اعتراضات ۲۰۲۵ نسل زد نپال

اعتراضات نسل جوان نپال ۲۰۲۵
بخشی از اعتراضات در بخش چیتوان، ۸ سپتامبر ۲۰۲۵
تاریخ۸ سپتامبر ۲۰۲۵ (۲۰۲۵-09-۰۸) – اکنون
موقعیت
نپال
علت(ها)
اهداف
روش‌ها
وضعیتدر جریان
تلفات
مرگ(ها)۵۱ کشته
زخمیان۱٬۳۰۰+ مجروح

در سپتامبر ۲۰۲۵، تظاهرات گسترده‌ای که معمولاً به‌عنوان اعتراضات نسل زد[الف][۳][۴] شناخته می‌شود، در سراسر نپال به اتفاق انجامید که عمدتاً توسط دانشجویان و شهروندان جوان سازماندهی شده بود. این اعتراضات پس از ممنوعیت سراسری بسیاری از پلتفرم‌های محبوب رسانه‌های اجتماعی آغاز شد، اما منشأ آن ناامیدی مردم از فساد و نمایش ثروت توسط مقامات دولتی و خانواده‌هایشان و همچنین ادعاهای سوءمدیریت بودجهٔ عمومی بود.[۵] این جنبش به سرعت در سراسر کشور نپال گسترش پیدا کرد و مسائل گسترده‌تری از حکومت‌داری، شفافیت و پاسخگویی سیاسی را دربر گرفت.[۶][۷][۸][۹] اعتراضات به سرعت با خشونت علیه مقامات دولتی و خرابکاری در ساختمان‌های دولتی و سیاسی در سراسر کشور تشدید شد و باعث استعفای بعضی از سیاستمداران انجامید.

در ۹ سپتامبر ۲۰۲۵، نخست‌وزیر شارما اولی، به همراه چند وزیر دولت، استعفا دادند و در ۱۲ سپتامبر، سوشیلا کارکی به عنوان نخست‌وزیر موقت نپال منصوب شد. رئیس‌جمهور رام چندرا پودل، تاریخ انتخابات را برای ۵ مارس ۲۰۲۶ تعیین کرد.[۱۰] اعتراضات تا ۱۳ سپتامبر ۲۰۲۵ فروکش کرده بود.[۱۱][۱۲]

پیشینه

در ۴ سپتامبر ۲۰۲۵، دولت نپال دستور تعطیلی ۲۶ پلتفرم رسانه اجتماعی از جمله فیس‌بوک، ایکس، یوتیوب، لینکدین، ردیت، سیگنال و اسنپ‌چت را به دلیل عدم ثبت نام تحت قوانین جدید وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات صادر کرد.[۸] منتقدان استدلال کردند که این تعطیلی ناشی از یک روند در رسانه‌های اجتماعی است که خویشاوندسالاری ذا برجسته می‌کند و بر امتیازات ناروای فرزندان و بستگان رهبران سیاسی بانفوذ تمرکز دارد.[۱۳] این روند توجه عمومی و تعامل قابل توجهی را از سوی کاربران نسل جوان برانگیخت و باعث جرقه اعتراضات شد.[۱۴][۱۵]

اهمیت ممنوعیت پلتفرم‌های رسانه‌ای، با اقتصاد نپال گره خورده است. ۳۳٪ از تولید ناخالص داخلی نپال، از طریق حواله‌های ارزی تأمین می‌شود، در همان حال و همزمان با آن، صدها هزار مجوز خروج از کشور صادر شده، در جایی که نرخ بیکاری جوانان به ۲۰٪ رسیده است. این بدان معناست که این حواله‌ها، هزینه‌های خانواده‌ها را تأمین کرده و امکان پرداخت صورتحساب‌های هزینه‌های آنها را میسر می‌سازد، اما این امر، همچنین نشان‌دهنده عدم وجود تحول ساختاری در اقتصاد داخلی، به سمت یک الگوی اشتغال‌محوری است و همین موضوع، جوانان را به سمت کار در فضاهای آنلاین سوق می‌دهد.[۱۶]

پیش از اعتراضات، درآمد متوسط سالانه هر نپالی، ۱۴۰۰ دلار بود، در حالی که خانواده‌های نخبگان حاکم برکشور، ثروت خود را در شبکه‌های اجتماعی به نمایش می‌گذاشتند.[۱۷] این روند موسوم به «فرزندان نپالی‌زاده» (Nepo Kid)، خشم گسترده‌ای را برانگیخت، به‌ویژه در میان کاربران نسل Z.[۱۸][۱۹] میانگین سنی جمعیت نپال ۲۵ سال است، به این معنا که بخش بزرگی از این جمعیت، در گروه سنی نسل Z قرار دارد، همان نسلی که از شبکه‌های اجتماعی، بیشترین استفاده را می‌کند. به دلیل این موضوع، همراه با زمین‌های عمدتاً روستایی و ناهموار کشور و مهاجرت گسترده افراد به خارج، نپال یکی از بالاترین نرخ‌های استفاده از شبکه‌های اجتماعی در آسیای جنوبی را دارد، بطوری که تقریباً به ازای هر دو نفر، یک حساب کاربری در شبکه‌های اجتماعی وجود دارد.[۲۰]

