ادبیات نیجریه
ادبیات نیجریه مجموعه آثار ادبی نوشته‌شده در نیجریه یا توسط شهروندان این کشور است که نویسندگانی به زبان‌های گوناگون از جمله ایگبو، اوروبو، یوروبایی، هوسه و نوپه را دربرمی‌گیرد. با این حال، بخش اصلی ادبیات نیجریه به زبان انگلیسی نوشته شده‌است و بیشتر نویسندگان مهم انگلیسی‌زبان آفریقای غربی از نیجریه برخاسته‌اند.
رمان همه‌چیز فرو می‌پاشد (۱۹۵۸) نوشتهٔ چینوآ آچه‌به یکی از نقاط عطف ادبیات آفریقا به‌شمار می‌رود. دیگر نویسندگان پسااستعماری نیجریه‌ای جوایز بسیاری دریافت کرده‌اند، از جمله جایزه نوبل ادبیات که در سال ۱۹۸۶ به وله سوینکا اعطا شد و جایزه بوکر که در سال ۱۹۹۱ به بن اوکری برای رمان جاده گرسنه تعلق گرفت. نویسندگان نیجریه‌ای همچنین در میان برندگان جایزه کین و جایزه ادبیات وله سوینکا در آفریقا حضور چشمگیری دارند.
ادبیات نیجریه به زبان انگلیسی
ادبیات نیجریه عمدتاً انگلیسی‌زبان است و ادبیات به زبان‌های ملی یوروبایی، ایگبو و هوسه نقش فرعی دارد. بیشتر نویسندگان مهم انگلیسی‌زبان آفریقای غربی از نیجریه هستند.[۱]
دوران استعمار بریتانیا
از نخستین نویسندگان مدرن نیجریه‌ای آموس توتوئولا بود. در شاهکار او باده‌نوش شراب نخل (۱۹۵۲) نویسنده داستان مردی سرگشته از شراب نخل را در فضایی افسانه‌ای دنبال می‌کند که به شهر مردگان می‌رسد و در آنجا جهانی جادویی مملو از ارواح، دیوها و موجودات فراطبیعی را کشف می‌کند. این کتاب همهٔ قواعد روایت واقع‌گرایانه را زیر پا می‌گذاشت و به انگلیسی ناقص نوشته شده بود. به همین دلیل، اثر بعدها از نظر سبکی ارزشمند شمرده شد، هرچند در زمان انتشار به‌خاطر ارائهٔ تصویری کلیشه‌ای از نیجریه‌ای‌ها به‌عنوان مردمانی وحشی و همواره مست مورد انتقاد قرار گرفت.[۲]
در سال ۱۹۵۷ مجلهٔ ارفئوس سیاه به کانون اصلی بسیاری از شاعران و نویسندگان نیجریه‌ای تبدیل شد.[۳]
دوران استقلال
شماری از نویسندگان که اعضای باشگاه مباری به ریاست پروفسور اولی بایر بودند، در نخستین سال‌های پس از استقلال نیجریه شهرت یافتند.
تئاتر هنرهای دانشگاه ایبادان از سال ۱۹۶۱ به گروه تئاتر سیار تبدیل شد، اما عمدتاً نمایشنامه‌های نویسندگان اروپایی را اجرا می‌کرد. در واکنش انتقادی به بیگانگی فزایندهٔ تئاتر از زندگی روزمرهٔ آفریقایی در ایبادان، باشگاه مباری به مرکزی ادبی برای چهره‌های ادبی آفریقایی تبدیل شد. نمایشنامه‌نویس جان پپر کلارک-بکدرمو نخستین نمایشنامهٔ خود «آواز بز» را در سال ۱۹۶۲ در اینجا به صحنه برد که ترکیبی از شکل‌های تئاتر کهن و درونمایه‌ای همیشه مرتبط در آفریقا — باروری و مادری — برای نسل جوان تحصیل‌کردهٔ اروپایی بود.[۴] وی در سال ۱۹۶۶ جشن قهرمانی قوم ایجاو را که هر ۲۵ سال یک‌بار در دلتای نیجر برگزار می‌شود، به زبان اصلی مستند کرد و در نمایشنامهٔ «اوزیدی» آن را اقتباس نمایشی کرده و به انگلیسی ترجمه نمود. او نمادگرایی فولکلوریک را به نمادگرایی روان‌کاوانه تبدیل کرد.[۵]
