بروتی‌ها

نقشه بروتیوم

بروتی‌ها (لاتین: Bruttii یا Brettii) از اقوام باستانی ایتالیک بودند. آنان در انتهای جنوبی ایتالیا، از مرزهای لوکانیا تا تنگه مسینا و دماغه لئوکوپترا سکونت داشتند[۱] که تقریباً منطبق بر کالابریای کنونی است.

بروتی‌ها که در آغاز کوه‌ها و تپه‌های کالابریای امروزی را در اختیار داشتند، جنوبی‌ترین شاخه از قبایل ایتالیکِ اوسکو-امبری بودند و سرانجام از طریق فرآیند آیینی ver sacrum از سامنیت‌ها منشعب شدند.

آنان در حافظه تاریخی به‌عنوان غارتگران و فاتحان پولیس‌های یونانی باستان در مگنا گراسیا و نیز شورشیانی دلاور در برابر جمهوری روم شناخته می‌شوند.

موزه برتی‌ها و انوتری‌ها (Museo dei Brettii e degli Enotri) در کوزنتسا داده‌های تازه‌ی فراوانی درباره بروتی‌ها در خود جای داده است.[۲]

ریشه‌شناسی

سکه برنزی بروتی‌ها (ΒΡΕΤΤΙΩΝ)، ۲۰۸–۲۰۵ پیش از میلاد

نام «بروتی» باید بسیار کهن باشد، چرا که دیودوروس سیکولوس[۳] از بروتی‌ها به‌عنوان اخراج‌کنندگان بازماندگان سیباری‌ها یاد می‌کند؛ سیباری‌هایی که پس از ویرانی شهرشان، در سال ۴۴۶/۴۴۵ پیش از میلاد در سیباریس بر رود ترائیس سکنی گزیدند.

کهن‌ترین شاهد باستان‌شناختی برای وجود نام «بروتی» کتیبه‌ای با عبارت «Bruties esum» (من بروتی هستم) بر روی سفالینه‌ای در جنوب کامپانیا است که به میانه سده ششم پیش از میلاد بازمی‌گردد.[۴]

این نام ریشه‌ای هندواروپایی دارد و با نام قومی ایلیریایی «برنتی» (Brentii) از ریشه *brentos (به معنای گوزن) خویشاوند است.[۵] گونه‌ای نزدیک از این نام در یونانی باستان (یونانی باستان: Βρέττιοι، ت. «Bréttioi») و نیز بر سکه‌های این قوم («ΒΡΕΤΤΙΩΝ»، به معنای «متعلق به برتیوی») به ثبت رسیده است.[۶] پولوبیوس در چند جای اثر خود از عبارت یونانی ἡ Βρεττιανὴ Χώρα استفاده می‌کند که احتمالاً برابر با نام بومی سرزمین آنان، یعنی «برتیون»، بوده است.[۷]

پس از سال ۳۵۶ پیش از میلاد که بروتی‌ها استقلال یافتند، نام آنان در نزد لوکانی‌ها و منابع باستانی آن دوره، مترادف با واژه‌های «شورشی» و «برده گریخته» شد.[۴]

جغرافیا

سرزمین بروتی‌ها تقریباً تمامی استان کنونی کوزنتسا را دربرمی‌گرفت، به‌جز بخش شمالی که جزو جنوب لوکانیای تاریخی بود و با خطی از رود لائوس نزدیک دریای تیرنی تا رود کراتیس نزدیک خلیج تارانتو از آن جدا می‌شد. این سرزمین از غرب به دریای تیرنی و از جنوب و شرق به آنچه در دوران باستان «دریای سیسیل» خوانده می‌شد (شامل خلیج تارانتو) محدود می‌گشت و تقریباً منطبق بر کالابریای امروزی است که این نام تنها در دوران بیزانس بر آن نهاده شد.