گاهشمار

۸ سپتامبر

تجمعات بزرگی در کاتماندو،[۴] به ویژه در مایتیگار ماندالا و اطراف ساختمان پارلمان فدرال، نیو بانشور، با حضور ده‌ها هزار نفر شکل گرفت.[۲۱][۲۲] این اعتراضات رهبری رسمی نداشت و افراد داوطلبانه برای مخالفت با فساد و ممنوعیت رسانه‌های اجتماعی به آن پیوستند. تظاهرات زمانی تشدید شد که معترضان تلاش کردند وارد پارلمان فدرال نپال شوند و نیروهای امنیتی با گاز اشک‌آور، ماشین‌های آب‌پاش، گلوله‌های لاستیکی و مهمات جنگی با آنها مقابله کرند.[۲۳] پرچم جالی راجر دزدان دریایی کلاه حصیری از مجموعه مانگا وان پیس توسط برخی از معترضان، به روشی مشابه اعتراضات سال ۲۰۲۵ اندونزی، مورد استفاده قرار گرفت.[۲۴]

۹ سپتامبر

دفتر درآمد سوخته در چیتوان، ۱۸ شهریور ۱۴۰۴ (۹ سپتامبر)

پس از آنکه نخست‌وزیر شارما اولی به وزرای حزب کمونیست نپال دستور داد که از سمت‌های خود استعفا ندهند،[۲۵] او خود استعفا داد و به یک پادگان ارتش در شیواپوری در بودانیلکانتا گریخت.[۲۶] گزارش‌های متناقضی دربارهٔ استعفای رئیس‌جمهور «رام چندرا پودل» نیز منتشر شد، اما ارتش نپال، گزارش‌های مربوط به استعفای پودل را تکذیب کرد. با وجود این، اعتراضات در سراسر کشور ادامه یافت. معترضان، بسیاری از ساختمان‌های دولتی را به آتش کشیدند که شامل بخشی از «سینگا دربار» (مرکز اداری نپال)، ساختمان مجاور دیوان عالی نپال، اقامتگاه رئیس‌جمهور در «سیتال نیواس»، اقامتگاه نخست‌وزیر در «بالواتار» و همچنین دفتر مرکزی حزب کمونیست UML بود.[۲۷] گزارش‌های متعدد حاکی از آن است که فرمانده ارتش نپال، «آشوک راج سیگدل»، به اولی توصیه کرده بود که برای بازگرداندن آرامش توسط ارتش، استعفا دهد.[۲۸]

اقدامات خشونت‌آمیز تظاهرکنندگان، چندین مکان برجسته در کاتماندو را هدف قرار داد، از جمله آنها، اقامتگاه‌های نخست‌وزیر و رئیس‌جمهور، همچنین خانه‌های وزرای مختلف دولت و اعضای پارلمان که توسط معترضان به آتش کشیده شدند.[۲۹] ساختمان پارلمان نیز به آتش کشیده شد.[۳۰] دفتر مرکزی حزب UML و کنگره نپال مورد تخریب قرار گرفت و پرچم‌های حزبی پایین کشیده و سوزانده شدند. نیروهای امنیتی، از جمله ارتش نپال، تخلیهٔ مطمئنانه سیاستمداران از مناطق آسیب‌دیده را تسهیل کردند و آنان را به فرودگاه بین‌المللی تریبهوان (TIA) منتقل نمودند. تمام این اقدامات در زمانی بود که تلاش داشتند حوادث رو به افزایش آتش‌سوزی و تخریب را مهار کنند. وزیر کشاورزی «رام نات آدیکاری» و وزیر بهداشت پراادیپ پودل، به همراه ۲۱ نماینده از حزب رستریا سواتانترا استعفا دادند و تمام نمایندگان حزب رستریا پرجاتانترا نیز کناره‌گیری کردند.[۳۱] چندین عضو از حزب UML به رهبری اولی جدا شدند. معترضان به فرودگاه تریبهوان رفتند تا مانع فرار رهبران سیاسی شوند. فرودگاه بسته شد و توسط ارتش نپال اشغال گردید. سردرگمی گسترده‌ای رخ داد زیرا، صدها مسافر در TIA سرگردان ماندند و همین موضوع شرکت‌های هواپیمایی را واداشت تا کارکنان خود را موظف کنند که تمامی افراد را در داخل فرودگاه نگهدارند. پروازهای بین‌المللی برنامه‌ریزی‌شده، یا به پوخارا منحرف شدند یا لغو گشتند. در اوایل عصر، ساختمان مؤسسه رسانه‌ای «کانتیپور» به آتش کشیده شد. پورتال خبری آنلاین آن، به دلیل آسیب به سرور شبکه کامپیوتری متوقف گردید و ناچار شد از فیسبوک، به‌عنوان جایگزین آن استفاده کند. سایر ساختمان‌هایی که توسط معترضان به آتش کشیده شدند، هتل جدید «هیلتون» در کاتماندو و ساختمان وزارت بهداشت در رامشاه‌پاته بود که طراحی آن توسط «لوئی کان» انجام شده بود.[۳۲]

