اعلامیه پیلنیتس
 نقاشی «تجمع پادشاهان در پیلنیتس» اثر یوهان هاینریش اشمیت، ۱۷۹۱ | |
| نام بومی | (به آلمانی: Pillnitzer Deklaration) |
|---|---|
| تاریخ | ۲۷ اوت ۱۷۹۱ |
| مکان |
|
| شرکت‌کننده‌ها | لئوپولد دوم، امپراتور مقدس روم فریدریش ویلهلم دوم |
| نتیجه | شتاب بخشیدن به آغاز جنگ‌های انقلاب فرانسه |
اعلامیه پیلنیتس (به آلمانی: Pillnitzer Deklaration) بیانیه‌ای تاریخی و بسیار تأثیرگذار بود که در ۲۷ اوت ۱۷۹۱ میلادی در جریان انقلاب فرانسه، توسط دو قدرت بزرگ اروپایی یعنی امپراتوری مقدس روم و پادشاهی پروس صادر گردید [۱]۔ این سند تاریخی حاصل نشست و رایزنی‌های فشرده شاهزادگان و پادشاهان اروپایی میان ۲۵ تا ۲۷ اوت همان سال در کاخ پیلنیتس واقع در نزدیکی شهر درسدن بود که به میزبانی فریدریش آگوست سوم، انتخابگر زاکسن برگزار شد۔ امضاکنندگان اصلی این بیانیه، لئوپولد دوم، امپراتور مقدس روم (برادر ملکه ماری آنتوانت) و فریدریش ویلهلم دوم پادشاه پروس بودند؛ آن‌ها در این متن، حمایت همه‌جانبه خود را از لویی شانزدهم، پادشاه فرانسه در برابر امواج فزاینده انقلاب اعلام کرده و منافع پادشاهی فرانسه را مایه دغدغه مشترک تمامی فرمانروایان اروپا دانستند۔
اگرچه امپراتور اتریش و پادشاه پروس این بیانیه را با لحنی محتاطانه و به عنوان کمترین امتیاز دیپلماتیک برای آرام کردن اشراف مهاجر فرانسوی (Émigrés) صادر کردند، اما پیامدهای آن در عمل بسیار فراتر از اهداف اولیه‌اش رفت [۲]۔ در داخل فرانسه، انقلابیون تندرو و نیروهای ملی‌گرا این اقدام را به عنوان یک تهدید نظامی مستقیم و آشکار علیه حاکمیت ملی خود تلقی کردند۔ رسانه‌ها و رهبران انقلابی با استناد به این بیانیه، افکار عمومی را برای یک رویارویی نظامی بزرگ آماده ساختند که این روند سرانجام در آوریل ۱۷۹۲ میلادی به اعلان جنگ مجمع ملی فرانسه علیه اتریش و آغاز زنجیره‌ای از جنگ‌های ویرانگر موسوم به جنگ‌های انقلاب فرانسه انجامید [۳]۔
مفاد پیمان پیلنیتس
صدور اعلامیه پیلنیتس در ۲۷ اوت ۱۷۹۱ میلادی در کاخ پیلنیتس در نزدیکی درسدن، واکنش رسمی و مشترک قدرت‌های بزرگ اروپایی به ابعاد فراگیر انقلاب فرانسه و بازداشت لویی شانزدهم پس از فرار ناموفق به وارن بود. متن این بیانیه پنج‌جمله‌ای که توسط لئوپولد دوم، امپراتور مقدس روم و فریدریش ویلهلم دوم، پادشاه پروس به امضا رسید، حاوی مفاد دیپلماتیک دوپهلویی بود. بر اساس بندهای اصلی این سند، دو پادشاه اعلام کردند که وضعیت جاری پادشاهی فرانسه و سرنوشت لویی شانزدهم، پادشاه فرانسه و ماری آنتوانت، یک موضوع «منافع مشترک» برای تمامی حکمرانان و پادشاهان اروپایی به شمار می‌رود. آنان از دیگر قدرت‌های مستقل قاره خواستند تا با هماهنگی یکدیگر، برای بازگرداندن پادشاه فرانسه به جایگاه سنتی و برقراری مجدد پایه های یک حکومت سلطنتی مطلقه که ضامن آزادی شاه و منافع ملت فرانسه باشد، متحد شوند[۴].
علاوه بر جنبه‌های ظاهری حمایت از خاندان بوربون، مهم‌ترین شرط عملیاتی مستتر در مفاد پیمان، منوط کردن هرگونه اقدام نظامی به همراهی همه‌جانبه تمام دولت‌های اروپایی بود. از آنجا که حاکمان اتریش و پروس به خوبی می‌دانستند پادشاهی بریتانیای کبیر در آن مقطع تمایلی به ورود به جنگ ندارد، این شرط با هدف محدود کردن فشارهای شاهزادگان مهاجر فرانسوی[الف] و اجتناب از درگیری مستقیم نظامی گنجانده شد. مشروطه‌خواهان و جناح‌های انقلابی فرانسه از جمله ژیروندن‌ها، شروط دیپلماتیک مطرح‌شده در آن را نادیده گرفتند و متن بیانیه را یک اعلان جنگ عینی و مداخله آشکار در حاکمیت ملی خود تلقی کردند. این سوءتفاهم ساختاری و فضای ناشی از سوءظن، سرانجام مجمع ملی فرانسه را بر آن داشت تا در آوریل ۱۷۹۲ میلادی به افراطی‌ترین شکل به پادشاهی هابسبورگ (اتریش) اعلان جنگ دهد؛ اقدامی که بیانیه پیلنیتس را به زمینه‌ساز اصلی آغاز جنگ‌های انقلاب فرانسه تبدیل کرد[۵].
منابع
- ↑ Schroeder, Paul W. (1994). The Transformation of European Politics 1763-1848 (in English). Clarendon Press. p. 86. ISBN 978-0198221197.
- ↑ Blanning, T. C. W. (1986). The Origins of the French Revolutionary Wars (in English). Longman. p. 114. ISBN 978-0582490512.
- ↑ Furet, François (1996). The French Revolution 1770–1814 (in English). Blackwell. p. 101. ISBN 978-0631202998.
- ↑ Bisson, Thomas N. (1986). The Medieval Crown of Aragon: A Short History (in English). Clarendon Press. p. 198. ISBN 978-0198219873.
- ↑ Bisson, Thomas N. (1986). The Medieval Crown of Aragon: A Short History (in English). Clarendon Press. p. 199. ISBN 978-0198219873.
- رویدادهای انقلاب فرانسه در ۱۷۹۱ (میلادی)
- امپراتوری مقدس روم در ۱۷۹۱ (میلادی)
- لوئی شانزدهم