تنها نمایندهٔ جنبش نگریتود در نیجریه، مقاله‌نویس و پژوهشگر ادبی ابیولا ایرله بود که در سال ۱۹۶۸ سردبیری مجلهٔ ارفئوس سیاه را بر عهده گرفت. او بر تأکید بیش‌ازحد بر تفاوت‌های ایدئولوژیک میان نویسندگان انگلیسی‌زبان و فرانسه‌زبان آفریقا انتقاد وارد ساخت.[۶]
از دههٔ ۱۹۵۰ ادبیات عامه‌پسند شهری بر پایهٔ الگوی آمریکایی در نیجریه پدید آمد که در جزوه‌هایی توزیع‌شده در بازار منتشر می‌شد و به «ادبیات بازار اونیتشا» شهرت یافت. سیپریان اکونسی، فرزند یک قصه‌گوی آفریقایی، مهم‌ترین نمایندهٔ این جریان بود. او صدها داستان کوتاه و ۳۵ رمان و کتاب کودک نوشت. شناخته‌شده‌ترین اثر او جاگوا نانا (۱۹۶۱) است که توصیف زندگی یک تن‌فروش سالخورده است و از کلیشه‌ها خالی نیست.[۷]
.jpg)
چینوآ آچه‌به که مهم‌ترین بنیان‌گذار ادبیات انگلیسی‌زبان آفریقای غربی شناخته می‌شود و برندهٔ جایزه صلح کتاب‌فروشان آلمان در سال ۲۰۰۲ بود، نخستین رمان خود همه‌چیز فرو می‌پاشد را در سال ۱۹۵۸ منتشر کرد[۸][۹] که همراه با دیگر آسودگی نیست (1960)[۱۰][۱۱] شاهکار اوست. رمان‌های آچه‌به قهرمانان آفریقایی را در تقاطع دو جهان قرار می‌دهند: جهانی غربی با عقلانیتی انتزاعی و تهی از عدالت و آفریقایی که ارزش‌های سنتی کهنهٔ آن توان رویارویی با عصر جدید را از سوژه‌هایش سلب می‌کند. او یکی از شناخته‌شده‌ترین نویسندگان انگلیسی‌زبان آفریقایی است و چندین‌بار نامزد جایزه نوبل ادبیات شد. رمان «همه‌چیز فرو می‌پاشد» آفریقای پیش از ورود اروپاییان و ارزش‌های کهنی را توصیف می‌کند که آچه‌به می‌خواهد آن‌ها را برجسته سازد. تیراژ این کتاب در سال ۱۹۶۹ به ۴۰۰٬۰۰۰ نسخه و در سال ۱۹۸۷ به سه میلیون نسخه رسید و به ۴۵ زبان ترجمه شده‌است. در رمان تپه‌موریانه‌های ساوانا (1987)[۱۲][۱۳] آفریقایی را به تصویر می‌کشد که فساد آن را فرا گرفته و روشنفکران در موضعی کاذب قرار دارند و زنان آیندهٔ آن هستند. آچه‌به در سال ۲۰۰۷ جایزه بین‌المللی من بوکر را در پاس‌داشت کل دوران حرفه‌ای‌اش دریافت کرد.[۱۴] نادین گوردیمر هنگام اعطای جایزه، آچه‌به را «پدر ادبیات مدرن آفریقا» نامید.[۱۴]
پس از جنگ بیافرا
فلورا نواپا حرفهٔ نویسندگی خود را هنگامی آغاز کرد که در مدرسهٔ کوئینز در انوگو تدریس می‌کرد. دو رمان او، افورو (1966)[۱۵][۱۶] و «ایدو» (۱۹۷۰) در زادگاهش می‌گذرند و خوانندگان را با آداب و رسوم محلی آشنا می‌سازند. این آثار سازوکار جامعهٔ پدرسالار و گروه‌بندی‌شده بر پایهٔ سن را به تصویر می‌کشند و نقش دانهٔ کولا در همهٔ مراسم خانوادگی را نشان می‌دهند. درونمایه‌هایی مانند نقش فرزندان در خانواده، پیامدهای نازایی زنان، جایگاه زنان در جامعهٔ نیجریه و نیاز حیاتی آنان به استقلال اقتصادی در سراسر آثار نواپا حضور دارند. رمان «هرگز دوباره نه» (۱۹۷۵) سال‌های وحشتناک جنگ بیافرا و پیامدهای ویرانگر تبلیغاتی را یادآوری می‌کند که هرگونه تفکر انتقادی را ممنوع کرده بود.[۱۷][۱۸] نواپا در سال ۱۹۶۶ نخستین زنی بود که در مجموعهٔ «نویسندگان آفریقایی» ناشر هاینمن جای گرفت و ۳۰ عنوان دیگر طول کشید تا زن دیگری به این مجموعه راه یابد.[۱۹]
