اقیانوسیه دور و نزدیک
اقیانوسیه نزدیک و اقیانوسیه دور (انگلیسی: Near Oceania and Remote Oceania) بخش‌هایی از اقیانوسیه هستند که بر پایه زمین‌شناسی، پوشش گیاهی، جانوران و پیشینه زیست انسان پیش از تاریخ از یکدیگر متمایز می‌شوند. تفکیک این دو منطقه نخستین بار توسط پالی و گرین (۱۹۷۳) پیشنهاد شد[۱] و در پژوهش گرین (۱۹۹۱) بیشتر شرح داده شد.[۲]
اقیانوسیه نزدیک شامل مجمع‌الجزایر بیسمارک، جزیره گینه نو و جزایر سلیمان است و گاهی استرالیا نیز در آن گنجانده می‌شود. این منطقه به دلیل نزدیک‌تر بودن جزیره‌ها و آب‌سنگ‌های مرجانی به یکدیگر، دارای تنوع زیستی بیشتری است. اقیانوسیه دور که به صورت گسترده‌تری در سراسر اقیانوس آرام پراکنده شده است، بقیه ملانزی (شامل جزایر سانتا کروز، وانواتو، فیجی و کالدونیای جدید) و جزیره‌های پلی‌نزی و میکرونزی را در بر می‌گیرد.
ریشه‌شناسی
اصطلاحات اقیانوسیه نزدیک و اقیانوسیه دور توسط انسان‌شناسانی به نام راجر کرتیس گرین و اندرو پالی در سال ۱۹۷۳ پیشنهاد شدند. بر پایه تعریف آن‌ها، اقیانوسیه نزدیک از مجمع‌الجزایر بیسمارک، گینه نو و جزایر سلیمان تشکیل می‌شود، به استثنای جزایر سانتا کروز.[۳] هدف از تعریف این واژه‌ها، کنار گذاشتن دسته‌بندی‌های قدیمی ملانزی، میکرونزی و پلی‌نزی بود؛ اقیانوسیه نزدیک دقیقاً مرزهای دسته‌بندی قدیمی ملانزی را می‌شکافد؛ دسته‌بندی که ثابت شده از نظر جغرافیایی، فرهنگی، زبانی و تاریخ انسانی منطقه، دسته‌بندی چندان کارآمدی نیست.[۴] دسته‌بندی‌های قدیمی از زمان پیشنهاد توسط کاوشگر فرانسوی ژول دومون دورویل در اواسط سده ۱۹ میلادی مورد استفاده بوده‌اند. اگرچه تلاش برخی از پژوهشگران دانشگاهی از اوایل دهه ۱۹۹۰ بر این بوده که واژه‌های گرین جایگزین این دسته‌بندی‌ها شوند، اما دسته‌بندی‌های قدیمی همچنان در علم، فرهنگ عامه و استفاده عمومی به کار می‌روند.
پیش از تاریخ
اقیانوسیه نزدیک
هنگامی که زیست‌شناس آلفرد راسل والاس به کاوش در نوسانتارا پرداخت، توجه همگان را به تفاوت‌های زیستی بنیادی میان منطقه قاره استرالیا و جنوب شرقی آسیا جلب کرد. مرز میان مناطق جانوری آسیایی و استرالیایی شامل منطقه‌ای از جزایر کوچک‌تر به نام والاسیا است که به افتخار هم‌کاشف نظریه انتخاب طبیعی نام‌گذاری شده است. والاس حدس می‌زد که کلید درک این تفاوت‌ها در «خشکی‌های اکنون زیرآب‌رفته‌ای است که جزیره‌ها را به قاره‌ها پیوند می‌دادند» (۱۸۹۵).
در چندین بازه زمانی طی دوره پلیستوسن، سطح دریا ۱۳۰ متر پایین‌تر از سطح کنونی بود و جزایر آرو، گینه نو، تاسمانی و برخی جزایر کوچک‌تر را به سرزمین اصلی استرالیا متصل می‌کرد. زیست‌جغرافی‌دانان به این قاره بزرگ‌تر استرالیا «ساهول» (بالارد، ۱۹۹۳) یا «مگانزی» می‌گفتند. در غرب والاسیا، فلات سوندای پهناور نیز به صورت خشکی بیرون از آب قرار داشت که سرزمین اصلی جنوب شرقی آسیا را بسیار گسترش می‌داد تا جزایر بزرگ سوندای سوندالند را دربر گیرد. با این حال، جزایر والاسیا (به ویژه سولاوسی، جزیره آمبون، جزیره سرام، هالماهرا و جزایر کوچک سوندا) همواره دنیایی از جزیره‌ها باقی ماندند و مانعی برای پراکندگی مهره‌داران خشکی‌زی، از جمله انسان‌سایان اولیه ایجاد کردند.
در شمال و شرق گینه نو، جزایر اقیانوسیه نزدیک (مجمع‌الجزایر بیسمارک و جزایر سلیمان) نیز هرگز از طریق خشکی به ساهول متصل نشدند، چرا که ژرف‌دره‌های عمیق دریایی این جزایر را از فلات قاره استرالیا جدا می‌سازند.
مسکونی‌سازی این منطقه توسط انسان احتمالاً در فاصله بین ۶۰٬۰۰۰ تا ۴۰٬۰۰۰ سال پیش رخ داده است، اگرچه برخی پژوهشگران تاریخ‌های احتمالی قدیمی‌تری را فرضیه‌سازی کرده‌اند. صرف‌نظر از این، حتی در دوره‌ای که سطح دریا در پایین‌ترین حد خود قرار داشت، همواره فاصله‌های پهناوری از آب‌های آزاد میان جزایر والاسیا وجود داشت؛ بنابراین، ورود انسان‌ها به ساهول مستلزم حمل‌ونقل از روی آب بوده است. این امر در مورد گسترش انسان‌ها فراتر از گینه نو به سوی مجمع‌الجزایر اقیانوسیه نزدیک نیز صادق بود.