تیتوس لیویوس از عبارت Bruttii provincia استفاده می‌کند.[۸] آگوستوس این سرزمین را همراه با لوکانیا در «منطقه سوم» (Regio III) گنجاند و این دو استان تا فروپاشی امپراتوری روم عمدتاً به‌صورت مشترک و زیر نظر مقامی موسوم به «کورکتور» اداره می‌شدند، هرچند در Liber Coloniarum استان بروتیوم جدا از لوکانیا در نظر گرفته شده است.[۹]

واژه «بروتیوم» در منابع باستانی و اواخر دوران باستان شاهدی ندارد و تنها عبارت «سرزمین بروتی‌ها» به کار رفته است. این نام‌گذاری حتی پس از فروپاشی امپراتوری روم غربی نیز بدون تغییر باقی ماند، تا اینکه از سال ۶۵۰ میلادی، بخش شمالیِ تحت کنترل مستقیم لومباردها در اسناد بیزانسی با نام «بروتیوم» یا «برتیا» یاد شد.

تاریخ

جنوب ایتالیا در دوران باستان

خاستگاه

سرزمین بروتی‌ها در نخستین دوران، سکونتگاه اونوتری‌ها بود؛ قومی بومی ایتالیک که نامشان به شراب‌سازی اشاره دارد و به نظر می‌رسد قبایل کونی و مورگتس زیرشاخه‌های آن بوده‌اند. در همین دوران بود که نخستین پایگاه‌های تجاری یونانی بنیان نهاده شدند و زیبایی آب‌وهوا و سرزمین، همراه با شکوفایی سریع این نخستین سکونتگاه‌ها، طی چند سال به ظهور مستعمرات یونانی متعدد انجامید.

جغرافی‌دان استفانوس بیزانسی که در سده ششم میلادی می‌زیست، با استناد به آنتیوخوس سیراکوزی و به‌ویژه آریستوفان، اشاره می‌کند که نام بروتی‌ها از قبل در سده پنجم پیش از میلاد به‌ویژه در پیوند با «قیر بروتیایی»[۱۰] (قیر سیلا) از جنگل‌های منطقه سیلا به‌کار رفته است.[۱۱] ثروت اصلی بروتیوم از جنگل‌های آن، به‌ویژه درختان کاج کوه‌های سیلا، حاصل می‌شد که هم چراگاه دام بود و هم منبع چوب و قیر،[۱۲] که در کشتی‌سازی برای ضدآب‌سازی، در آب‌بندی ظروف سفالی دولیا برای مواد غذایی، و همچنین در پزشکی و آرایش به کار می‌رفت.

در طول سده چهارم پیش از میلاد تحول بزرگی رخ داد: لوکانی‌ها (قومی اوسکیزبان) که به‌تدریج فتوحات خود را به سوی جنوب گسترش می‌دادند و پیش‌تر بر بخش‌های شمالی اونوتریا مسلط شده بودند، اکنون به شبه‌جزیره بروتیایی نیز پیشروی کرده و سلطه خود را بر داخل این سرزمین و بسیاری از پایگاه‌های یونانی برقرار ساختند.الگو:یادکرد نیاز این رویداد احتمالاً پس از پیروزی بزرگ آنان بر توریی، نزدیک لائوس، در سال ۳۹۰ پیش از میلاد روی داد.

نویسندگان باستانی ظهور بروتی‌ها را حدود سال ۳۵۶ پیش از میلاد[۱۳] و همزمان با لشکرکشی دیون سیراکوزی از آتن علیه دیونوسیوس جوان سیراکوزی می‌دانند. جنگ‌های دیونوسیوس جوان و پدرش با شهرهای یونانی جنوب ایتالیا و ضعف و آشفتگی حاصل از آن، احتمالاً زمینه‌ساز ظهور قدرت بروتی‌ها شد.

برخی نویسندگان باستانی بروتی‌ها را گروهی از بومیان شورشی توصیف کرده‌اند؛[۱۴] ژوستن آنان را با رهبری ۵۰۰ جوان لوکانیایی‌تبار توصیف می‌کند که به شبانان ساکن جنگل‌ها و دیگر قبایل ایتالیک پیشین منطقه، نه‌تنها اونوتری‌ها بلکه آئوسون‌ها، مامرتین‌ها و سیکل‌ها نیز پیوستند.[۱۵] دیودوروس این گروه‌ها را عمدتاً بردگان گریخته و «کارکشتگان در امور جنگی» می‌خواند؛ به همین سبب در این روایات، نام بروتی معنای «شورشی» یا «برده گریخته» به خود گرفت.[۱۵]