وله سوینکا فیلم‌نامه‌نویس و کارگردان است. او در سال ۱۹۸۶ جایزه نوبل ادبیات را دریافت کرد و نخستین نویسندهٔ سیاه‌پوستی بود که این افتخار را کسب نمود.[a][۲۰][۲۱] سوینکا این جایزه را برای نوشتن «... در چشم‌اندازی فرهنگی گسترده و با آهنگ‌های شاعرانه، درام هستی را شکل می‌دهد» دریافت کرد.[۲۱] او هنرمندی پرکار و همه‌فن‌ساز است و نمایشنامه‌ها، داستان‌های زندگی‌نامه‌ای، مجموعه شعرها و داستان‌های کوتاه، رمان‌ها و جستارهای سیاسی و ادبی بسیاری نوشته‌است. سوینکا به توانگری تصویرسازی شاعرانه و پیچیدگی اندیشه‌اش شناخته می‌شود و از شاهکارهای او تراژدی ضداستعماری مرگ و سوار پادشاه (۱۹۷۵) است.[۲۲]
بوچی امچتا، نویسندهٔ نیجریه‌ای ساکن لندن، به درونمایه‌هایی چون مادری، تضادهای اجتماعی و استقلال و آزادی زنان پرداخت. رمان تراژیک-رمانتیک بهای عروس (۱۹۷۶) بازتاب‌دهندهٔ هنجارهای اجتماعی نیجریه در حدود سال ۱۹۷۰ است، یعنی ازدواج‌های اجباری، ربودن عروس و بهای عروس. قهرمان داستان، آکو-نا، با هوشمندی و شجاعت همسری را می‌یابد که احساسش را پاسخ می‌دهد، اما فرصت چندانی برای بهره بردن از خوشبختی‌اش ندارد.[۲۳] رمان «شهروند درجه دو» (۱۹۷۴)[۲۴] داستان زنی نیجریه‌ای را روایت می‌کند که همراه فرزندانش به بریتانیا نزد شوهرش می‌رود و با نژادپرستی و خشونت خانگی روبه‌رو می‌شود تا سرانجام بتواند رؤیای حرفهٔ نویسندگی‌اش را تحقق بخشد.[۲۵]
بن اوکری نخست داستان‌های کوتاهی دربارهٔ مسائل اجتماعی و سیاسی نوشت که برخی از آن‌ها در مجلات زنان و روزنامه‌های عصر منتشر شد. اوکری با انتشار نخستین رمانش «گل‌ها و سایه‌ها» (۱۹۸۰) به شهرت رسید. از سال ۱۹۸۳ تا ۱۹۸۶ برای مجلهٔ آفریقای غربی کار کرد و سردبیر بخش شعر آن بود. در سال ۱۹۹۱ جایزه بوکر را در بخش داستان برای رمان جاده گرسنه برنده شد، رمانی سوررئالیستی جادویی دربارهٔ آزارو، یک کودک روح.[۲۶][۲۷]
رویارویی با دیکتاتوری
درونمایه‌های اصلی دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ جنبش دموکراسی‌خواهی و نقد دیکتاتوری‌های نظامی بود. انتقاد از دیکتاتوری نظامی نیجریه جان رمان‌نویس، فیلم‌نامه‌نویس و فعال محیط‌زیستی کن سارو-ویوا را گرفت: او در سال ۱۹۹۵ تحت حکومت سانی آباچا به مرگ محکوم شد.[۲۸][۲۹] رمان نفت بر آب (۲۰۱۰) نوشتهٔ هلون هابیلا به قربانیان دیکتاتوری نظامی و آلودگی نفتی مستمر در دلتای نیجر می‌پردازد.[۳۰]
هزارهٔ نو
سفی آتا نویسنده و نمایشنامه‌نویس است. رمان همه‌چیز خوب خواهد آمد (۲۰۰۵) او یک رمان تربیتی است که زندگی دو زن را دنبال می‌کند. پس از رشته‌ای از رویدادهای دراماتیک، تنش‌های قومی و شورش علیه جامعهٔ مردسالار، قهرمان داستان در کنار گروهی از فعالان سیاسی پناه و همدلی می‌یابد.[۳۱]
