استان ماردین

استان ماردین
استان
کشور ترکیه
ناحیهآناتولی جنوب شرق
مرکزماردین
منطقهٔ زمانییوتی‌سی ۲+ (EET)
 • تابستانی (DST)یوتی‌سی ۳+ (EEST)

استان ماردین (ترکی استانبولی: Mardin ili; کردی: Parêzgeha Mêrdîn; عربی: محافظة ماردين‎; سریانی کلاسیک: ܡܪܕܝܢ ܗܘܦܪܟܝܐ‎) نام یکی از استان‌های ترکیه است. جمعیت آن ۷۷۹٬۸۵۰ نفر (برآورد سال ۲۰۰۶) و مرکز آن شهر ماردین است. از شهرهای دیگر آن نصیبین مکان نبرد معروف نصیبین است.[۱]

استان ماردین (ترکی استانبولی: Mardin ili؛ کردی: Parêzgeha Mêrdîn؛ عربی: محافظة ماردين‎؛ سریانی کلاسیک: ܡܪܕܝܢ ܗܘܦܪܟܝܐ‎) یک استان و شهرداری کلان‌شهر در ترکیه است. مساحت آن ۸٬۷۸۰ کیلومترمربع[۲] و جمعیت آن ۸۷۰٬۳۷۴ نفر (۲۰۲۲) است.[۳] بزرگترین شهر این استان قزل‌تپه است، در حالی که مرکز آن، ماردین، دومین شهر بزرگ استان محسوب می‌شود.

مردم‌شناسی

استان ماردین از دیرباز محل سکونت اقوام گوناگون بوده است. امروزه اکثریت جمعیت آن را کردها به همراه اقلیتی از آشوری‌ها، ترک‌ها و عرب‌ها تشکیل می‌دهند. زبان رایج در میان کردهای منطقه، کردی کرمانجی است. تا پیش از نسل‌کشی ارمنیان و آشوری‌ها در سال ۱۹۱۵، اقلیت‌های ارمنی، آشوری و سریانی در این استان به‌ویژه در شهر ماردین و روستاهای اطراف حضور چشمگیری داشتند.[۴]

نام‌شناسی

ماردین واژه‌ای آرامی (ܡܶܪܕܺܝܢ) است و به معنای برج و بارو (کلات) می‌باشد.

شهرستان‌ها

موقعیت شهرستان‌های ماردین

استان ماردین به ۱۰ شهرستان تقسیم شده است:

جمعیت‌شناسی

استان ماردین استانی با تنوع زبانی، قومی و مذهبی است.[۵] گروه‌های قومی غالب شامل عرب‌ها، آرامی‌ها و کردها هستند که در این میان کردها اکثریت را تشکیل می‌دهند.[۶] سایر گروه‌های کوچک‌تر شامل ارمنی‌ها، چچن‌ها و ترک‌ها می‌شوند، در حالی که یهودیان پیش از مهاجرت به اسرائیل در حدود سال ۱۹۴۸ در این منطقه زندگی می‌کردند.[۷] چچن‌ها در جریان جنگ روسیه و عثمانی در سال ۱۸۷۷/۱۸۷۸ در منطقه ساکن شدند.[۶]

جامعه متمایز محلمی نیز در این منطقه سکونت دارند.[۸]

این استان بخشی از کردستان ترکیه محسوب می‌شود.[۹] در سال ۱۹۹۰، تخمین زده شد که کردها ۷۵٪ از جمعیت را تشکیل می‌دهند.[۱۰]

روابط اجتماعی

روابط اجتماعی بین اعراب و کردها از نظر تاریخی دشوار و همراه با خصومت، تعصب و کلیشه‌ها بوده است اما در سال‌های اخیر بهبود یافته است.[۱۱] اعراب به همراه آشوری‌ها در درگیری کُردها و ترکیه شرکت نکردند و موضع این دو گروه به عنوان «مطیع» دولت ترکیه توصیف شده است که باعث ایجاد بی‌اعتمادی بین آن‌ها و کردها شده بود. کردها اعراب را به عنوان جاسوسان دولت می‌پنداشتند و اعراب محلی در شهر ماردین تمایل داشتند سیاست محلی را در شهر تحت سلطه خود درآورند و دیگران را کنار بگذارند.[۱۲] اعراب در دهه ۲۰۱۰ شروع به از دست دادن نفوذ خود در شهر ماردین کردند و حزب صلح و دموکراسی (BDP) کُرد در انتخابات محلی سال ۲۰۱۴ در شهر پیروز شد. شهر ماردین پیش از این توسط احزاب طرفدار دولت که مورد حمایت اعراب محلی بودند، اداره می‌شد.[۱۳]