بروتی‌ها به گونه‌ای از زبان اوسکی سخن می‌گفتند و استقرار ایلیریایی در دوره‌های پیشین‌تر عناصر ایلیریایی قابل‌توجهی به آن افزوده بود.[۱۶]

بر پایه فرضیه‌ای اخیر، بیشتر برتی‌ها از جمعیت‌های بومی سنت پیش‌تاریخی نسب می‌بردند که کتیبه‌هایی از آنان به الفبای آخایی و به زبان پالئو-ایتالیک در سرتاسر تقریباً همه سرزمین کالابریای کنونی یافت شده است. بر این پایه، برتی‌ها نه بردگان یا فرزندان لوکانی‌ها، بلکه ایتالیک‌هایی برخاسته از بستر قومی اونوتری‌ها دست‌کم از سده پنجم پیش از میلاد بوده‌اند.[۱۷]

توسعه

پیشرفت بروتی‌ها پس از نخستین ظهورشان در تاریخ، سریع بود. اهداف توسعه‌طلبانه آغاز شد و بروتی‌ها هم در جنوب و هم در شمال سرزمین خود به کامیابی‌های چشمگیری دست یافتند تا آنکه با شهرهای یونان بزرگ در شرق و غرب درگیر شدند. آنان به‌سرعت آن‌قدر پرشمار و نیرومند شدند که در برابر لوکانی‌ها ایستادگی کنند و استقلال خود را در نواحی کوهستانی داخلی حفظ نمایند؛ استقلالی که ظاهراً به‌آسانی از سوی لوکانی‌ها به رسمیت شناخته شد.

قبایل بروتیایی خود را در روستاهای کوچک متعدد، چند کیلومتر با یکدیگر فاصله داشتند، سازمان دادند که در میان آن‌ها هسته‌های شهریِ مستحکمی پراکنده بود؛ در این هسته‌ها طبقات بالای اجتماعی (جنگاوران، قاضیان و کاهنان) برای اداره و دفاع از روستاهای همجوار تصمیم‌گیری می‌کردند. آنان سکه ضرب می‌کردند[۱۸] و بافت اجتماعی با تحکیم طبقات اجتماعی، مهم‌ترین آن‌ها طبقه جنگاوران، شکل گرفت.

آنان در قالب اتحادیه‌ای به نام Confoederatio Bruttiorum[۱۹] گرد آمدند که اوج گسترش، فرهنگ و اقتصاد بروتی‌ها بود و کونسنتیا (کوزنتسای کنونی) را پایتخت خود ساختند. دیگر شهرهای مهم آنان عبارت بودند از پاندوزیا، آئوفوگوم (مونتالتو اوفوگو کنونی)، آرجنتانوم، کلامپتیا، برگه، بسیدیه (بیسینیانو کنونی) و اوکریکولوم.[۲۰]

در دوران پیش از استیلای روم بر منطقه در عصر هلنیستی، باستان‌شناسان حدود شصت مرکز بومی در کالابریا شناسایی کرده‌اند که پانزده مورد از آن‌ها حصاردار بوده‌اند.

جنگ با شهرهای یونانی

کمتر از ۳۰ سال پس از نخستین شورش خود، بروتی‌ها با لوکانی‌ها هم‌پیمان شدند و علیه همسایگان یونانی خود شهرهای هیپونیون، ترینا و توریی را اشغال کردند.[۲۱] توریی از اسکندر اپیری، پادشاه اپیروس، درخواست کمک کرد؛ او با سپاهی به ایتالیا رفت و طی چند لشکرکشی متوالی، هراکلیا، کونسنتیا و ترینا را مسخر کرد، اما سرانجام در نبردی با نیروهای متحد لوکانی‌ها و بروتی‌ها، نزدیک پاندوزیا، در سال ۳۲۶ پیش از میلاد کشته شد.[۲۲]