فمی اوسوفیسان در نزدیک به ۶۰ نمایشنامهٔ خود از شگردهای سبکی سوررئالیستی و شکل‌های بیانی سنتی آفریقایی با هدف آموزشی بهره می‌گیرد.[۳۲] او اغلب کلاسیک‌های اروپایی را اقتباس کرده‌است. درونمایه‌های او دگرگونی سنت‌ها، جنسیت و سرکوب جنسی هستند. نمایشنامهٔ زنان اوو (۲۰۰۴) بازخوانی زنان تروا اثر اوریپید است.[۳۳]
زندگی ادبی چیماماندا انگزی آدیچی با انتشار هیبیسکوس بنفش در سال ۲۰۰۳ اوج گرفت، رمانی تربیتی که در آن یک برادر و خواهر سرانجام صدای خود را بازمی‌یابند.[۳۴] این نخستین رمان که مورد ستایش منتقدان قرار گرفت، در سال ۲۰۰۴ نامزد جایزه ادبیات داستانی زنان شد و در سال ۲۰۰۵ جایزهٔ بهترین اثر نخست جوایز بنیاد مشترک‌المنافع را دریافت کرد. دومین رمان او نیمی از یک خورشید زرد در سال ۲۰۰۶ منتشر شد که در دورهٔ پیش و هنگام جنگ بیافرا می‌گذرد و زندگی دو خواهر جداشده از هم به‌واسطهٔ جنگ را دنبال می‌کند.[۳۵][۳۶] این کتاب برندهٔ جایزهٔ اورنج ۲۰۰۷ و جایزهٔ کتاب آنیسفیلد-ولف شد. سومین اثر او، مجموعه داستان چیزی دور گردنت در سال ۲۰۰۹ منتشر شد.[۳۷] در سال ۲۰۱۳ چهارمین کتاب خود، رمان آمریکانا را منتشر کرد که داستان زن جوان نیجریه‌ای به نام ایفملو مهاجرت‌کرده به آمریکا و مرد جوانی مهاجرت‌کرده به بریتانیا را روایت می‌کند. ایفملو با فقر، تبعیض و نژادپرستی دست‌وپنجه نرم می‌کند تا آنکه به ستارهٔ وبلاگ‌نویسی تبدیل می‌شود و «نخستین وبلاگ‌نویس دربارهٔ نژاد» لقب می‌گیرد.[۳۸] نیویورک تایمز این رمان را در فهرست «۱۰ کتاب برتر ۲۰۱۳» برگزید.
پس از ۲۰۱۰: شبکه‌های اجتماعی و جامعهٔ نیجریه
ادبیات نیجریه پس از ۲۰۱۰ بر زندگی واقعی در کلان‌شهرهای نیجریه و نفوذ شبکه‌های اجتماعی بر زندگی اجتماعی تمرکز دارد.
از نویسندگان جوان نیجریه‌ای آداابی تریشا نوابانی است که در سال ۲۰۱۰ جایزهٔ نویسندگان مشترک‌المنافع را برای بهترین رمان نخست با از سر تصادف نزد تو نیامده‌ام برنده شد. این رمان داستان کینگزلی ایبه، فارغ‌التحصیل جوانی را روایت می‌کند که نمی‌تواند شغلی بیابد اما باید نان‌آور والدین بازنشسته و خواهر و برادرهای کوچک‌ترش باشد. عمویش بونیفاس راهی پیش پایش می‌گذارد اما در ازای آن مشارکت او را در کسب‌وکار جنایی و پرخطر کلاه‌برداری رایانامه‌ای می‌طلبد.[۳۹]
نو سارو-ویوا در سال ۲۰۱۲ سفرنامهٔ در جستجوی ترانس‌واندرلند را منتشر کرد که سفر او به نیجریه برای بازپیوند با سرزمین مادری‌اش را مستند می‌سازد؛ رابطه‌ای که عمیقاً از آسیب اعدام پدرش کن سارو-ویوا متأثر شده بود.[۴۰][۴۱]
داستان کوتاه «بایان لایی» نوشتهٔ النتان جان در سال ۲۰۱۳ در فهرست نهایی جایزه کین قرار گرفت و داستان کوتاه «پرواز» او نیز در سال ۲۰۱۵ به این فهرست راه یافت.[۴۲] نخستین رمان او متولد یک سه‌شنبه در سال ۲۰۱۶ منتشر شد و شکل‌گیری نوجوانان از رهگذر تجربه‌های خشونت‌بار را ردیابی می‌کند.[۴۳] او نامزد جایزهٔ ادبی ان‌ال‌ان‌جی (معتبرترین جایزهٔ ادبی نیجریه) و نامزد جایزهٔ جمهوری آگاهی در سال ۲۰۱۷ شد.[۴۴]
