استان سعرد

استان سعرد
Siirt ili
(به ارمنی: Սղերթ (նահանգ))
استان
محل استان سعرد در نقشه ترکیه
محل استان سعرد در نقشه ترکیه
مختصات: ۳۷°۵۵′۴۸″ شمالی ۴۲°۱۶′۱۳″ شرقی / ۳۷٫۹۳۰۰۰°شمالی ۴۲٫۲۷۰۲۸°شرقی / 37.93000; 42.27028
کشور ترکیه
ناحیهآناتولی شرقی
مرکزسعرد
حکومت
 • فرماندارMusa ÇOLAK
مساحت
 • کل۵۴۰۶ کیلومتر مربع (۲۰۸۷ مایل مربع)
جمعیت
 (۲۰۱۰)
 • کل۳۰۰۶۹۵
 • تراکم۵۶/کیلومتر مربع (۱۴۰/مایل مربع)
کد منطقه۰۴۸۶
وبگاهwww.siirt.gov.tr

استان سیرت یا استان سِعْرِد[۱][۲] (به ترکی استانبولی: Siirt ili)؛ (به کردی: Parêzgeha Sêrt) نام یکی از استان‌های ترکیه است که مرکز آن هم شهر سعرد است.[۳] اکثریت جمعیت این استان را کردها به همراه اقلیت کوچکی از اعراب محلمی تشکیل می‌دهند.[۴] جمعیت آشوری سعرد در جریان نسل‌کشی آشوری‌ها به اجبار توسط قوای ترک نقل مکان و قتل‌عام شدند.[۵]

نام

نام سِعْرِد[۶] برای این منطقه در منابع قدیمی‌تر و جدیدتر فارسی و عربی ثبت شده است. لغت‌نامه دهخدا ذیل مدخل «اسعرد» تصریح می‌کند که «اسعرد (اِخ) سعرد. نام شهری است» و برای اطلاعات بیش‌تر به منابعی چون منتهی‌الارب و قاموس الاعلام ترکی ارجاع می‌دهد. این بیان نشان می‌دهد که در فرهنگ‌ها و جغرافی‌نامه‌های کهن، این شهر و منطقه را با املای سعرد می‌شناخته‌اند.[۷] در واقع، تلفظ عثمانی/عربی این شهر «سِغِرد» بوده که به صورت سعرد (یا گاهی «سعرت») در متون تاریخی آمده است. به عنوان نمونه، در منابع تاریخی اسلامی از فتح این منطقه در صدر اسلام توسط خالد بن ولید یاد شده و نام آنجا را سعرد نوشته‌اند. نیز کاتب چلبی جهانگرد عثمانی در سیاحت‌نامه خود از شهر و نواحی سعرد با همین نام یاد و آن را توصیف کرده است. در شرح تاریخچه ولایت بطمان آمده است که در دوره عثمانی «این نواحی جزو سنجق سعرد، یکی از ۲۴ سنجق ایالت دیاربکر، بود و در اوایل دوره جمهوریت… روستای الوه… جزو قضای المدین، در ولایت جدید سعرد، شد».[۸]

این شواهد تاریخی تأیید می‌کنند که کاربرد نام سعرد برای این شهر/استان در سنت نگارش فارسی ریشه‌دار و مستند است.

در گفتمان رسمی امروز ایران نیز این استان را «سعرد» می‌نامند. برای مثال، خبرگزاری رسمی ایرنا در گزارشی از درگیری‌های جنوب‌شرق ترکیه، از این نام استفاده کرده است.[۹] همچنین در دیگر متون خبری و دیپلماتیک فارسی (ترجمه اخبار آناتولی، گزارش‌های سفارتخانه‌ها و غیره) معمولاً نام این استان را به صورت سعرد ذکر می‌کنند.

