بل ای‌اچ-۱زد وایپر

بل ای‌اچ-۱زد وایپر
یک فروند ای‌اچ-۱زد وابسته به اسکادران آموزشی HMLAT-303 در پرواز آموزشی بر فراز کمپ پندلتون، ۱۹ دسامبر ۲۰۰۸
کاربری بالگرد تهاجمی
کشور سازنده ایالات متحده آمریکا ایالات متحده آمریکا
تولیدکننده بل
نخستین پرواز ۸ دسامبر ۲۰۰۰[۱]
معرفی‌شده در فوریهٔ ۲۰۱۱[۲]
وضعیت در حال خدمت و تولید برای صادرات
کاربر اصلی سپاه تفنگداران دریایی ایالات متحده آمریکا
نیروی هوایی سلطنتی بحرین
نیروی هوایی چک
ساخته‌شده ۲۰۰۳–اکنون[۳][۴]
توسعه‌یافته از بل ای‌اچ-۱دبلیو سوپرکبرا

بل ای‌اچ-۱زد وایپر (انگلیسی: Bell AH-1Z Viper) یک بالگرد تهاجمی دوموتورهٔ ساخت بل برای سپاه تفنگداران دریایی ایالات متحده آمریکا است. این بالگرد از برنامهٔ نوسازی خانوادهٔ H-1 پدید آمد و تبار طراحی آن به ای‌اچ-۱دبلیو سوپرکبرا و در نهایت بل ای‌اچ-۱ کبرا می‌رسد. برنامهٔ H-1 سامانهٔ روتور اصلی چهارپرهٔ کامپوزیتی، روتور دم چهارپره، موتور و جعبه‌دندهٔ جدید، ارابهٔ فرود بهبودیافته و کابین دیجیتال یکپارچه را به وایپر افزود. ای‌اچ-۱زد با بالگرد چندمنظورهٔ یواچ-۱وای ونوم حدود ۸۵ درصد اشتراک قطعات دارد. این اشتراک برای کاهش بار لجستیکی، ساده‌ترکردن نگهداری و امکان به‌کارگیری ناوگان مختلط H-1 در یگان‌های اعزامی تفنگداران دریایی طراحی شده است.[۵]

مأموریت‌های اصلی وایپر شامل پشتیبانی هوایی نزدیک، مقابله با زره، اسکورت مسلحانه، شناسایی مسلح و دیداری، هماهنگی پشتیبانی آتش و درگیری با برخی اهداف هوایی است و سامانه‌های آن برای عملیات روز و شب و شرایط نامساعد جوی طراحی شده‌اند.[۶] سپاه تفنگداران در فوریهٔ ۲۰۱۱ قابلیت عملیاتی اولیهٔ این مدل را اعلام کرد و نخستین استقرار دریایی آن در نوامبر همان سال با یازدهمین یگان اعزامی تفنگداران دریایی انجام شد.[۲] برنامهٔ خرید داخلی آمریکا در نوامبر ۲۰۲۲ با تحویل آخرین فروند و تکمیل ناوگان ۱۸۹ فروندی سپاه پایان یافت، در حالی که خط تولید برای مشتریان خارجی ادامه پیدا کرد.[۷] تا ۲۰۲۶، ایالات متحده، بحرین و جمهوری چک وایپر را دریافت کرده‌اند و نیجریه نیز ۱۲ فروند سفارش داده است.[۴]

توسعه و ورود به خدمت

برنامهٔ H-1 Upgrades در ۱۹۹۶ آغاز شد تا ای‌اچ-۱دبلیو سوپرکبرا و یواچ-۱انِ تفنگداران دریایی را با دو مدل ای‌اچ-۱زد و یواچ-۱وای جایگزین کند.[۵] نخستین پیش‌نمونهٔ وایپر در ۸ دسامبر ۲۰۰۰ پرواز کرد و برنامهٔ آزمایش پروازی برای بررسی ویژگی‌های پرواز، سامانهٔ انتقال قدرت، اویونیک و تسلیحات ادامه یافت.[۱] تولید کم‌نرخ اولیه در اکتبر ۲۰۰۳ تصویب شد. نخستین مجموعهٔ تولیدی در ۲۰۰۴ از بدنهٔ یک ای‌اچ-۱دبلیو بازسازی شد و در آن مرحله حدود ۶۰ درصد هواگرد پیشین در فرایند تبدیل باقی می‌ماند.[۸] برنامه در ادامه به ساخت بدنه‌های نو روی آورد. آزمایش عملیاتی در ۲۰۱۰ پایان یافت و ارزیابی نیروی دریایی هواگرد را از نظر عملیاتی مؤثر و مناسب تشخیص داد. وزارت دفاع در نوامبر همان سال اجازهٔ تولید کامل را صادر کرد.[۹]