چیگوزیه اوبیوما با دو رمان موفق شناخته شد. ماهیگیران (۲۰۱۵) دربارهٔ پیشگویی شومی است که سرنوشت چهار برادر را در زادگاه نویسنده رقم می‌زند. ارکستر اقلیت‌ها (۲۰۱۹) که در فهرست نهایی جایزه بوکر ۲۰۱۹ قرار گرفت،[۴۵] سرنوشت یک مرغ‌دار نیجریه‌ای را روایت می‌کند که به قبرس شمالی می‌رود تا پولی فراهم کند که دل زن مورد علاقه‌اش را به دست آورد، اما در سرزمین جدید با نژادپرستی روبه‌رو می‌شود و پس‌اندازهایش را از دست می‌دهد.[۴۶]
استیون بوئورو در سال ۲۰۱۸ بورسیهٔ بنیاد جایزهٔ بوکر را دریافت کرد[۴۷] و از سوی روزنامهٔ گاردین یکی از نویسندگان جوان برجستهٔ نیجریه‌ای معرفی شد.
ادبیات نیجریه به زبان‌های بومی
با آنکه بخش اعظم ادبیات مکتوب نیجریه به زبان انگلیسی است، سنت‌های ادبی شفاهی و مکتوب به زبان‌های بومی مانند یوروبایی، ایگبو و هوسه نیز وجود دارند. ادبیات بازار اونیتشا نمونهٔ بارز ادبیات عامه‌پسند بومی بود که از دههٔ ۱۹۵۰ به زبان‌های محلی و انگلیسی منتشر می‌شد.[۳] نیجریه با جمعیت بیش از ۲۲۰ میلیون نفر و حدود ۵۰۰ زبان، هر یک با سنت‌های شفاهی خاص خود، از غنی‌ترین میراث‌های ادبی شفاهی آفریقا برخوردار است.[۱]
جوایز و دستاوردها
نویسندگان نیجریه‌ای جوایز ادبی بین‌المللی بسیاری دریافت کرده‌اند. وله سوینکا نخستین آفریقایی برندهٔ جایزه نوبل ادبیات (۱۹۸۶) بود.[۲۱] بن اوکری جایزهٔ بوکر ۱۹۹۱ را برد[۲۶] و چینوآ آچه‌به جایزهٔ بین‌المللی من بوکر ۲۰۰۷ را دریافت کرد.[۱۴] چیماماندا انگزی آدیچی برندهٔ جایزهٔ اورنج ۲۰۰۷ شد[۳۵] و چیگوزیه اوبیوما نامزد جایزهٔ بوکر ۲۰۱۹ گردید.[۴۵] نیجریه‌ای‌ها در جایزه کین و جایزه ادبیات داستانی زنان نیز حضور فعال داشته‌اند.
درونمایه‌های اصلی
ادبیات نیجریه از آغاز تا امروز طیف گسترده‌ای از درونمایه‌ها را پوشش داده‌است. در دورهٔ استعمار و پس از استقلال، رویارویی فرهنگ آفریقایی با جهان غربی، هویت‌یابی ملی و نقد استعمار موضوعات محوری بودند.[۸] جنگ بیافرا (۱۹۶۷–۱۹۷۰) پیامدها و آسیب‌های عمیقی در ادبیات این کشور بر جای گذاشت.[۱۷] در دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ نقد دیکتاتوری نظامی و مبارزه برای دموکراسی به درونمایه‌های اصلی تبدیل شدند.[۲۸] در هزارهٔ نو، مسائلی چون مهاجرت، نژادپرستی، جنسیت، شبکه‌های اجتماعی و زندگی شهری مدرن بیشتر مورد توجه قرار گرفته‌اند.[۳۸]
نقش زنان نیز از درونمایه‌های پایدار ادبیات نیجریه بوده‌است. از فلورا نواپا تا بوچی امچتا و چیماماندا انگزی آدیچی، نویسندگان زن به موضوعاتی چون مادری، نازایی، استقلال اقتصادی و مقاومت در برابر جامعهٔ مردسالار پرداخته‌اند.[۱۵][۲۳]
جستارهای وابسته
یادداشت‌ها
- ↑ پیش از او کلود سیمون و آلبر کامو که در ماداگاسکار فرانسه و الجزایر تحت حکومت فرانسه زاده شده بودند، این جایزه را دریافت کرده بودند.