چندین رهبر سیاسی و اقامتگاه‌هایشان مورد حمله قرار گرفتند. نخست‌وزیر پیشین «شِر بهادر دئوبا» و همسرش «آرزو رانا دئوبا» نیز، هنگام به آتش کشیده شدن خانه‌شان زخمی شدند. آنان توسط معترضان به پلیس تحویل داده شدند.[۳۳] خانه و خودروی معاون نخست‌وزیر «پراکاش مان سینگ» به آتش کشیده شد و پس از آن خانه رئیس‌جمهور پیشین «بیدیا دوی بهنداری» در «بهانگال» در کاتماندو، به آتش کشیده شد.[۳۴] اقامتگاه نخست‌وزیر پیشین «جهالا نات خانال» نیز به آتش کشیده شد و همسر او «راجیا لَکشمی چیترکار» زخمی گردید.[۳۵] اقامتگاه «رامش لیکهاک» نیز در «نای‌کاپ» در کاتماندو، به آتش کشیده شد. در ناحیه روپاندهی، خانه‌های سیاستمداران محلی و از جمله «بال کریشنا خاند»، «بُوج پرساد شرِستا» و چندین شهردار به آتش کشیده شدند. در ناحیه چیتوان، خانه نخست‌وزیر پیشین «پراچاندا» به آتش کشیده شد. خانه دختر او، «گانگا داهال» نیز، در «لالیت‌پور» به آتش کشیده شد. روز بعد یک جسد در آن خانه پیدا شد. در «هتاودا»، چندین اداره دولتی تخریب و به آتش کشیده شدند. در استان «کرنالی»، ساختمان پارلمان و اقامتگاه وزیر ارشد «یام لال کَندل» به آتش کشیده شد. در «بیرات‌نگر»، پایتخت استان «کوشی»، دفتر ناحیه و دادگاه ناحیه به آتش کشیده شد و پس از آن اقامتگاه وزیر ارشد و وزرای کابینه نیز به آتش کشیده شدند.[۳۶]

زندان «کایلالی» مورد حمله معترضان قرار گرفت و تمامی زندانیان آن گریختند.[۳۷] «راوی لامیشانه» از زندان «ناخو» در کاتماندو آزاد شد؛ این زندان بعداً به آتش کشیده شد و همه زندانیان آنهم گریختند. زندان «کاسکی» نیز به آتش کشیده شد و ۷۷۳ زندانی موفق به فرار شدند.[۳۸] در ناحیه «بانکه»، پنج زندانی پس از آنکه نیروهای امنیتی هنگام شورش در یک مرکز اصلاح و تربیت نوجوانان، آتش گشودند، کشته شدند.[۳۹] ساختمان اداره راه، پس از آتش‌سوزی توسط معترضان، به همراه دفتر «کمیسیون تحقیق دربارهٔ سوءاستفاده از قدرت»، به شدت آسیب دید. ایستگاه پایین تله‌کابین «چاندراگیری» نیز به آتش کشیده شد. بهمین صورت، «پارک دیجیتال سی‌جی الکترونیکس»، و همچنین پاسگاه‌های پلیس «بالامبو» و «تَنکوت» بآتش کشیده شدند.[۴۰]

چندین تن از معترضان نیز زخمی شدند. سی و سه نفر در بیمارستان آموزشی تحت درمان قرار گرفتند. سه پلیس در «کوتشور» جان باختند. در چندین شهر از جمله کاتماندو، برگنج، سیدارتاناگار، بوتوال، پوکارا، ایتاهاری و داماک، حکومت نظامی برقرار شد.[۴۱] علاوه بر این، پلیس و نیروهای مسلح، شروع به بازرسی خانه‌به‌خانه در نزدیکی مناطق اعتراضات کردند تا معترضان را دستگیر کنند و همچنین به بیمارستان خدمات کشوری یورش بردند، جایی که معترضان زخمی و در حال مرگ پس از تیراندازی یا ضرب و جرح توسط نیروهای دولتی منتقل شده بودند.[۴۲]

دیدار دوستانه فوتبال میان نپال و بنگلادش لغو شد.[۴۳]

گفت‌وگوها دربارهٔ بازگرداندن نظام پادشاهی دوباره مطرح شد و پادشاه پیشین «گیانندرای نپال»، به‌عنوان «نماد مقاومت برای کسانی که از نظام سیاسی کنونی سرخورده‌اند» و به‌ویژه از سوی مخالفان سلطنت‌طلب دولت‌های پس از جنگ داخلی نپال ظاهر شد. اوایل سال، سلطنت‌طلبان با درخواست بازگرداندن پادشاهی دست به اعتراض زدند که با سرکوبی شدیدی مواجه شدند و دست‌کم دو کشته برجای گذاشتند.[۴۴]

ساختار پارلمان نپال پس از اعتراضات

حدود ساعت ۲۲:۰۰ به وقت نپال، ارتش نپال اعلام کرد که در غیاب نخست‌وزیر، «کنترل کشور را به دست خواهد گرفت» تا «قانون و نظم» حفظ شود.[۴۵][۴۶] ارتش در بیانیه مطبوعاتی خود، خواستار همکاری شد، زیرا نیروها همان شب و تا ساعات اولیه روز بعد در نقاط مختلف مستقر شدند. کمی بعد در همان شب، رئیس ستاد ارتش «آشوک راج سیگدل» از گروه‌های معترض خواست برای گفتگو وارد عمل شوند.[۴۷]

۱۰ سپتامبر

در ساعات اولیه صبح، نیروهای ارتش نپال، در محله‌ها و مناطق حساس، به گشت‌زنی مشغول بودند.[۴۸] ژنرال «سیگدل» از معترضان خواست تا آرامش خود را حفظ کنند، زیرا دولت در تلاش است که صلح را بازگرداند.[۴۹] حدوداً بین ساعت ۱۰:۰۰ صبح ۹ سپتامبر تا ۲۲:۰۰ شب ۱۰ سپتامبر، ارتش اعلام کرد که ۲۷ نفر را به اتهام غارت، آتش‌سوزی و دیگر «اقدامات مخرب و هرج‌ومرج‌طلبانه» بازداشت کرده و همچنین مقادیری سلاح ضبط کرده است.[۵۰] گزارش‌های بعدی شماره سلاح‌های توقیف‌شده را، ۳۱ قبضه اعلام کردند.[۵۱]