یک ای‌اچ-۱زد هنگام فرود بر ناو تهاجمی آبی‌خاکی یواس‌اس ماکین آیلند در اکتبر ۲۰۱۰. توان فعالیت از کشتی‌های آبی‌خاکی بخش مهمی از مأموریت اعزامی وایپر است.

قابلیت عملیاتی اولیه در فوریهٔ ۲۰۱۱ اعلام شد و یک گروه مختلط ای‌اچ-۱زد و یواچ-۱وای در نوامبر ۲۰۱۱ همراه یازدهمین یگان اعزامی تفنگداران دریایی به نخستین استقرار وایپر رفت. این استقرار نخستین بار بود که دو عضو جدید خانوادهٔ H-1 در یک یگان اعزامی کنار هم به کار می‌رفتند و مزیت اشتراک قطعات، آموزش و پشتیبانی آن‌ها در محیط کشتی و عملیات دور از پایگاه آزمایش می‌شد.[۲][۱۰] تولید داخلی تا ۲۰۲۲ ادامه یافت و آخرین فروند از مجموع ۱۸۹ وایپر برنامهٔ سپاه در ۴ نوامبر آن سال به پایگاه کمپ پندلتون رسید.[۷] ادامهٔ تولید برای بحرین، جمهوری چک و سپس سفارش نیجریه نشان داد که خط H-1 پس از پایان خرید داخلی آمریکا به برنامهٔ فروش نظامی خارجی متکی شده است.[۱۱][۴]

طراحی، سامانه‌ها و تسلیحات

ای‌اچ-۱زد آرایش دوخلبانهٔ پشت‌سرهم خانوادهٔ کبرا را حفظ کرده است، اما سامانهٔ دینامیکی آن در برنامهٔ H-1 به‌طور گسترده بازطراحی شد. روتور اصلی چهارپرهٔ کامپوزیتی و روتور دم چهارپره، دو موتور توربوشفت T700-GE-401C با توان ۱٬۸۰۰ اسب بخار برای هر موتور، جعبه‌دندهٔ جدید و ارابهٔ فرود تقویت‌شده از اجزای اصلی این تغییرات‌اند.[۵] کابین دیجیتال دارای نمایشگرهای چندمنظوره است و سامانهٔ هدف‌گیری الکترواپتیکی، دید حرارتی و مسافت‌یاب/نشانه‌گذار لیزری برای کشف، شناسایی و درگیری با اهداف را فراهم می‌کند. هر دو جایگاه خدمه توان کنترل پرواز و تسلیحات را دارند. اشتراک حدود ۸۵ درصدی قطعات با یواچ-۱وای نیز یک انتخاب عملیاتی در طراحی است و به اسکادران‌های مختلط اجازه می‌دهد بخشی از زنجیرهٔ قطعات، تعمیر و آموزش را میان دو هواگرد مشترک کنند.[۶][۵]

یک ای‌اچ-۱زد از سی‌ویکمین یگان اعزامی تفنگداران دریایی در حال شلیک موشک ای‌جی‌ام-۱۷۹ جی‌ای‌جی‌ام در نزدیکی اوکیناوا، ۲۶ ژوئن ۲۰۲۴. این پرتاب نخستین شلیک جی‌ای‌جی‌ام از وایپر در منطقهٔ هند و اقیانوس آرام بود.