سپس بروتی‌ها با آگاتوکلس سیراکوزی درگیر شدند؛ او با ناوگان خود سواحل آنان را ویران کرد، شهر هیپونیون را تصرف و به دژ و پایگاه دریایی مستحکمی بدل ساخت و بروتی‌ها را به پذیرش صلحی نامساعد وادار کرد. اما آنان به‌زودی این پیمان را نقض کرده و هیپونیون را بازپس گرفتند.[۲۳] این دوران را می‌توان اوج قدرت و کامیابی بروتی‌ها دانست؛ اندکی بعد آنان با رقیبی هراس‌ناک‌تر روبرو شدند و در سال ۲۸۲ پیش از میلاد به لوکانی‌ها و سامنی‌ها علیه قدرت رو به رشد روم پیوستند.[۲۴][۲۵]

جنگ پیروسی

چندی بعد بروتی‌ها به فرستادن نیروهای کمکی به ارتش پیروس اپیری یاد می‌شوند، اما پس از شکست و اخراج او از ایتالیا در سال ۲۷۵ پیش از میلاد، بار سنگین جنگ بر دوش آنان افتاد. پس از لشکرکشی‌های پیاپی و پیروزی‌های متوالی سرداران رومی، گایوس فابریسیوس لوسینوس و لوسیوس پاپیریوس، بروتی‌ها سرانجام مطیع شدند و ناچار شدند برای خرید صلح، نیمی از جنگل بزرگ سیلا را که برای قیر و چوب آن باارزش بود، واگذار کنند.[۲۶]

به نظر می‌رسد نظام سکونتگاهی برتی‌ها احتمالاً پس از شکست پیروس فروپاشید.[۲۷] شهرهای بروتیوم متحد روم خوانده می‌شدند، اما از عقد اتحاد مستقل و ضرب سکه منع شدند. تنها امتیاز اعطاشده از سوی روم، حفظ قوانین، مقامات و آداب سنتی بود؛ استقلالی صوری، چرا که پادگان‌های رومی مستقر در دژهای مستحکم، تضمین می‌کردند همه چیز بر پایه منافع روم پیش رود.

در دهه‌های پیش از جنگ پونیک دوم، شهرها و مناظر کشاورزی بروتی‌ها تصویری از فقر عمومی نشان می‌دهند که پیامد ویرانی‌های جنگ پیروسی و آشفتگی‌های سیاسی و اجتماعی شهرهای یونان بزرگ بود.

جنگ پونیک دوم

بروتی‌ها هرگز به‌طور کامل تسلیم نشده بودند و پس از بازسازماندهی، از تهاجم هانیبال در سال ۲۱۸ پیش از میلاد بهره جسته و پس از نبرد کانائه به متحدان او در جنگ پونیک دوم بدل شدند.[۲۸] آنان کونسنتیا را بازپس گرفتند و کوشیدند استقلال خود را بازیابند.

رگیوم استوار ماند و توانست در طول جنگ در برابر کارتاژی‌ها مقاومت کند.[۲۹] در سال ۲۱۵ پیش از میلاد، هانو، پسر بومیلکار، فرمانده هانیبال، پس از شکست از تیبریوس گراکوس در گرومنتوم، به بروتیوم پناه برد، جایی که به‌زودی با نیروهای تازه‌نفس کارتاژی به فرماندهی بومیلکار (سده سوم پیش از میلاد) تقویت شد و از آن پس این منطقه را دژ خود ساخت. ویژگی‌های طبیعی این سرزمین آن را به موقعیتی نظامی بسیار مستحکم بدل کرده بود؛ حتی پس از شکست و مرگ هاسدروبال بارکایی، هانیبال نیز بخشی از نیروهایش را در سرزمین بروتی‌ها مستقر کرد و در برابر سرداران رومی پایداری نمود.[۳۰] در واپسین مراحل جنگ، در سال‌های ۲۰۴–۲۰۲ پیش از میلاد، بسیاری از شهرهای بروتیایی پس از فتح کلامپتیا در سال ۲۰۴ توسط پوبلیوس سمپرونیوس تودیتانوس، تسلیم کنسول گنائوس سرویلیوس کائپیو شدند.[۳۱][۳۲]

هانیبال چهار سال موقعیت خود را در این استان حفظ کرد و بیشتر ستاد فرماندهی خود را در نزدیکی کروتونه برقرار داشت؛ نام کاسترا هانیبالیس، شهرکی کوچک بر خلیج اسکویلاچه، نشان می‌دهد که آنجا را نیز به‌عنوان پایگاهی دائمی در اختیار داشته است. در همین حال، رومیان با وجود پرهیز از هرگونه نبرد قطعی، پیوسته با فتح تدریجی شهرها و دژها زمین را از او می‌گرفتند، تا جایی که هنگام فراخوانی نهایی هانیبال از ایتالیا، تنها معدودی از این مواضع در دست فرمانده کارتاژی باقی مانده بود.