با وجود روابط دشوار، خانواده‌های عرب از دهه ۱۹۸۰ به آرمان کُرد پیوسته‌اند،[۱۱] و سیاستمداران عرب و آشوری اهل ماردین از جمله مدحت سنجر و فبرونیه آکیول در حزب دموکراتیک خلق‌ها حضور دارند.

زبان

زبان مادری، استان ماردین، سرشماری ۱۹۲۷ ترکیه[۱۴]
ترکییونانیارمنیفرانسویایتالیاییانگلیسیعربیفارسی[الف]یهودی[ب]چرکسیکردیتاتاریآلبانیاییبلغاریسریانی[پ]
۱۱٬۸۶۴۲۵۲۲۱۱۷۳۵۱٬۷۳۴–۷۱۱۵۱۰۹٬۸۴۱۱۴۹۱۹٬۸۱۲

در نخستین سرشماری ترکیه در سال ۱۹۲۷، کردی و عربی به ترتیب زبان اول برای ۶۰٫۹٪ و ۲۸٫۷٪ از جمعیت بودند. ترکی با ۶٫۶٪ سومین زبان بزرگ بود. در سرشماری ۱۹۳۵، کردی و عربی همچنان دو زبان پرگویش برای ۶۳٫۸٪ و ۲۴٫۹٪ از جمعیت باقی ماندند. ترکی همچنان به عنوان سومین زبان بزرگ با ۶٫۹٪ باقی ماند.[۱۵] در سرشماری ۱۹۴۵، کردی ۶۶٫۴٪، عربی ۲۴٫۱٪ و ترکی ۵٫۶٪ بود.[۱۶] در سال ۱۹۵۰، این اعداد به ترتیب ۶۶٫۳٪، ۲۳٫۱٪ و ۷٫۵٪ برای کردی، عربی و ترکی بود.[۱۷] همین اعداد در سال ۱۹۵۵ برابر با ۶۵٫۸٪، ۱۶٫۵٪ و ۱۲٫۹٪ و در سال ۱۹۶۰ برابر با ۶۶٫۴٪، ۲۰٫۹٪ و ۸٫۶٪ بود.[۱۸] در آخرین سرشماری ترکیه در سال ۱۹۶۵، کردی همچنان بزرگترین زبان صحبت شده توسط ۷۱٪ از جمعیت بود، در حالی که عربی دومین زبان بزرگ با ۲۰٪ و ترکی در جایگاه بعدی با ۸٫۹٪ قرار داشت.[۱۹]

یک تخمین در سال ۲۰۱۸ زبان کردی را ۷۰٪، عربی را ۳۰٪ و سریانی را کمتر از ۱٪ برآورد کرد.[۶]

دین

در سالنامه عثمانی ۱۸۹۴–۱۸۹۵، سنجاق ماردین دارای جمعیت ۳۴٬۳۶۱ نفر بود که ۷۵٫۸٪ از آن‌ها پیرو اسلام بودند. بزرگترین اقلیت مذهبی آشوریان ارتدکس سریانی بودند که ۹٫۹٪ از جمعیت را تشکیل می‌دادند، پس از آن ارمنی‌های کاتولیک با ۸٫۳٪، آشوریان کاتولیک با ۳٫۴٪، پروتستان‌ها با ۱٫۶٪ و کلدانی‌ها با ۰٫۹٪ قرار داشتند.[۲۰]

دین، استان ماردین، سرشماری ۱۹۲۷ ترکیه[۲۱]
مسلمانکاتولیکپروتستانارتدکسارمنیمسیحییهودیسایر ادیاننامشخص
۱۶۳٬۲۷۴۱٬۶۳۴۱۵۷۱۱۱۸۳٬۶۰۱۴۹۰۹٬۵۲۱۱٬۶۶۰