شهرستان‌ها

منابع

  1. ↑ دانشنامه آزاد فارسی: سِعْرِد، (در لفظ ترکی: سیرت) شهری قدیمی در دیار ربیعه، در جنوب شرقی ترکیهٔ کنونی. برخی بنای این شهر را به یزدگرد ساسانی اول نسبت داده‌اند. شهر سعرد کوهستانی است و آثار و بقایای دوره‌های اورارتویی، آشوری، بابلی، ایران باستان، رومی، بیزانسی، سلجوقی و عثمانی در آن جا یافت شده است. مسلمانان به فرماندهی خالد بن ولید بر این محل مسلط شدند. مدتی مجدداً زیر سیطرهٔ روم شرقی درآمد و پس از جنگ ملازگرد به دست سلجوقیان افتاد و بعد از آن‌ها ترکان عثمانی شهر را به تصرّف خود درآوردند. منارهٔ مسجدی از عهد سلجوقی، مقبرهٔ ابراهیم حقّی، مؤلف معرفت نامه، و بقعهٔ عبدالرحمان بن عوف در آن جا واقع است. در اواخر قرن ۱۹ ارامنهٔ منطقه شوریدند، اما حکومت عثمانی آنان را سرکوب کرد. کاتب چلبی در سیاحت نامهٔ خود این شهر و نواحی اطراف آن را توصیف کرده است.
  2. ↑ News, IRNA. “۱۲ عضو پ.ک. ک در داخل ترکیه و شمال عراق کشته شدند. ” ایرنا. خبرگزاری جمهوری اسلامی |صفحه اصلی | IRNA News Agency, September 22, 2019. https://www.irna.ir/news/83486224/۱۲-عضو-پ-ک-ک-در-داخل-ترکیه-و-شمال-عراق-کشته-شدند#:~:text=به%20گزارش%20خبرگزاری%20آناتولی%20ترکیه،,حزب%20کارگران%20کردستان%20کشته%20شدند.
  3. ↑ "Türkiye Mülki İdare Bölümleri Envanteri". T.C. İçişleri Bakanlığı (به ترکی استانبولی). Retrieved 19 December 2022.
  4. ↑ Watts, Nicole F. (2010). Activists in Office: Kurdish Politics and Protest in Turkey (Studies in Modernity and National Identity). Seattle: University of Washington Press. p. 167. ISBN 978-0-295-99050-7.
  5. ↑ The Armenian Genocide Paula Johanson
  6. ↑ الهه باغبان. “نقشه ترکیه. ” Findatour.co. فاینداتور، December 11, 2021. https://www.findatour.co/blog/travel-tips-guide/نقشه-ترکیه.
  7. ↑ دانشنامه جهان اسلام بنیاد دائرة المعارف اسلامی. “دانشنامه جهان اسلام، ” 2025. https://rch.ac.ir/news/Details/98#:~:text=برخی%20از%20مقالات%20مجلد%20بیست، ع)،
  8. ↑ متین تونْجَل (د.ا.د. ترک. “دانشنامه جهان اسلام. ” دانشنامه جهان اسلام بنیاد دائرة المعارف اسلامی، March 21, 2016. https://rch.ac.ir/article/Details/6833#:~:text=جزو%20سنجق‌%20سعرد،%20یکی‌%20از، در%20نتیجه‌%20الوه‌%20به‌%20بشیری.
  9. ↑ News, IRNA. “۱۲ عضو پ.ک. ک در داخل ترکیه و شمال عراق کشته شدند. ” ایرنا. خبرگزاری جمهوری اسلامی |صفحه اصلی | IRNA News Agency, September 22, 2019. https://www.irna.ir/news/83486224/۱۲-عضو-پ-ک-ک-در-داخل-ترکیه-و-شمال-عراق-کشته-شدند#:~:text=به%20گزارش%20خبرگزاری%20آناتولی%20ترکیه،,حزب%20کارگران%20کردستان%20کشته%20شدند.
در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ استان سعرد موجود است.

ویکی‌پدیای انگلیسی.

This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.