بریتانیکا [] Error: {{Lang}}: فاقد متن (راهنما)
- ادبیات استرالیا
- ادبیات انگلیسی