مسلمانان در سال ۱۹۲۷، ۹۰٫۵٪ از جمعیت را تشکیل می‌دادند، در حالی که مسیحیان از فرقه‌های مختلف ۳٫۱٪ و یهودیان ۰٫۳٪ بودند.[۲۲] در سال ۱۹۳۵، مسلمانان ۹۱٫۲٪ از جمعیت را شامل می‌شدند، در حالی که مسیحیان با ۵٫۳٪ دومین اقلیت بزرگ باقی ماندند. جمعیت یهودیان از ۴۹۰ نفر در سال ۱۹۲۷ به ۷۲ نفر کاهش یافت.[۲۳] در سال ۱۹۴۵، ۹۲٫۱٪ از جمعیت مسلمان بودند، در حالی که مسیحیان ۳٫۸٪ از جمعیت را تشکیل می‌دادند.[۲۴] همین ارقام در سال ۱۹۵۵ برابر با ۹۳٫۲٪ و ۶٫۸٪ بود.[۲۵] در سال ۱۹۶۰، مسلمانان ۹۳٫۷٪ را تشکیل دادند و مسیحیان در ۶٫۳٪ باقی ماندند.[۲۶] این ارقام در سال ۱۹۶۵ برابر با ۹۱٫۹٪ و ۵٫۷٪ بود.[۲۷]

تخمین زده می‌شد که ۲۵٬۰۰۰ عضو آشوری کلیسای ارتدکس سریانی هنوز در سال ۱۹۷۹ در این استان زندگی می‌کردند.[۲۸] تنها ۴٬۰۰۰ آشوری در سال ۲۰۲۰ در استان باقی ماندند که بیشتر آن‌ها از دهه ۱۹۸۰ به اروپا یا استانبول مهاجرت کرده‌اند.[۲۹]

اقتصاد

در ماردین کشاورزی شاخه مهمی است که ۷۰٪ درآمد استان را تشکیل می‌دهد.[۳۰] بلغور، عدس یا گندم و سایر غلات تولید می‌شود.[۳۰] در مرکز استان، کارمندان دولتی بسیاری وجود دارند که عمدتاً ترک هستند.[۳۰] بازارهای نزدیک برای تجارت خارجی سوریه و عراق هستند.[۳۰]

شهرستان‌ها

استان ماردین دارای ۱۰ شهرستان می‌باشد:

تاریخ

نخستین تمدن شناخته‌شده سوباری-حوری‌ها بودند که در ۳۰۰۰ سال پیش از میلاد توسط حوری‌ها جایگزین شدند. امپراتوری اکد در حدود ۲۲۳۰ پ.م کنترل منطقه را به دست گرفت و پس از آن آشوری‌ها، بابلی‌ها، هیتی‌ها، دوباره آشوری‌ها، رومی‌ها و بیزانسی‌ها آمدند.[۳۱]

آشوری‌های بومی، اگرچه به دلیل نسل‌کشی آشوری‌ها و درگیری کردها و ترکیه جمعیت‌شان کاهش یافته است، دو مورد از قدیمی‌ترین صومعه‌های جهان، یعنی دیرالزعفران (ترکی: Deyrülzafarân) و صومعه دیرالعمور را حفظ کرده‌اند. جامعه مسیحی در فلات طور عبدین و شهر مدیات متمرکز است و جامعه کوچکتری (تقریباً ۲۰۰ نفر) در مرکز استان حضور دارند. پس از تأسیس ترکیه، این استان هدف سیاست ترک‌سازی قرار گرفت که بیشتر آثار میراث غیرترکی را از بین برد.[۳۲]

