امبلماتا

اِمبلماتا
صفحهٔ عنوان چاپ نخست، ۱۵۳۱[۱]
نویسنده(ها)آندرئا آلچیاتو
عنوان اصلیViri Clarissimi D. Andreae Alciati Iurisconsultiss. Mediol. Ad D. Chonradum Peutingerum Augustanum, Iurisconsultum Emblematum Liber
تصویرگر(ها)یورگ بروی پدر
زبانلاتین
انتشار۱۵۳۱
ناشرهاینریش اشتاینر

اِمبلماتا (لاتین: Emblemata)، که چاپ نخست آن با عنوان اِمبلماتوم لیبر (Emblematum liber، به معنی «کتاب تمثیل‌های مصور») منتشر شد، مجموعه‌ای از تمثیل‌های مصور اثر حقوقدان و انسان‌گرای ایتالیایی آندرئا آلچیاتو است. نخستین چاپ کتاب در سال ۱۵۳۱ در آوگسبورگ، در قلمرو امروزی آلمان، به دست ناشر هاینریش اشتاینر منتشر شد. این اثر نخستین کتاب چاپی شناخته‌شده‌ای است که به‌طور مشخص در زمرهٔ کتاب‌های تمثیل‌های مصور قرار می‌گیرد و تأثیر فراوانی بر ادبیات و هنر اروپا در سده‌های شانزدهم و هفدهم گذاشت.[۲]

چاپ نخست بدون اجازه و نظارت مستقیم آلچیاتو تهیه شد. اساس آن مجموعه‌ای از شعرهای لاتین بود که آلچیاتو به دوست خود، انسان‌گرای آلمانی کنراد پویتن‌گر، تقدیم کرده و نسخه‌هایی از آنها را میان آشنایانش به گردش درآورده بود. این اشعار احتمالاً در شکل دست‌نویس خود تصویر نداشتند. پویتن‌گر در تهیهٔ نسخهٔ چاپی نقش داشت و ناشر تصمیم گرفت برای اشعار تصویرهایی افزوده شود.[۲]

سه سال بعد، در ۱۵۳۴، نسخه‌ای با تأیید آلچیاتو در پاریس به دست کریستیان وشل و با عنوان Andreae Alciati Emblematum Libellus («کتاب کوچک تمثیل‌های مصور آندره‌آ آلچیاتو») منتشر شد.[۳]

واژهٔ لاتینی emblemata جمع واژه‌ای برگرفته از یونانی باستان به معنای قطعهٔ کارگذاشته‌شده، معرق یا آرایه بود. آلچیاتو در پیشگفتاری که خطاب به پویتن‌گر نوشت، این تمثیل‌ها را نوعی سرگرمی دانشورانه برای انسان‌گرایانی معرفی کرد که با فرهنگ و ادبیات کلاسیک آشنایی داشتند.

تاریخچه

تمثیل «در خدا شادی باید جست» از یکی از چاپ‌های اِمبلماتا.[۴]

مجموعهٔ اشعاری که پیش از چاپ میان دوستان آلچیاتو می‌گشت، احتمالاً بدون تصویر بود؛ اما هاینریش اشتاینر برای نخستین چاپ تصمیم گرفت آنها را با نقش‌های چوبی همراه کند. چاپ نخست ۱۰۴ تمثیل داشت که ۹۷ مورد از آنها مصور بود.[۲] نقش‌های چاپ نخست در منابع مختلف به یورگ بروی پدر یا به نقش‌تراشانی که بر پایهٔ طرح‌های او کار می‌کردند نسبت داده شده‌اند. پایگاه پژوهشی دانشگاه گلاسگو این نقش‌های چوبی را احتمالاً ساختهٔ هانس شوفلین بر پایهٔ طرح‌های بروی می‌داند.[۲]

موفقیت اِمبلماتا سریع و گسترده بود.[۳] مجموعه در چاپ‌های بعدی توسعه یافت و شمار تمثیل‌های آن سرانجام به ۲۱۲ رسید. تا دههٔ ۱۶۲۰ بیش از صد چاپ از آثار تمثیلی آلچیاتو، به زبان لاتین و نیز در ترجمه‌های فرانسوی، آلمانی، ایتالیایی و اسپانیایی، منتشر شده بود.[۵]

از شناخته‌شده‌ترین چاپ‌های متأخر اثر، نسخه‌ای است که در ۱۶۲۱ در پادووا به دست توتسی با عنوان Emblemata Cum Commentariis Amplissimis منتشر شد. عبارت «با شرح‌های بسیار گسترده» در عنوان آن به تفسیرهای مفصل دانشمند فرانسوی کلود مینیو اشاره داشت.

آثار آلچیاتو الگویی برای هزاران اثر مشابه شد. در دو سدهٔ بعد، کتاب‌های تمثیل‌های مصور با مضامین دینی، اخلاقی، سیاسی و عاشقانه در بسیاری از زبان‌های اروپایی منتشر شدند و به بخش مهمی از فرهنگ دیداری و ادبی اروپای آغاز عصر جدید بدل شدند.[۲]

آلچیاتو با شماری از انسان‌گرایان برجستهٔ عصر خود، از جمله دسیدریوس اراسموس و کنراد پویتن‌گر، مکاتبه داشت.[۳]: 11  پیشگفتار اِمبلماتا نیز خطاب به پویتن‌گر نوشته شده است.[۶]: 236 