در برخی از مناطق، معترضان در طول شب همچنان به یورش به ساختمان‌های دولتی و خانه‌های سیاستمداران ادامه دادند. در یکی از ویدئوها، گروهی از معترضان دیده می‌شوند که سلاح‌هایی را از داخل تعدادی از خانه‌ها به دست آورده‌اند، از جمله، تصور می‌شود که در بین این سلاح‌ها، یک کارابین GSG-522 و یک تفنگ گلنگدنی باشد.[۵۱] در ساعات ظهر، شدت این روند کاهش یافت. گروهی از معترضان شروع به پاکسازی خیابان نزدیک ساختمان پارلمان کردند که روز قبل به آتش کشیده شده بودند.[۵۲] بسیاری از سلاح‌های ارتش توسط معترضان ضبط شد. در یکی از ویدئوها، جلیقه‌های ضدگلوله، تفنگ‌های L1A1 SLR، نارنجک‌انداز ۳۷ میلی‌متری وبلی و اسکات «شِرمولی»، تفنگ‌های INSAS 1B1، تفنگ‌های لی-انفیلد و تفنگ‌های ایشاپور 1A1 به نمایش درآمده بودند.

معترضان برای انتخاب رهبر موقت خود، به بحث‌های آنلاین پرداختند. حدود ساعت ۱۰ شب به وقت نپال، گروه رأی‌گیری کرد و «سوشیلا کارکی» را برگزید.[۵۳] «بالن شاه» و «کول مان غیسینگ» نامزدهای دیگر بودند. گفته می‌شود که بالن تلفن را پاسخ نداده است.[۵۴] «دورگا پرسای» به‌طور جداگانه با فرمانده ارتش دیدار کرد، اما نتیجه قطعی به دست نیامد. کارکی در مصاحبه‌ای با News18، آمادگی خود را برای پذیرش این سمت تأیید کرد.[۵۵]

در «پوخارا»، دو جسد در داخل یک خانه سوخته در «نایابازار» و «لیک‌ساید» پیدا شد.[۵۲]

پلیس اعلام کرد که تا ۱۰ سپتامبر، بیش از ۱۳٬۵۰۰ زندانی از زندان‌های سراسر کشور گریخته‌اند.[۵۶] سربازان ۳۰۳ نفر از آن زندانیان را دستگیر کرده و به پلیس تحویل دادند. همچنین ۷۳ قبضه تفنگ بازگردانده شد. در بخش دادینگ، دو زندانی هنگام تلاش برای فرار توسط سربازان کشته و هفت نفر دیگر زخمی شدند، در حالی که سربازان همچنین یک تلاش برای فرار از زندان اصلی کاتماندو را ناکام گذاشتند.[۵۷]

بسته بودن فرودگاه بین‌المللی «تریبهوان (TIA)» تا اواخر صبح تمدید شد، اما در نهایت، فعالیت‌های آن از سر گرفته شد.[۵۸][۵۹]

تغییر دولت در پی اعتراضات

سوشیلا کارکی

در پی موج اعتراضات، نخست‌وزیر کی‌پی شرما اولی در ۹ سپتامبر استعفا داد.[۶۰] در ۱۲ سپتامبر، رئیس‌جمهور رام چندرا پودل، سوشیلا کارکی، رئیس پیشین دیوان عالی، را به‌عنوان نخست‌وزیر موقت منصوب کرد،[۶۱] مجلس نمایندگان را منحل نمود و تاریخ انتخابات را برای ۵ مارس ۲۰۲۶ تعیین کرد.[۱۰] دولت موقت تعهد داد انتخابات را به‌موقع برگزار کند و اداره کشور را تثبیت کند و سه وزیر کلیدی با سابقه اصلاح‌طلبی را منصوب کرد: رامشوار پراساد خانال به‌عنوان وزیر دارایی، کولمان غیسینگ به‌عنوان وزیر انرژی و اوم پراکاش آریال به‌عنوان وزیر کشور.[۶۲] همچنین دولت موقت اعلام کرد به خانواده‌های قربانیان اعتراضات غرامت پرداخت می‌شود و برای مجروحان درمان رایگان فراهم می‌گردد.[۶۳]

واکنش‌ها

واکنش‌های داخلی دولت

گوبیندا باندی، وزیر سابق دادگستری، گفت که ممنوعیت رسانه‌های اجتماعی مغایر با قانون اساسی و آزادی‌های اساسی، از جمله حقوقی است که توسط قانون اساسی نپال و میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی (ICCPR) محافظت می‌شود و وجود دارد.[۳]

کمیسیون ملی حقوق بشر از مقامات خواست که از قدرت بیش از حد استفاده نکنند و «در برخورد با معترضین خویشتن‌داری کنند.»[۶۴]

حزب «راستریا پرجاتانترا (RPP)» که در حال حاضر از دولت حمایت می‌کند، ممنوعیت شبکه‌های اجتماعی و واکنش پلیس به اعتراضات را محکوم کرد و علاوه بر آن، خواستار انحلال فوری دولت کنونی شد.[۶۵]

شهردار کاتماندو، «بالندرا شاه»، در پستی در فیس‌بوک گفت که به دلیل محدودیت سنی تعیین‌شده از سوی برگزارکنندگان، نتوانسته در اعتراضات شرکت کند. با این حال او معتقد بود که گوش دادن به صدای آنان اهمیت دارد.[۶۶] رئیس‌جمهور «رام چندرا پودل» و ارتش نپال، خواستار آرامش و گفتگوی سیاسی شدند.[۶۷]