تسلیح ثابت وایپر یک توپ سه‌لولهٔ ۲۰ میلی‌متری M197 در برجک زیر دماغه است. شش جایگاه بیرونی آن، که چهار جایگاه برای مهمات هدایت‌شوندهٔ اصلی در نظر گرفته شده‌اند، امکان ترکیب راکت‌های ۷۰ میلی‌متری هدایت‌نشده و APKWS هدایت لیزری، موشک‌های ضدزره ای‌جی‌ام-۱۱۴ هل‌فایر، موشک چندمنظورهٔ ای‌جی‌ام-۱۷۹ جی‌ای‌جی‌ام و موشک هوا به هوای ایم-۹ سایدوایندر را فراهم می‌کند.[۶][۱۲] این ترکیب برای مأموریت‌هایی از پشتیبانی نزدیک و ضدزره تا دفاع محدود هوا به هوا و حمله به اهداف دریایی سبک تنظیم می‌شود. بستهٔ «هم‌کنش‌پذیری دیجیتال» نیز لینک ۱۶، شبکهٔ ANW2 و نقشهٔ متحرک دیجیتال را به ناوگان آمریکایی افزوده و تبادل دادهٔ تاکتیکی میان وایپر و سامانه‌های دیگر را گسترش داده است.[۱۳]

نوسازی ناوگان در دههٔ ۲۰۲۰ با برنامهٔ SPINE ادامه یافته است. این برنامه ظرفیت تولید برق، معماری سامانه‌ها و امکان نصب تجهیزات دفاعی، ارتباطی و تسلیحات آینده را افزایش می‌دهد. بل در مارس ۲۰۲۶ نخستین ای‌اچ-۱زد و یواچ-۱وای مجهز به بستهٔ کامل SPINE را برای آزمایش پروازی تحویل داد و در ژوئیهٔ همان سال قراردادی برای ارتقای حداکثر ۴۹ فروند H-1، شامل ۲۸ ای‌اچ-۱زد، اعلام کرد. آغاز کار این مرحله برای میانهٔ ۲۰۲۷ و نخستین تحویل هواگردهای ارتقایافته برای ۲۰۲۸ برنامه‌ریزی شده است.[۱۴] این ارتقا نشان می‌دهد که برنامهٔ وایپر پس از پایان تولید داخلی آمریکا وارد مرحله‌ای شده است که بخش مهمی از توسعهٔ آن بر شبکه‌محوری، ظرفیت الکتریکی و یکپارچه‌سازی مهمات و حسگرهای تازه متمرکز است.

مشخصات فنی

طرح سه‌نمای ای‌اچ-۱زد وایپر

داده‌ها از داده‌های رسمی نیروی دریایی ایالات متحده و شرکت بل.[۵][۱۵]

ویژگی‌های عمومی

  • خدمه: ۲ نفر، خلبان و کمک‌خلبان/افسر تسلیحات
  • طول: ۵۸ فوت ۳ اینچ (۱۷٫۷۵ متر)
  • ارتفاع: ۱۴ فوت ۴ اینچ (۴٫۳۷ متر)
  • وزن خالی: ۱۲٬۳۰۰ پوند (۵٬۵۷۹ کیلوگرم)
  • بیشترین وزن برخاست: ۱۸٬۵۰۰ پوند (۸٬۳۹۱ کیلوگرم)
  • ظرفیت سوخت: ۴۱۲٫۵ گالن آمریکا
  • بیشینهٔ بار مفید: ۵٬۷۶۴ پوند


جنگ‌افزارها

  • یک توپ سه‌لولهٔ ۲۰ میلی‌متری M197 با ۶۵۰ گلوله
  • راکت‌های ۷۰ میلی‌متری هدایت‌نشده و راکت‌های هدایت لیزری APKWS
  • موشک‌های ای‌جی‌ام-۱۱۴ هل‌فایر و ای‌جی‌ام-۱۷۹ جی‌ای‌جی‌ام
  • موشک هوا به هوای ایم-۹ سایدوایندر
  • پیشرانه: ۲ عدد توربوشفت T700-GE-401C, ۱٬۸۰۰ اسب بخار کوتاه (۱٬۳۰۰ کیلووات) در هر موتور
  • قطر روتور اصلی: ۴۸ فوت (۱۵ متر)