بازرسی کل

در سال ۱۹۲۷ دفتر بازرس کل ایجاد شد که با حکومت نظامی اداره می‌شد.[۳۳] این استان در بازرسی کل یکم (ترکی استانبولی: Birinci Umumi Müfettişlik) قرار گرفت که بازرس کل بر آن حکومت می‌کرد. بازرسی کل استان‌های حکاری، سیرت، وان، ماردین، بیتلیس، شانلی‌اورفا، الازیغ و دیاربکر را در بر می‌گرفت.[۳۴] بازرسی کل در سال ۱۹۵۲ در زمان دولت حزب دموکرات منحل شد.[۳۵] استان ماردین همچنین در سال ۱۹۲۸ در یک منطقه نظامی وسیع‌تر قرار گرفت که ورود خارجی‌ها به آن تا سال ۱۹۶۵ ممنوع بود.[۳۶]

وضعیت اضطراری

در سال ۱۹۸۷ این استان در منطقه اوحال (OHAL) قرار گرفت که تحت وضعیت اضطراری اداره می‌شد.[۳۷] در نوامبر ۱۹۹۶ مقررات وضعیت اضطراری برداشته شد.[۳۸]

شهرهای بزرگ

نگارخانه

منابع

  1. ↑ Emrullah Uslu. "The transformation of Kurdish political identity in Turkey: Impact of" (به انگلیسی). The University of Utah. Retrieved 24 September 2011.
  2. ↑ "İl ve İlçe Yüz ölçümleri". General Directorate of Mapping. Retrieved 19 September 2023.
  3. ↑ "Address-based population registration system (ADNKS) results dated 31 December 2022, Favorite Reports" (XLS) (به انگلیسی). TÜİK. Retrieved 19 September 2023.
  4. ↑ Izady, Mehrdad R. (1992). The Kurds: A Concise Handbook. Taylor & Francis. ISBN 978-0-8448-1727-9.
  5. ↑ Tan, Altan (2018). Turabidin'den Berriye'ye. Aşiretler - Dinler - Diller - Kültürler (به ترکی استانبولی). p. 344. ISBN 9789944360944.
  6. 1 2 3 Tan, Altan (2018). Turabidin'den Berriye'ye. Aşiretler - Dinler - Diller - Kültürler (به ترکی استانبولی). p. 346. ISBN 9789944360944.
  7. ↑ Tan, Altan (2018). Turabidin'den Berriye'ye. Aşiretler - Dinler - Diller - Kültürler (به ترکی استانبولی). p. 345. ISBN 9789944360944.
  8. ↑ Tan, Altan (2018). Turabidin'den Berriye'ye. Aşiretler - Dinler - Diller - Kültürler (به ترکی استانبولی). p. 249. ISBN 9789944360944.
  9. ↑ "Kurds, Kurdistān". Encyclopaedia of Islam (2 ed.). BRILL. 2002. ISBN 9789004161214.
  10. ↑ Mutlu, Servet (1996). "Ethnic Kurds in Turkey: A Demographic Study". International Journal of Middle East Studies. 28 (4): 517–541. doi:10.1017/S0020743800063819. ISSN 0020-7438. JSTOR 176151. S2CID 154212694. Archived from the original on 2021-06-19. Retrieved 2021-09-30.
  11. 1 2 Costa, Elisabetta (2016). Social Media in Southeast Turkey: Love, Kinship and Politics. UCL Press. pp. 14–15. ISBN 9781910634530.
  12. ↑ Biner, Zerrin Ozlem (2019). States of Dispossession: Violence and Precarious Coexistence in Southeast Turkey. University of Pennsylvania Press. pp. xiv–xv. ISBN 9780812296594.
  13. ↑ Costa, Elisabetta (2016). Social Media in Southeast Turkey: Love, Kinship and Politics. UCL Press. pp. 13–14. ISBN 9781910634530.
  14. ↑ Nûbihar, Altan Tan- (2022-11-28). TURABİDİN'DEN BERRİYÊ'YE AŞİRETLER, DİNLER, DİLLER, KÜLTÜRLER (به ترکی استانبولی). Pak Ajans Yayincilik Turizm Ve Diş Ticaret Limited şirketi. p. 531. ISBN 978-9944-360-94-4.
  15. ↑ Dündar (2000), pp. 157 & 164.
  16. ↑ Dündar (2000), pp. 179–180.
  17. ↑ Dündar (2000), p. 188.
  18. ↑ Dündar (2000), pp. 200–201, 209–210.
  19. ↑ Dündar (2000), p. 220.