دولت‌های خارجی

برطبق گزارشها، ناآرامی‌ها در نپال، بر فعالیت‌ها در امتداد مرز هند و نپال نیز تأثیر گذاشت. منابع محلی گزارش دادند که بازارها در سکوت فرورفته‌اند و این امر باعث رکود اقتصادی بیشتری در مناطق همجوار شده است. کمی پس از این نگرانی‌ها، «مرکز عملیات اضطراری ایالت ماهاراشترا (SEOC)»، در ۹ سپتامبر، یک اطلاعیه مسافرتی صادر کرد و از شهروندان هندی خواست تا اطلاع ثانوی، به کشور نپال سفر نکنند. این مرکز، خطوط تماس اضطراری در دسترس همگان قرار داد و به شهروندهای هندی و نپالی حاضر در نپال توصیه کرد که در مکانهای خود باقی بمانند.[۶۸]

بامداد ۱۰ سپتامبر، «ایر ایندیا»، «ایندی‌گو»، «اسپایس‌جت» و چندین شرکت هواپیمایی هندی دیگر، رسماً تمامی پروازهای ورودی و خروجی از فرودگاه بین‌المللی تریبهوان (TIA) را لغو کردند.[۶۸] پس از بازگشایی فرودگاه در همان روز، «ایندی‌گو» پروازهای خود را از سر گرفت.[۶۹] با این حال، منابع داخلی فرودگاه گزارش دادند که فعالیت این فرودگاه، همچنان متوقف مانده و اطلاع‌رسانی از سوی مقامات، بسیار محدود بوده است.[۷۰]

هند وزارت امور خارجه هند اعلام کرد که اوضاع اعتراضات را، از نزدیک زیر نظر دارد و با ابراز اندوه نسبت به کشته‌شدگان، به خانواده‌های قربانیان تسلیت گفت. این وزارتخانه، همچنین برای مجروحان آرزوی بهبودی سریع کرد و به شهروندان هندی در نپال توصیه نمود که از مقررات منع آمد و شد و دستورالعمل‌های ایمنی محلی، پیروی کنند.[۷۱][۷۲]

بنگلادش وزارت امور خارجه بنگلادش نیز اعلام کرد که اوضاع نپال را از نزدیک زیر نظر دارد و در حالی که به خانواده‌های جان‌باختگان تسلیت گفت و برای زخمی‌ها آرزوی بهبودی کرد، اظهار داشت که امیدوار است یک «گفت‌وگوی مسالمت‌آمیز و سازنده»، میان «همه طرف‌های ذیربط» در این کشور، برای حل هرگونه اختلافی، شکل بگیرد.[۷۳]

سازمان‌های بین‌دولتی

سازمان ملل متحد کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد سخنگوی راوینا شمداسانی خواستار تحقیق در مورد قتل‌ها شد.[۷۴]

سخنگوی دبیرکل سازمان ملل متحد «استفان دوجاریک»، از طرف دبیرکل سازمان ملل متحد «آنتونیو گوترش»، گفت که از «مرگ انسان‌ها عمیقاً اندوهگین است» و از مقامات نپال خواست به حقوق بین‌المللی بشر پایبند باشند و همچنین از معترضان خواست که به جان و مال مردم احترام بگذارند.[۷۵]

«فولکر تورک»، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد، اظهار داشت که از شدت گرفتن خشونت‌ها «بهت‌زده» شده است و از نیروهای امنیتی خواست تا حداکثر خویشتنداری را به کار گیرند.[۷۶] او همچنین خواستار تحقیق در مورد عملکرد نیروهای امنیتی شد، به‌ویژه دربارهٔ مرگ معترضان و گزارش‌های مربوط به «استفاده‌های نامناسب از زور».[۷۷]

گروه‌های حقوق بشر

سازمان «عفو بین‌الملل»، سرکوبی اعتراضات را محکوم کرد و در ۸ سپتامبر، خواستار تحقیقات مستقل و پاسخگویی بآنها شد. این سازمان، خواستار کاهش تنش گردید و از مقامات درخواست کرد که در استفاده از زور «بیشترین خویشتنداری را به کار گیرند». سازمان عفو بین‌الملل، از حق معترضان برای اعتراض مسالمت‌آمیز حمایت کرد و از دولت خواست که به «مطالبات مشروع جوانان برای پایان دادن به فساد» گوش دهد، تا آزادی‌های مدنی دوباره برقرار شود.[۷۸]

سازمان «دیده‌بان حقوق بشر»، بلافاصله دربارهٔ اعتراضات بیانیه‌ای صادر نکرد، اما در یک گزارش خبری در ۹ سپتامبر، اقداماتی را پیشنهاد کرد. یافته‌های این سازمان حاکی از آن بود که دولت نپال، «سابقه خاموش کردن صدای آنلاین» را داشته است و این بار نیز، نارضایتی فزاینده در میان جوانان را دامن زده است. با اشاره به لغو ممنوعیت و خشونت گسترده پلیس، این سازمان پیشنهاد کرد که «مقامات نپالی، باید بسرعت و بی‌طرفانه، استفاده پلیس از زور را بررسی کنند و همه مسئولان متخلف، بدون توجه به جایگاهشان، باید به‌طور مناسب تنبیه یا محاکمه شوند». مدیر آسیایی این سازمان بنام «میناکشی گانگولی»، تأکید کرد که تیراندازی‌های پلیس، «بی‌اعتنایی وحشتناک دولت به جان شهروندان خود و نیاز ناامیدانه برای سرکوبی انتقادها را نشان می‌دهد». این سازمان همچنین به «اصول اساسی سازمان ملل دربارهٔ استفاده از زور و سلاح‌های گرم» و نیز به گزارش‌های کمیته حقوق بشر سازمان ملل استناد کرد تا نشان دهد که استفاده دولت از مهمات جنگی، خارج از چارچوب قضایی بوده است.[۷۹]