عملکرد

  • حداکثر سرعت: ۲۰۰ گره (۲۳۰ مایل بر ساعت، ۳۷۰ کیلومتر بر ساعت) KIAS
  • سرعت کروز: ۱۳۹ گره (۱۶۰ مایل بر ساعت، ۲۵۷ کیلومتر بر ساعت) KTAS
  • بُرد: ۳۱۰ مایل دریایی (۳۶۰ مایل، ۵۷۰ کیلومتر)
  • بُرد رزمی: ۱۳۱ مایل دریایی (۱۵۱ مایل، ۲۴۳ کیلومتر)

اویونیکس

  • سامانهٔ هدف‌گیری الکترواپتیکی و فروسرخ
  • نمایشگر هدف‌گیری نصب‌شده روی کلاه TopOwl
  • کابین شیشه‌ای یکپارچه
  • لینک ۱۶ و ANW2 در هواگردهای مجهز به بستهٔ هم‌کنش‌پذیری دیجیتال

کاربران و خدمت عملیاتی

یک وایپر نیروی هوایی چک در روزهای ناتو در اوستراوا، سپتامبر ۲۰۲۳. جمهوری چک نخستین مشتری اروپایی خانوادهٔ H-1 است.

سپاه تفنگداران دریایی ایالات متحده نخستین و بزرگ‌ترین کاربر وایپر است. ۱۸۹ فروند برای این نیرو تحویل شد و تولید داخلی آن در نوامبر ۲۰۲۲ پایان یافت.[۷] بحرین ۱۲ فروند خرید که تولید همهٔ آن‌ها تا دسامبر ۲۰۲۲ تکمیل شد و نوع جدید در ۵ فوریهٔ ۲۰۲۴ رسماً وارد خدمت نیروی هوایی سلطنتی بحرین شد.[۱۱][۱۶] جمهوری چک در قرارداد ۲۰۱۹ چهار ای‌اچ-۱زد نو و هشت یواچ-۱وای خرید. چهار وایپر تا ۲۰۲۴ در قالب آن قرارداد تحویل شدند و قرار است شش ای‌اچ-۱زد دست‌دومِ نوسازی‌شده از موجودی آمریکا نیز به این ناوگان افزوده شوند تا مجموع برنامه‌ریزی‌شدهٔ وایپرهای چک به ۱۰ فروند برسد.[۱۷][۱۸]

کشور کاربر نخستین ورود یا تحویل تعداد و وضعیت
ایالات متحده آمریکا ایالات متحده آمریکا سپاه تفنگداران دریایی ایالات متحده آمریکا فوریهٔ ۲۰۱۱ (قابلیت عملیاتی اولیه)[۲] ۱۸۹ فروند تحویل‌شده، آخرین فروند در نوامبر ۲۰۲۲[۷]
بحرین بحرین نیروی هوایی سلطنتی بحرین ۵ فوریهٔ ۲۰۲۴ (ورود رسمی به خدمت)[۱۶] ۱۲ فروند خریداری‌شده[۱۱]
جمهوری چک جمهوری چک نیروی هوایی چک اوت ۲۰۲۳ (نخستین تحویل)[۱۷] ۴ فروند نو تحویل‌شده و ۶ فروند دست‌دومِ نوسازی‌شده برنامه‌ریزی‌شده، مجموع برنامه ۱۰ فروند[۱۸]
نیجریه نیجریه نیروی هوایی نیجریه تحویل نشده (تا ۱۸ اوت ۲۰۲۶) ۱۲ فروند سفارش قطعی، تکمیل قرارداد برای ژوئیهٔ ۲۰۲۸ پیش‌بینی شده است[۴][۱۹]

صادرات وایپر تا حدی با ساختار مشترک H-1 پیوند دارد. جمهوری چک هر دو مدل ای‌اچ-۱زد و یواچ-۱وای را در یک ناوگان خرید تا از اشتراک ۸۵ درصدی قطعات و آموزش بهره بگیرد، در حالی که بحرین وایپر را در کنار نسل‌های پیشین کبرا به خدمت گرفته است.[۱۸][۱۱] نیجریه در ۲۰۲۴ قرارداد ۴۵۵ میلیون دلاری برای تولید و تحویل ۱۲ فروند، همراه با پشتیبانی مهندسی، مدیریت برنامه و لجستیک، منعقد کرد و همکاری آموزشی و پشتیبانی میان نیروی هوایی نیجریه و دفتر برنامهٔ H-1 در ۲۰۲۵ ادامه داشت.[۴][۱۹] در جمهوری چک، پس از سقوط یک یواچ-۱وای در ۲۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ارتش به‌طور موقت همهٔ ۱۲ فروند H-1 موجود در کشور، شامل وایپرها و ونوم‌ها، را برای بررسی سانحه زمین‌گیر کرد.[۲۰]