به گفته اسپریگز (۱۹۹۷):
- مسکونی‌سازی جزیره مأنوس — در جزایر آدمیرالتی — ممکن است نشان‌دهنده یک نقطه عطف واقعی در توانایی دریانوردی باشد، چرا که تنها جزیره‌ای است که در پلیستوسن فراتر از دامنه دید یک‌طرفه مسکونی شد. دریانوردی به مأنوس مستلزم پیمودن کورکورانه مسافتی حدود ۶۰ تا ۹۰ کیلومتر در طی یک سفر ۲۰۰ تا ۳۰۰ کیلومتری بود، به‌طوری‌که چه از ساحل شمالی ساهول و چه از جزیره هانوفر جدید در انتهای شمالی ایرلند نو حرکت می‌کردند، هیچ خشکی قابل دیدنی وجود نداشت. این ساعات یا روزها در آن نخستین سفر بسیار پرتننش بوده است و نام آن «کلمب پیش از تاریخ» که این خدمه را هدایت می‌کرد هرگز شناخته نخواهد شد. کمان‌های هدف برای مأنوس شامل ۱۵ درجه از هانوفر جدید، ۱۷ درجه از موسائو و ۲۸ درجه از گینه نو است. (متیو اسپریگز، ملانزیایی‌های جزیره، آکسفورد: بلک‌ول، ۱۹۹۷)
اقیانوسیه دور
جزایر اقیانوسیه دور تا حدود سده ۱۲ (پیش از میلاد) مسکونی نشدند، تا اینکه دریانوردان فرهنگ لاپیتا از تبار آسترونزیایی در این منطقه ساکن شدند.[۵] تحلیل‌های دیرینه‌ژنتیک نشان داده است که ساکنان اولیه این جزایر از جمعیت‌های پارینه‌سنگی در تایوان و شمال فیلیپین سرچشمه گرفته‌اند که با مردمان آسترونزیایی اولیه همخوانی دارد. با این حال، بسیاری از جمعیت‌های امروزی در غرب اقیانوسیه دور دارای‌تبار قوی پاپوآیی هستند که به دومین موج گسترش از حدود هزاره اول (پیش از میلاد) مربوط می‌شود.[۶][۷]
جستارهای وابسته
- جزایر ملانزی شرقی
- دریانوردی میکرونزیایی
- دریانوردی پلی‌نزیایی
- زبان‌های اقیانوسیه‌ای دور دست
منابع
- ↑ Pawley, Andrew & Roger Green. 1973. Dating the Dispersal of the Oceanic Languages. Oceanic Linguistics 12(1/2). 1–67.
- ↑ Green, Roger. 1991. Near and Remote Oceania: Disestablishing "Melanesia" in Culture History. In A Pawley (ed.), Man and a Half: Essays in Pacific Anthropology and Ethnobotany in honour of Ralph Bulmer, 491–502. The Polynesian Society.
- ↑ Green & Pawley, 1973, "Dating the Dispersal of the Oceanic Languages"
- ↑ «Although based on a superficial understanding of the Pacific islanders, Dumont d’Urville's tripartite classification stuck. Indeed, these categories – Polynesians, Micronesians, Melanesians – became so deeply entrenched in Western anthropological thought that it is difficult even now to break out the mould in which they entrap us (توماس، ۱۹۸۹). Such labels provide handy geographical referents, yet they mislead us greatly if we take them to be meaningful segments of cultural history. Only Polynesia has stood the tests of time and increased knowledge, as a category with historical significance» , پاتریک وینتون کیرچ، On the Road of the Winds: an Archeological History of the Pacific Islands before European Contact, Berkeley, University of California Press, 2000: 5.
- ↑ Galipaud, Jean-Christophe; Noury, Arnaud (2011). Les Lapita, nomades du Pacifique [The Lapita, nomads of the Pacific] (in French). IRD Éditions. ISBN 978-2-7099-1825-1.
- ↑ Liu, Yue-Chen; Hunter-Anderson, Rosalind; Cheronet, Olivia; Eakin, Joanne; Camacho, Frank; Pietrusewsky, Michael; Rohland, Nadin; Ioannidis, Alexander; Athens, J. Stephen; Douglas, Michele Toomay; Ikehara-Quebral, Rona Michi; Bernardos, Rebecca; Culleton, Brendan J.; Mah, Matthew; Adamski, Nicole (2022-06-30). "Ancient DNA reveals five streams of migration into Micronesia and matrilocality in early Pacific seafarers". Science (in English). 377 (6601): 72–79. Bibcode:2022Sci...377...72L. doi:10.1126/science.abm6536. ISSN 0036-8075. PMC 9983687. PMID 35771911.
- ↑ Arauna, Lara R.; Bergstedt, Jacob; Choin, Jeremy; Mendoza-Revilla, Javier; Harmant, Christine; Roux, Maguelonne; Mas-Sandoval, Alex; Lémée, Laure; Colleran, Heidi (2022). "The genomic landscape of contemporary western Remote Oceanians". Current Biology (in English). 32 (21): 4565–4575.e6. Bibcode:2022CBio...32E4565A. bioRxiv 10.1101/2022.01.10.475623. doi:10.1016/j.cub.2022.08.055. PMID 36108636.
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Near Oceania and Remote Oceania». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۶ ژوئیه ۲۰۲۶.
- جغرافیای ملانزی
- منطقههای اقیانوسیه