«فدراسیون جهانی جامعه‌های حقوق بشر» و «سازمان جهانی علیه شکنجه» نیز در ۹ سپتامبر، بیانیه‌ای مشترکی منتشر کردند و سرکوبی اعتراضات مسالمت‌آمیز را محکوم کردند. آنان از دولت خواستند که «فوراً همه اشکال نقض و خشونت ضدبشری، توسط مقامات علیه معترضان را متوقف کند»، از طریق قانونی اطمینان دهد که لغو ممنوعیت دائمی است و با حفظ جایگاه خود به‌عنوان عضو «کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد» و «میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی (ICCPR)»، «به حقوق اساسی مردم خود، چه آنلاین و چه آفلاین، احترام بگذارد».[۸۰]

جستارهای وابسته

یادداشت‌ها

  1. ↑ نپالی: जेन-जे विरोध، ت. «Jēn-jē virōdha»

منابع

  1. ↑ "Nepal PM Oli resigns after violent anti-corruption protests, his aide says". Reuters (به انگلیسی). 2025-09-09. Retrieved 2025-09-09.
  2. ↑ "The Nepalese government has lifted the ban on social media". The Guardian (به انگلیسی). 2025-09-09. Retrieved 2025-09-09.
  3. 1 2 Keshvani-Ham, Arjuna (2025-09-08). "Nepal protests: 20 dead in Gen Z riots over social media ban". The Times. Retrieved 2025-09-08. خطای یادکرد: برچسب <ref> نامعتبر؛ نام «:0» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  4. 1 2 "Gen Z protest in Kathmandu against corruption and ban on social media platforms". The Kathmandu Post (به انگلیسی). September 8, 2025. Retrieved 2025-09-08. خطای یادکرد: برچسب <ref> نامعتبر؛ نام «:1» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  5. ↑ "Nepal Gen Z Protests Live: Kathmandu streets wear deserted look, forces on alert after day-long protests". India Today (به انگلیسی). 2025-09-08. Retrieved 2025-09-08.
  6. ↑ "Gen Z protest in Kathmandu against corruption and ban on social media platforms". kathmandupost.com (به انگلیسی). Retrieved 2025-09-09.
  7. ↑ "Gen Z youths stage protest at Maitighar against corruption, social media ban". The Himalayan Times (به انگلیسی). 2025-09-08. Retrieved 2025-09-09.
  8. 1 2 Gurubacharya, Binaj (2025-09-04). "Nepal blocks Facebook, X, YouTube and others for failing to register with the government". AP News (به انگلیسی). Retrieved 2025-09-04. خطای یادکرد: برچسب <ref> نامعتبر؛ نام «apnews1» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  9. ↑ Ellis-Petersen, Hannah (2025-09-08). "At least 10 people killed during protests against Nepal's social media ban". The Guardian (به انگلیسی). ISSN 0261-3077. Retrieved 2025-09-08.
  10. 1 2 "Urgent: Nepal's House of Representatives dissolved, new election set for March 5, 2026: president's office". english.news.cn (به انگلیسی). Retrieved 2025-10-20.
  11. ↑ "Nepal calm as first female prime minister takes charge after deadly protests".
  12. ↑ सुशीला कार्की नेपाल की अंतरिम प्रधानमंत्री बनीं, भारत से है पुराना नाता [Sushila Karki became the interim Prime Minister of Nepal, has an old relationship with India]. BBC News (به هندی). 13 September 2025. {{cite news}}: Invalid |script-title=: missing prefix (help)
  13. ↑ "A "Nepo Kid" Trend Amid Gen Z-Led Protests Against Nepal's Social Media Ban". NDTV. Sep 8, 2025. Retrieved 2025-09-08.
  14. ↑ Latif, Aamir (2025-09-08). "Army called in to quell violent protests in Nepal after clashes over social media ban leave 19 dead". Anadolu Agency (به انگلیسی). Retrieved 2025-09-08.
  15. ↑ "Why Nepal Banned Social Media, And Why That's Not Only Trigger For Protests". NDTV. Sep 9, 2025. Retrieved 2025-09-08.
  16. ↑ «Nepal's Gen-Z uprising is about jobs, dignity – and a broken development model». peoplesdispatch.org.
  17. ↑ Kharel, Samik. "'They murdered young people': Nepal's Gen Z anger explodes after 19 killed". Al Jazeera (به انگلیسی). Retrieved 2025-09-14.
  18. ↑ «Army called in to quell violent protests in Nepal after clashes over social media ban leave 19 dead». www.aa.com.tr. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۹-۱۴.
  19. ↑ "Why Nepal Banned Social Media, And Why That's Not Only Trigger For Protests" (به انگلیسی). Retrieved 2025-09-14.
  20. ↑ «Nepal's parliament set on fire after PM resigns over anti-corruption protests». BBC News (به انگلیسی). دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۹-۱۴.
  21. ↑ Das, Pankaj (2025-09-08). "Huge Gen Z protest in Nepal over social media ban; 19 dead, 150+ injured in firing". India Today (به انگلیسی). Retrieved 2025-09-08.
  22. ↑ "Death toll climbs to 14 in Gen Z protests in Kathmandu". The Himalayan Times (به انگلیسی). Sep 8, 2025. Retrieved 2025-09-08.
  23. ↑ Walker, Amy; Dahal, Phanindra (2025-09-08). "At least 19 dead after protests against Nepal social media ban". BBC (به انگلیسی). Retrieved 2025-09-08.