منابع
- 1 2 Hannerz, Ulf (11 فوریه 2022). Afropolitan Horizons: Essays Toward a Literary Anthropology of Nigeria (in English). Berghahn Books. ISBN 978-1-80073-319-0.
- ↑ "The Palm-Wine Drinkard | novel by Tutuola | Britannica". www.britannica.com (in English). Retrieved 3 سپتامبر 2022.
- 1 2 Shercliff، Emma (۹ دسامبر ۲۰۱۵). «The changing face of Nigerian literature». British Council. دریافت‌شده در ۱۷ اکتبر ۲۰۱۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ "Song of a Goat Analysis - eNotes.com". eNotes (in English). Retrieved 3 سپتامبر 2022.
- ↑ Eghagha, H. (1999). "The ritual person as a hero in J. P. Clark's Ozidi". Lagos Notes and Records (in English). 8: 67–82. ISSN 0075-7640.
- ↑ Adebajo، Adekeye (۱ مارس ۲۰۱۹). «Black Orpheus and the Organic Intellectual». The Republic (به انگلیسی بریتانیا). دریافت‌شده در ۳ سپتامبر ۲۰۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Ekwensi: Jagua Nana | The Modern Novel». www.themodernnovel.org. دریافت‌شده در ۳ سپتامبر ۲۰۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 "Things Fall Apart | Summary, Themes, & Facts | Britannica". www.britannica.com (in English). Retrieved 3 سپتامبر 2022.
- ↑ «Book Summary». www.cliffsnotes.com. دریافت‌شده در ۳ سپتامبر ۲۰۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ "No Longer At Ease: Full Book Summary". SparkNotes (in English). Retrieved 3 سپتامبر 2022.
- ↑ "SuperSummary". SuperSummary (in English). Retrieved 3 سپتامبر 2022.
- ↑ GradeSaver. "Anthills of the Savannah Summary | GradeSaver". www.gradesaver.com (in English). Retrieved 3 سپتامبر 2022.
- ↑ Notes، Elif (۲۹ دسامبر ۲۰۲۰). «'Anthills of the Savannah' by Chinua Achebe | Summary». ElifNotes (به انگلیسی آمریکا). دریافت‌شده در ۳ سپتامبر ۲۰۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 3 «Nigeria author wins Booker honour». BBC. ۱۳ ژوئن ۲۰۰۷. دریافت‌شده در ۱۷ اکتبر ۲۰۱۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 "Efuru | novel by Nwapa | Britannica". www.britannica.com (in English). Retrieved 3 سپتامبر 2022.
- ↑ "SuperSummary". SuperSummary (in English). Retrieved 3 سپتامبر 2022.
- 1 2 Never Again by Flora Nwapa - Ebook | Scribd (in English).
- ↑ Reviews، Mary Okeke. «Never Again, 1975, by Flora Nwapa ****» (به انگلیسی بریتانیا). دریافت‌شده در ۳ سپتامبر ۲۰۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Orodare، Michael (۳ ژانویه ۲۰۲۲). «Remembering Flora Nwapa - The first African woman to publish a book in English». Neusroom (به انگلیسی آمریکا). دریافت‌شده در ۳ سپتامبر ۲۰۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Wole Soyinka: A Chronology». African Postcolonial Literature in English. دریافت‌شده در ۱۲ دسامبر ۲۰۱۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 3 «The Nobel Prize in Literature 1986». Nobel Prize. دریافت‌شده در ۱۷ اکتبر ۲۰۱۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ "SuperSummary". SuperSummary (in English). Retrieved 3 سپتامبر 2022.
- 1 2 «Bride Price». George Braziller (به انگلیسی آمریکا). دریافت‌شده در ۳ سپتامبر ۲۰۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ GradeSaver. "Second Class Citizen Summary | GradeSaver". www.gradesaver.com (in English). Retrieved 3 سپتامبر 2022.
- ↑ "Buchi Emecheta | Databases Explored". www.gale.com (in English). Retrieved 3 سپتامبر 2022.