  20. ↑ Tosun, Mehtap (2018). "Dissolution of Craft in the Context of Ethnicity, Gender and Class" (PDF). Middle East Technical University: 118.
  21. ↑ Aydın, Suavi (2000). Mardin: aşiret, cemaat, devlet (به ترکی استانبولی). Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı. p. 371. ISBN 978-975-7306-67-2.
  22. ↑ Dündar (2000), p. 159.
  23. ↑ Dündar (2000), p. 178.
  24. ↑ Dündar (2000), p. 175.
  25. ↑ Dündar (2000), p. 203.
  26. ↑ Dündar (2000), p. 212.
  27. ↑ Dündar (2000), p. 223.
  28. ↑ Christian Minorities of Turkey: Report Produced by the Churches Committee on Migrant Workers in Europe. 1979. p. 12. Retrieved 4 January 2020.
  29. ↑ "Turkish Assyrians worry about declining community, fragile heritage". The Arab Weekly. 6 June 2020. Retrieved 5 January 2020.
  30. 1 2 3 4 Costa, Elisabetta (2016). "Introduction" (PDF). Social Media in Southeast Turkey. Vol. 3. UCL Press. p. 18. doi:10.2307/j.ctt1g69z14.5. ISBN 9781910634530. JSTOR j.ctt1g69z14.5.
  31. ↑ "- Antik Tatlıdede Konağı – Mardin". www.tatlidede.com.tr. Archived from the original on 5 January 2019. Retrieved 19 March 2018.
  32. ↑ Üngör, Uğur (2011), The Making of Modern Turkey: Nation and State in Eastern Anatolia, 1913–1950. Oxford: Oxford University Press, p. 245. شابک ‎۰−۱۹−۹۶۰۳۶۰-X.
  33. ↑ Jongerden, Joost (1 January 2007). The Settlement Issue in Turkey and the Kurds: An Analysis of Spatical Policies, Modernity and War (به انگلیسی). BRILL. p. 53. ISBN 978-90-04-15557-2.
  34. ↑ Bayir, Derya (22 April 2016). Minorities and Nationalism in Turkish Law (به انگلیسی). Routledge. p. 139. ISBN 978-1-317-09579-8.
  35. ↑ Fleet, Kate; Kunt, I. Metin; Kasaba, Reşat; Faroqhi, Suraiya (17 April 2008). The Cambridge History of Turkey (به انگلیسی). Cambridge University Press. p. 343. ISBN 978-0-521-62096-3.
  36. ↑ Jongerden, Joost (28 May 2007). The Settlement Issue in Turkey and the Kurds: An Analysis of Spatial Policies, Modernity and War (به انگلیسی). BRILL. p. 303. ISBN 978-90-474-2011-8.
  37. ↑ Biner, Zerrin Ozlem (8 November 2019). States of Dispossession: Violence and Precarious Coexistence in Southeast Turkey (به انگلیسی). University of Pennsylvania Press. ISBN 978-0-8122-9659-4.
  38. ↑ "Turkey, Country Assessment, November 2002" (PDF). Ecoi. Retrieved 8 April 2020.
  39. ↑ "31 ARALIK 2021 TARİHLİ ADRESE DAYALI NÜFUS KAYIT SİSTEMİ (ADNKS) SONUÇLARI" (XLS). TÜİK (به ترکی استانبولی). Retrieved 16 December 2022.
در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ استان ماردین موجود است.

پیوند به بیرون

  1. ↑ Acemce، که همچنین می‌تواند به زبان اچمی اشاره داشته باشد.
  2. ↑ Yahudice، که همچنین می‌تواند به زبان عبری یا هر گویش عربی یهودی اشاره داشته باشد.
  3. ↑ Süryani، که همچنین می‌تواند به زبان منقرض‌شده کلاسیک مذهبی سریانی اشاره داشته باشد.
خطای یادکرد: خطای یادکرد: برچسب <ref> برای گروهی به نام «persian-alpha» وجود دارد، اما برچسب <references group="persian-alpha"/> متناظر پیدا نشد. ().
This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.