رومی‌شدن

منطقه سوم روم: لوکانیا و بروتیی

با عزیمت هانیبال به سوی آفریقا، اقدامات رومیان به فرماندهی کائپیو برای تنبیه بروتی‌ها، فرآیند رومی‌شدن آنان را کامل کرد و ویرانی‌های ناشی از این همه لشکرکشی متوالی، ضربه سختی بر شکوفایی بروتیوم وارد آورد.[۳۳] آنان از حق حمل سلاح محروم شدند و به‌طور دسته‌جمعی به بردگی درآمدند یا در نقش‌های فرودست همچون خدمتکاران مقامات به کار گرفته شدند، بی‌آنکه اجازه خدمت به‌عنوان لژیونر رومی داشته باشند.[۳۴][۳۵][۳۶] روم عنوان دولت‌شهری را از کونسنتیا گرفت، کنفدراسیون را منحل کرد و تقریباً تمام سرزمین آنان را مصادره کرده، به ager publicus (زمین عمومی) بدل ساخت؛ نظام استحکامات کوهستانی نیز رها یا ویران شد.

با این حال، مدتی طول کشید تا آنان به‌کلی سرکوب شوند: سال‌ها پس از پایان جنگ پونیک دوم، هرساله یکی از پرایتورها همراه با سپاهی برای نظارت بر بروتی‌ها فرستاده می‌شد؛ و به‌منظور تثبیت کامل‌تر انقیاد آنان، سه مستعمره از سربازان بازنشسته رومی و خانواده‌هایشان در سرزمین آنان بنیان نهاده شد: دو مستعمره از شهروندان رومی در تمپسا و کروتونه، و سومی با حقوق لاتینی در هیپونیون که از آن پس نام ویبو والنتیا بر آن نهاده شد. مستعمره چهارمی نیز هم‌زمان در توریی، در مرز بلافصل آنان، برپا گردید.[۳۷] از میان ساکنان این مستعمره اخیر، برخی از نیاکان نخستین امپراتور روم، آگوستوس، بودند.

در ربع پایانی سده دوم پیش از میلاد، جاده ویا پوپیلیا[۳۸] گشوده شد که نقش ستون فقرات نظامی، سیاسی و اقتصادی رومی‌سازی منطقه را ایفا کرد و به مسیرهای ساحلی موجود در یونیه و تیرنی افزوده شد.

رومی‌شدن منطقه چنان کامل بود که دیگر از بروتی‌ها، جز در موارد اندک، یاد نمی‌شد. نخستین مورد، هنگامی بود که سرزمین آنان بار دیگر صحنه جنگ در جریان شورش اسپارتاکوس شد؛ او پس از نخستین شکست‌ها از کراسوس، به جنوبی‌ترین بخش بروتیوم (که پلوتارک آن را شبه‌جزیره رگیایی می‌خواند) پناه برد و فرمانده رومی کوشید با کشیدن خطوط استحکامی از دریا تا دریا در سرتاسر تنگه، او را محصور کند. اما رهبر شورشیان راه خود را گشود و بار دیگر جنگ را به قلب لوکانیا برد.[۳۹][۴۰]

در دوران جنگ‌های داخلی، سواحل بروتیوم بارها از سوی ناوگان سکستوس پومپیوس ویران شد و صحنه چند درگیری میان او و نیروهای اوکتاویانوس گردید که ستاد فرماندهی ارتش و نیروی دریایی خود را در ویبو مستقر ساخته بود.[۴۱] استرابون از کل این استان در زمان خود به‌عنوان سرزمینی در حال زوال کامل یاد می‌کند.[۴۲]

اواخر امپراتوری

دیدگاه سنتی این بود که جنوب ایتالیا، از جمله بروتیوم، از نظر اقتصادی کم‌اهمیت بود و در سده‌های پایانی امپراتوری (نک: بحران سده سوم) همچون دیگر نقاط رو به افول رفت.