آلچیاتو در این پیشگفتار، اثر خود را هدیه‌ای ادبی و نشانه‌ای از دوستی معرفی می‌کند و تمثیل‌هایش را با آرایه‌هایی مقایسه می‌کند که بر جامه یا کلاه نصب می‌شدند.[۶]: 233–234 

ساختار

تمثیل فقر مانع شکوفایی استعدادهای بزرگ است در امبلماتا
تمثیل «فقر مانع شکوفایی استعدادهای بزرگ است» در اِمبلماتا.[۱]: 21 

تمثیل‌های اِمبلماتا در شکل تثبیت‌شدهٔ خود معمولاً از سه جزء اصلی تشکیل می‌شوند. نخست، شعار یا عنوان کوتاهی است که مفهوم اصلی تمثیل را بیان می‌کند. پس از آن تصویر قرار دارد که اغلب صحنه‌ای برگرفته از اسطوره‌شناسی کلاسیک، تاریخ، طبیعت یا زندگی روزمره را نشان می‌دهد. جزء سوم متن توضیحی کوتاهی است که معمولاً به صورت اپیگرام سروده شده و رابطهٔ میان تصویر و مفهوم اخلاقی یا فکری آن را توضیح می‌دهد.[۳]: 7 

این سه بخش در اصطلاح پژوهشگران کتاب‌های تمثیلی به‌ترتیب با نام‌های لاتینی inscriptio، pictura و subscriptio شناخته می‌شوند. شکل منظمِ قرار گرفتن شعار، تصویر و شعر در یک صفحه بیش از همه در چاپ‌های پاریسی کریستیان وشل از ۱۵۳۴ به بعد تثبیت شد.[۷]

یکی از نمونه‌های مشهور کتاب عنوان لاتینی‌ای دارد که معنای آن «فقر مانع آن می‌شود که بزرگ‌ترین استعدادها پیشرفت کنند» است. تصویر، مردی را نشان می‌دهد که در یک دست سنگی سنگین دارد و بر دست یا سوی دیگر او بال‌هایی دیده می‌شود. این ترکیب، توانایی پرواز و صعود را در برابر سنگینی فقر قرار می‌دهد.

آلچیاتو در شعر همراه آن، مرد را چنین تصور می‌کند که استعداد طبیعی‌اش می‌توانست او را به بلندترین جایگاه‌ها برساند، اگر فقر نامناسب او را سنگین و زمین‌گیر نکرده بود.[۳]: 143  این نمونه به‌خوبی شیوهٔ کار اِمبلماتا را نشان می‌دهد: پیام نه فقط در تصویر یا شعر، بلکه از ارتباط میان عنوان، تصویر و متن حاصل می‌شود.

اهمیت و تأثیر

اِمبلماتا نقشی بنیادی در شکل‌گیری کتاب تمثیل‌های مصور به‌عنوان یک گونهٔ مستقل داشت. پیش از آن نیز ترکیب تصویر، شعار و متن سابقه داشت، اما موفقیت گستردهٔ اثر آلچیاتو الگویی پدید آورد که ناشران، شاعران و هنرمندان در سراسر اروپا از آن اقتباس کردند. دانشگاه گلاسگو از آلچیاتو به‌عنوان «پدر و سرآمد» این گونه یاد می‌کند و مجموعهٔ دیجیتالی آن دانشگاه ۲۲ چاپ از اثر او را، از ۱۵۳۱ تا ۱۶۲۱، دربر می‌گیرد.[۸]

تصاویر و مضامین این کتاب نه فقط در کتاب‌های تمثیلی بعدی، بلکه در نقاشی، حکاکی، معماری، هنرهای تزئینی و ادبیات سده‌های شانزدهم و هفدهم بازتاب یافتند. بسیاری از الگوهای تصویری ایجادشده در نخستین چاپ‌ها نزدیک به یک سده در چاپ‌های بعدی حفظ شدند.[۲]

جستارهای وابسته

کتاب‌شناسی

  • Alciati, Andrea (2004). A Book of Emblems: The Emblematum Liber in Latin and English (in English). Jefferson, North Carolina: McFarland. ISBN 9780786418077. {{cite book}}: از پارامتر ناشناخته |ویراستار-نام خانوادگی= صرف‌نظر شد (کمک); از پارامتر ناشناخته |ویراستار-نام= صرف‌نظر شد (کمک)

منابع

  1. 1 2 Andrea Alciati (1531). Emblematum liber (in Latin). Heinrich Steyner.
  2. 1 2 3 4 5 6 "Andrea Alciato's Emblematum liber, Augsburg, 28 February 1531". Alciato at Glasgow (in English). دانشگاه گلاسگو.
  3. 1 2 3 4 5 Andrea Alciati (2004). A Book of Emblems: The Emblematum Liber in Latin and English (in English). Translated by John F. Moffitt. McFarland. ISBN 9780786418077.
  4. ↑ Alciat, Andre (1536). "Livret des Emblemes" (in French). پاریس: Chrestien Wechel.
  5. ↑ "Alciato at Glasgow" (in English). دانشگاه گلاسگو.
  6. 1 2 Wild, Christopher (2015). "'A Just Proportion of Body and Soul': Emblems and Incarnational Grafting". Image and Incarnation: The Early Modern Doctrine of the Pictorial Image (in English). Brill.
  7. ↑ "Andrea Alciato's Emblemata, Lyon, 1550" (in English). دانشگاه گلاسگو.
  8. ↑ "Alciato at Glasgow" (in English). دانشگاه گلاسگو.

پیوند به بیرون

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ امبلماتا موجود است.
This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.