  24. ↑ "Japanese manga icon becomes emblem of youth protest against social media ban in Nepal". The Statesman (به انگلیسی). 2025-09-08. Retrieved 2025-09-08.
  25. ↑ "Nepal PM KP Oli resigns after violent anti-corruption protests sparked by social media ban". Hindustan Times (به انگلیسی). 2025-09-09. Retrieved 2025-09-14.
  26. ↑ «बालुवाटार छाडेर कहाँ गए केपी ओली ?». www.ratopati.com (به Nepali). دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۹-۱۴.
  27. ↑ «What's next for Nepal? KP Sharma Oli resigns after violent Gen Z protests, parliament torched; question mark over next government». The Times of India. ۲۰۲۵-۰۹-۰۹. شاپا 0971-8257. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۹-۱۴.
  28. ↑ «Who is Nepal army Chief General Ashok Raj Sigdel in spotlight amid protests?». Firstpost (به انگلیسی). ۲۰۲۵-۰۹-۰۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۹-۱۴.
  29. ↑ Mohamed, Edna. "Nepal protesters set parliament building on fire after PM Oli resigns". Al Jazeera (به انگلیسی). Retrieved 2025-09-15.
  30. ↑ «Nepal's parliament set on fire after PM resigns over anti-corruption protests». BBC News (به انگلیسی). دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۹-۱۵.
  31. ↑ Times، Nepali (۲۰۲۵-۰۹-۰۹). «Kathmandu burns despite PM resignation». nepalitimes.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۹-۱۵.
  32. ↑ "Hilton hotel charred, minister chased into river: Shocking videos show extent of Nepal chaos". Hindustan Times (به انگلیسی). 2025-09-10. Retrieved 2025-09-15.
  33. ↑ Setopati، सेतोपाटी संवाददाता ::. «देउवा दम्पतीलाई कुटपिट र लछारपछार गरेर सुरक्षाकर्मीको जिम्मा लगाए प्रदर्शनकारीले». Setopati (به انگلیسی). دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۹-۱۵.
  34. ↑ «जेनजी प्रदर्शनकारीले जलाए पूर्वराष्ट्रपति भण्डारीको घर». Online Khabar (به انگلیسی). دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۹-۱۵.
  35. ↑ «Ex-Nepal PM Jhalanath Khanal's wife dies in fire set by protesters: Report». Firstpost (به انگلیسی). ۲۰۲۵-۰۹-۰۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۹-۱۵.
  36. ↑ «कर्णालीका मुख्यमन्त्री कँडेलको सरकारी र निजी निवासमा आगजनी र तोडफोड». www.ratopati.com (به Nepali). دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۹-۱۵.
  37. ↑ «कैलाली कारागारका सबै कैदीबन्दी निस्किए». Online Khabar (به انگلیسی). دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۹-۱۵.
  38. ↑ Setopati، सेतोपाटी संवाददाता ::. «कास्की कारागारबाट आन्दोलनकारीले निकाले ७७३ कैदीबन्दी». Setopati (به انگلیسی). دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۹-۱۵.
  39. ↑ «Nepal: Army patrols Kathmandu as Gen Z claims protests were 'hijacked'». www.bbc.com (به انگلیسی). ۲۰۲۵-۰۹-۱۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۹-۱۵.
  40. ↑ Online, T. H. T. (2025-09-09). "Chandragiri Cable Car Station Torched as Gen Z Protests Escalate". The Himalayan Times (به انگلیسی). Retrieved 2025-09-15.
  41. ↑ Desk, India Today World (2025-09-08). "Nepal Gen Z Protest highlights: Nepal Army takes control of Kathmandu airport". India Today (به انگلیسی). Retrieved 2025-09-15.
  42. ↑ Kharel, Samik. "'They murdered young people': Nepal's Gen Z anger explodes after 19 killed". Al Jazeera (به انگلیسی). Retrieved 2025-09-15.
  43. ↑ "ANFA | Nepal's second friendly against Bangladesh called off". www.the-anfa.com (به انگلیسی). Retrieved 2025-09-15.
  44. ↑ «King's gambit: Will Nepal's Gyanendra Shah make a move now?». The Economic Times. ۲۰۲۵-۰۹-۰۹. شاپا 0013-0389. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۹-۱۵.
  45. ↑ «Nepal Army takes charge of security following violent protests in the country». The Economic Times. ۲۰۲۵-۰۹-۱۰. شاپا 0013-0389. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۹-۱۵.
  46. ↑ "Troops Deployed After Day of Violent Protests in Nepal" (به انگلیسی). 2025-09-09. Retrieved 2025-09-15.
  47. ↑ «प्रधानसेनापतिद्वारा आन्दोलनरत समूहलाई वार्ताका लागि आह्वान». www.ratopati.com (به Nepali). دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۹-۱۵.
  48. ↑ «#BREAKING #Nepal The Nepal Army has deployed nationwide following the regime's collapse, launching security operations to restore order. Military patrols are now positioned in key areas as forces move to reassert control amid widespread unrest». The National Independent. کاراکتر line feed character در |عنوان= در موقعیت 137 (کمک)
  49. ↑ "Nepal Army chief Ashok Raj Sigdel addresses nation amid protests". Khabarhub (به انگلیسی). Retrieved 2025-09-15.
  50. ↑ Online, T. H. T. (2025-09-10). "Nepali Army reports arrests, loot recovery". The Himalayan Times (به انگلیسی). Retrieved 2025-09-15.