میان سده‌های دوم و سوم میلادی، بسیاری از مزارع کوچک ویلایی که بهره‌وری کمتری داشتند و نمی‌توانستند با مزارع بزرگ‌تر (به‌ویژه لاتیفوندیا) رقابت کنند، اغلب ورشکسته شده و ناچار به فروش زمین خود به مالکان ثروتمندتر یا موفق‌تر می‌شدند.[۴۳] این مالکان سپس می‌توانستند ویلاهای پرشکوه‌تر و باعظمت‌تری بسازند. به همین دلایل، در بروتیوم بیش از ۶۰ درصد از ویلاهای دوران جمهوری و اوایل امپراتوری در این بازه از میان رفتند و این روند در سده‌های چهارم و پنجم، به‌ویژه در نواحی ساحلی منطقه، ادامه یافت.[۴۴]

با این حال، شکوه ویلای رومی پالاتزی دی کازینیانا در سده چهارم میلادی، که یکی از چندین نمونه کشف‌شده در این منطقه طی بیست سال اخیر است،[۴۵] نشان می‌دهد این ناحیه دوره‌ای طولانی از آرامش و امنیت نسبی را در سده سوم و همچنین سده بعد تجربه کرده است.[۴۶] در واقع، این سرزمین رونق اقتصادی و رشد چشمگیر جمعیت روستایی را با ویلاها، مزارع، روستاها، کلیساها و اسقف‌نشین‌های روستایی متعدد که از طریق بررسی سطحی و عکاسی هوایی شناسایی شده‌اند، تجربه کرد.

موقعیت مرکزی و مطلوب این منطقه در مدیترانه و شبکه خوب زمینی و دریایی آن، عوامل تعیین‌کننده‌ای برای سرمایه‌گذاری اشراف سناتوری ثروتمند روم و بزرگان محلی در سده‌های چهارم و پنجم بودند و همچنین سبب اهمیت املاک امپراتوری در این منطقه شدند. جنوب ایتالیا میان سده‌های پنجم و ششم، یکی از آخرین جیب‌های باقی‌مانده از املاک بزرگ و توسعه اقتصادی مبتنی بر کشاورزی، دامداری، صنایع‌دستی و تجارت بود، در حالی که این نظام در دیگر نقاط ایتالیا رو به فروپاشی می‌رفت.[۴۷] با این‌همه، منطقه ساحلی در سده هفتم، احتمالاً به دلیل تهاجمات اعراب، متروک شد و این امر به توسعه مراکزی در امن‌ترین تپه‌های داخلی، مانند جراچه، انجامید.