نگارخانه

جستارهای وابسته

پانویس

  1. 1 2 "AH-1Z First Flight" (in English). University of North Texas Libraries. 8 دسامبر 2000. Retrieved 18 اوت 2026.
  2. 1 2 3 4 "U.S. Marine Corps Concepts and Programs 2013" (PDF) (in English). United States Marine Corps. 2013. Retrieved 18 اوت 2026.
  3. ↑ "Over-torque affects AH-1Z weapons testing" (in English). Naval Air Systems Command. Retrieved 18 اوت 2026.
  4. 1 2 3 4 5 "Contracts For Mar. 12, 2024" (in English). U.S. Department of Defense. 12 مارس 2024. Retrieved 18 اوت 2026.
  5. 1 2 3 4 5 "AH-1Z Viper and UH-1Y Venom Helicopters" (in English). United States Navy. 22 اکتبر 2021. Retrieved 18 اوت 2026.
  6. 1 2 3 "AH-1Z Viper" (in English). Naval Air Systems Command. Retrieved 18 اوت 2026.
  7. 1 2 3 4 "Marine Corps Receives final Bell AH-1Z Viper" (in English). Naval Air Systems Command. Retrieved 18 اوت 2026.
  8. ↑ "1st Production AH-1Z 'Kit' leaves for Texas" (in English). Naval Air Systems Command. 29 سپتامبر 2004. Retrieved 18 اوت 2026.
  9. ↑ "Assessments of Selected Weapon Programs" (in English). U.S. Government Accountability Office. 2011. Retrieved 18 اوت 2026.
  10. ↑ "Helicopter squadron's first outing defines a new standard" (in English). United States Marine Corps. 20 ژوئن 2012. Retrieved 18 اوت 2026.
  11. 1 2 3 4 "Bell Completes Bahrain AH-1Z Program of Record" (in English). Bell Textron. 20 فوریهٔ 2023. Retrieved 18 اوت 2026.
  12. ↑ "Four Ways the Bell AH-1Z Viper Is Shaping the Future of Flight" (in English). Bell Textron. 8 ژوئن 2023. Retrieved 18 اوت 2026.
  13. ↑ "AH-1Z conducts first flight with new digital interoperability suite" (in English). Naval Air Systems Command. 7 ژوئن 2021. Retrieved 18 اوت 2026.
  14. ↑ "Bell Awarded Contract for SPINE Upgrades to H-1 Fleet" (in English). Bell Textron. 27 ژوئیهٔ 2026. Retrieved 18 اوت 2026.
  15. ↑ "Bell H1 Aircraft: AH-1Z Attack and UH-1Y Utility Helicopter" (in English). Bell Textron. Retrieved 18 اوت 2026.
  16. 1 2 "Bahrain inducts AH-1Z attack helicopters" (in English). Janes. 6 فوریهٔ 2024. Retrieved 18 اوت 2026.
  17. 1 2 "Czech Republic receives final H-1 delivery" (in English). Naval Air Systems Command. 1 اوت 2024. Retrieved 18 اوت 2026.
  18. 1 2 3 "The first two Viper helicopters are in the Czech Republic" (in English). Bell Textron. 28 ژوئیهٔ 2023. Retrieved 18 اوت 2026.
  19. 1 2 "PMA-276, Nigerian Air Force Collaborate on AH-1Z Viper Acquisition" (in English). Naval Air Systems Command. 1 اوت 2025. Retrieved 18 اوت 2026.
  20. ↑ "A Czech military helicopter crashes at an air force base, killing 1 soldier on board" (in English). Associated Press. 23 ژوئیهٔ 2026. Retrieved 18 اوت 2026.

منابع

پیوند به بیرون

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ بل ای‌اچ-۱زد وایپر موجود است.
This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.