  51. 1 2 «Nepal: Army patrols Kathmandu as Gen Z claims protests were 'hijacked'». www.bbc.com (به انگلیسی). ۲۰۲۵-۰۹-۱۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۹-۱۵.
  52. 1 2 «पोखरामा जेनजी प्रदर्शनका क्रममा आगजनी हुँदा २ जनाको मृत्यु». www.ratopati.com (به Nepali). دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۹-۱۵.
  53. ↑ "Update from Alex Travelli" (به انگلیسی). 2025-09-10. Retrieved 2025-09-15.
  54. ↑ Setopati، युनिक श्रेष्ठ ::. «अन्तरिम सरकारको नेतृत्वमा जेन–जी युवाहरूले प्रस्ताव गरे सुशीला कार्कीको नाम». Setopati (به انگلیسی). دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۹-۱۵.
  55. ↑ CNN-News18 (2025-09-10), Nepal Protests Big Update: Chief Justice Sushila Karki Chosen As Interim Leader of Nepal | News18, retrieved 2025-09-15
  56. ↑ "More than 13,500 prisoners escaped jails during Nepal protests: Police". Khaleej Times (به انگلیسی). Retrieved 2025-09-15.
  57. ↑ "As Nepal's army tries to restore order, capital's residents ask what's next". AP News (به انگلیسی). 2025-09-10. Retrieved 2025-09-15.
  58. ↑ «Nepal: Army patrols Kathmandu as Gen Z claims protests were 'hijacked'». www.bbc.com (به انگلیسی). ۲۰۲۵-۰۹-۱۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۹-۱۵.
  59. ↑ Online, T. H. T. (2025-09-10). "TIA closure extended until further notice". The Himalayan Times (به انگلیسی). Retrieved 2025-09-15.
  60. ↑ «Young anti-corruption protesters oust Nepal PM Oli». reuters.com.
  61. ↑ Shamim, Sarah. "Who is Sushila Karki, Nepal's new 73-year-old interim prime minister?". Al Jazeera (به انگلیسی). Retrieved 2025-10-20.
  62. ↑ "Three newly appointed ministers sworn in". kathmandupost.com (به انگلیسی). Retrieved 2025-10-20.
  63. ↑ "Nepal's new prime minister urges calm after deadly protests". AP News (به انگلیسی). 2025-09-14. Retrieved 2025-10-20.
  64. ↑ "National Human Rights Commission urges restraint as 14 dead in Gen Z protests". The Kathmandu Post. September 8, 2025. Retrieved 2025-09-08.
  65. ↑ «राप्रपाले भन्यो- सरकारको उपादेयता सकियो, तत्काल विघटन हुनुपर्छ». Online Khabar (به انگلیسی). دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۹-۱۵.
  66. ↑ "Engineer, Rapper, Mayor, Now PM? Nepal's Gen Z Rallies Around Balendra Shah" (به انگلیسی). Retrieved 2025-09-15.
  67. ↑ "Protests against Nepal's social-media ban grow more violent as demonstrators set buildings on fire". AP News (به انگلیسی). 2025-09-09. Retrieved 2025-09-15.
  68. 1 2 "Nepal GenZ Protest Live Updates: Nepal's 'Anti-Corruption Icon' Justice Sushila Karki Emerges Top Contender For Interim Chief". Times Now (به انگلیسی). 2025-09-10. Retrieved 2025-09-15.
  69. ↑ «IndiGo resumes flight operations to and from Kathmandu after airport reopening». The Economic Times. ۲۰۲۵-۰۹-۱۰. شاپا 0013-0389. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۹-۱۵.
  70. ↑ "Passengers Stranded At Nepal's Tribhuvan International Airport Even After Operations Resume". News18 (به انگلیسی). Retrieved 2025-09-15.
  71. ↑ Bureau، The Hindu (۲۰۲۵-۰۹-۰۹). «MP requests centre's intervention to bring back Indians stuck in Nepal» (به انگلیسی). The Hindu. شاپا 0971-751X. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۹-۱۵.
  72. ↑ «Nepal turmoil adds strain to India's neighbourhood diplomacy». www.bbc.com (به انگلیسی). ۲۰۲۵-۰۹-۱۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۹-۱۵.
  73. ↑ প্রতিবেদক, নিজস্ব (2025-09-09). "নেপালের পরিস্থিতি নিবিড়ভাবে পর্যবেক্ষণ করছে বাংলাদেশ". dhakapost.com (به بنگالی). Retrieved 2025-09-15.
  74. ↑ "At least 19 killed in Nepal protests over social media ban, corruption". Al Jazeera (به انگلیسی). 8 Sep 2025. Retrieved 2025-09-08.
  75. ↑ «Statement attributable to the Spokesperson for the Secretary-General – on Nepal | United Nations Secretary-General». www.un.org. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۹-۱۵.
  76. ↑ "Nepal: Türk appalled by protest killings, says violence is not the answer". OHCHR (به انگلیسی). Retrieved 2025-09-15.
  77. ↑ «What's behind the protests rocking Nepal?». www.cbc.ca.
  78. ↑ "Accountability for deadly crackdown on 'Gen Z' protests against social media ban in Nepal". Amnesty International (به انگلیسی). 2025-09-08. Retrieved 2025-09-08.
  79. ↑ "Nepal: Police Fire on 'Gen Z' Protest | Human Rights Watch" (به انگلیسی). 2025-09-09. Retrieved 2025-09-15.
  80. ↑ "Nepal: Call for accountability over protest crackdown, urging an end to digital repression and police misuse of force". International Federation for Human Rights (به انگلیسی). Retrieved 2025-09-15.
This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.