جستارهای وابسته

  • فهرست اقوام باستانی ایتالیک
  • خاندان بروتیا

منابع

  1. ↑ Bruttii https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0064:entry=bruttii-geo
  2. ↑ I Brettii https://www.museodeibrettiiedeglienotri.it/il-percorso-espositivo/i-brettii/
  3. ↑ xii. 22.
  4. 1 2 Cappelletti 2017‌ p. 324
  5. ↑ Szemerényi 1987, p. 912.
  6. ↑ Pol. ix. 7, 25, xi. 7; Strabo vi. p. 255.
  7. ↑ i. 56, ix. 27.
  8. ↑ Treb. Poll. Tetricks, 24; Notitia Dignitatum ii. pp. 10, 120.
  9. ↑ Plin. iii. 5. s. 10; Not. Dign. ii. 18. p. 64; Orell. Inscr. 1074, 1187; Lib. Colon. p. 209.
  10. ↑ Stephanus of Byzantium, Ethnika fr. 629
  11. ↑ Comp. Dionysius i. 12
  12. ↑ S. De Caro, "Anfore per pece del Bruzio," Klearchos 27 (1985) 21-32
  13. ↑ Diodorus xvi. 15
  14. ↑ Niebuhr, vol. i. p. 98
  15. 1 2 Strabo, Geography VI, 1
  16. ↑ Palmer 1988, p. 39.
  17. ↑ P G Guzzo, Storia e cultura dei Brettii https://www.store.rubbettinoeditore.it/catalogo/storia-e-cultura-dei-brettii/
  18. ↑ N. Putortì - Rosarno. Scoperta di monete mamertine-brezie in NSA 1924 pag. 103
  19. ↑ Cappelletti, Loredana, La Lega dei Bretii secondo gli autori antichi: una questione di definizioni, 1997, vol. 46, iss. N2, pp. [47]-52 ISBN 80-210-1797-X ISSN 1211-6335
  20. ↑ Livy XXX, 19
  21. ↑ Diod. xvi. 15; Strab. vi. p. 255.
  22. ↑ Livy viii. 24; Justin. xii. 2, xxiii. 1; Strab. v. p. 256.
  23. ↑ Diod. xxi. 3, 8; Justin. xxiii. 1.
  24. ↑ Livy Epistulae. xii
  25. ↑ Fast. Capit
  26. ↑ Dionys. xx. Fr. Mai and Didot; Fast. Capit.; Zonar. viii. 6
  27. ↑ A.B. Sangineto, I Paesaggi dei Bruttii Romani, Catalogo dell'Esposizione, Museo dei Brettii e degli Enotri, a cura di Maria Cerzoso e Alessandro Vanzetti ISBN 978-88-498-4233-3, 2014 - Rubbettino Editore
  28. ↑ Livy xxii. 61
  29. ↑ Id. xxiii. 20, 30, xxiv. 1-3.
  30. ↑ Livy xxvii. 51
  31. ↑ Livy 30.19
  32. ↑ Livy 29.38
  33. ↑ Giuseppe Celsi, I Brettii: sintesi storica, Gruppo Archeologico Krotoniate (GAK) https://www.gruppoarcheologicokr.it/i-brettii-sintesi-storica/
  34. ↑ Festus, Ep. 31-12
  35. ↑ Gellius, X, 3, 16 ff
  36. ↑ Appian, Hann 61
  37. ↑ Liv. xxxiv. 45, xxxv. 40.
  38. ↑ G.P. GIVIGLIANO, Percorsi e strade, in S. SETTIS (a cura di), Storia della Calabria antica. II. Età italica e romana, Roma-Reggio Calabria 1994, pp. 243-364
  39. ↑ Plutarch Crassus 10, 11
  40. ↑ Flor. iii. 20
  41. ↑ Appian, B.C. iv. 86, v. 19, 91, 103, etc.
  42. ↑ Strabo vi. p. 253
  43. ↑ A. Carandini, Il latifondo in epoca romana, fra Italia e province, in Du Latifundium au latifondo, Un héritage de Rome, une creation médiévale ou modèrne, Actes de la table ronde (Bordeaux 1992), Paris, 31-36.
  44. ↑ A.B. Sangineto, Per la ricostruzione del paesaggio agrario della Calabria romana, in Settis 1994, p 584
  45. ↑ A.B. Sangineto, Per la ricostruzione del paesaggio agrario della Calabria romana, in Settis 1994, 558-593
  46. ↑ G. Volpe, Paesaggi e insediamenti rurali dell'Apulia tardoantica e altomedievale, in: Volpe – Turchiano 2005, 299–314.
  47. ↑ G. Volpe – M. Turchiano, The last enclave. Rural settlement in the 5th century in Southern Italy: the case of Apulia, in: P. Delogu – S. Gasparri (ed.), Le trasformazioni del V secolo. L'Italia, i barbari e l'occidente romano (Turnhout 2010) 531–577

کتابشناسی

  • William Smith, LLD, Ed., BRUTTII, Dictionary of Greek and Roman Geography (1854) https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0064:entry=bruttii-geo
  • Palmer، Leonard Robert (۱۹۸۸). The Latin Language. University of Oklahoma Press. شابک ۰۸۰۶۱۲۱۳۶X.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  • Szemerényi، Oswald (۱۹۸۷). Scripta Minora: Latin. Institut für Sprachwissenschaft der Universität Innsbruck. شابک ۳۸۵۱۲۴۵۹۲X.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  • Pier Giovanni Guzzo, Storia e cultura dei Brettii https://www.store.rubbettinoeditore.it/catalogo/storia-e-cultura-dei-brettii/
This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.