- 1 2 «The Famished Road by Ben Okri - Reading Guide: 9780385425131 - PenguinRandomHouse.com: Books». PenguinRandomhouse.com (به انگلیسی آمریکا). دریافت‌شده در ۳ سپتامبر ۲۰۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ "SuperSummary". SuperSummary (in English). Retrieved 3 سپتامبر 2022.
- 1 2 Welle (www.dw.com)، Deutsche. «Why Nigerian activist Ken Saro-Wiwa was executed | DW | 09.11.2015». DW.COM (به انگلیسی بریتانیا). دریافت‌شده در ۳ سپتامبر ۲۰۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «On the Life and Legacy of Ken Saro Wiwa - The View from an Ally |». www.ihrb.org. دریافت‌شده در ۳ سپتامبر ۲۰۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ "Oil on Water by Helon Habila | Book review". the Guardian (in English). 28 اوت 2010. Retrieved 3 سپتامبر 2022.
- ↑ "SuperSummary". SuperSummary (in English). Retrieved 3 سپتامبر 2022.
- ↑ «Prof. Femi Osofisan | UNIVERSITY OF IBADAN». www.ui.edu.ng. بایگانی‌شده از اصلی در ۳۱ ژوئیه ۲۰۲۰. دریافت‌شده در ۳ سپتامبر ۲۰۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «African Books Collective: Women of Owu». www.africanbookscollective.com. دریافت‌شده در ۳ سپتامبر ۲۰۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ "Purple Hibiscus: Plot Overview". SparkNotes (in English). Retrieved 3 سپتامبر 2022.
- 1 2 «Half a Yellow Sun: Summary & Analysis». study.com. دریافت‌شده در ۳ سپتامبر ۲۰۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Half of a Yellow Sun Plot Summary 🪖». Book Analysis (به انگلیسی آمریکا). ۲۷ دسامبر ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۳ سپتامبر ۲۰۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ GradeSaver. "The Thing Around Your Neck Summary | GradeSaver". www.gradesaver.com (in English). Retrieved 3 سپتامبر 2022.
- 1 2 "Americanah: Study Guide". SparkNotes (in English). Retrieved 3 سپتامبر 2022.
- ↑ "SuperSummary". SuperSummary (in English). Retrieved 3 سپتامبر 2022.
- ↑ Birrell، Ian (۲۹ ژانویه ۲۰۱۲). «Looking for Transwonderland: Travels in Nigeria by Noo Saro-Wiwa – review». The Observer (به انگلیسی بریتانیا). شاپا ۰۰۲۹-۷۷۱۲. دریافت‌شده در ۱ آوریل ۲۰۲۳.
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Hammer، Joshua (۳۰ نوامبر ۲۰۱۲). «Travel». The New York Times (به انگلیسی آمریکا). شاپا ۰۳۶۲-۴۳۳۱. دریافت‌شده در ۱ آوریل ۲۰۲۳.
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Sixteenth Caine Prize for African writing shortlist announced». The Caine Prize for African Writing (به انگلیسی آمریکا). بایگانی‌شده از اصلی در ۴ نوامبر ۲۰۲۳. دریافت‌شده در ۳ سپتامبر ۲۰۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ "Born on a Tuesday: Nigeria's Invisible Voices". @GI_weltweit (in English). Retrieved 3 سپتامبر 2022.
- ↑ rédaction، La (۲۲ ژوئن ۲۰۱۹). «Elnathan John est le lauréat du Prix Les Afriques 2019!». Afrolivresque (به فرانسوی). دریافت‌شده در ۳ سپتامبر ۲۰۲۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - 1 2 «An Orchestra of Minorities - The Booker Prizes». جایزه ادبی من بوکر. ۱۷ ژانویه ۲۰۱۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ An Orchestra of Minorities by Chigozie Obioma | Little, Brown and Company (به انگلیسی آمریکا). ۹ ژانویه ۲۰۱۸. شابک ۹۷۸-۰-۳۱۶-۴۱۲۴۱-۴. دریافت‌شده در ۳ سپتامبر ۲۰۲۲.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Stephen Buoro — University of East Anglia». دریافت‌شده در ۱۲ اوت ۲۰۲۳.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Nigerian literature». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۶ آوریل ۲۰۲۶.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Littérature nigériane». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای فرانسوی، بازبینی‌شده در ۶ آوریل ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
- ادبیات نیجریه