بلم خورشیدی
بَلَم خورشیدی بلمی بود که رع، خدای خورشید، در اسطوره‌شناسی مصر با آن سفر می‌کرد. گفته می‌شد رع در روز از بلمی به نام مانجت (mꜥnḏt) یا «بلم میلیون‌ها سال» (wjꜣ-n-ḥḥw) استفاده می‌کرد و بلمی که در شب بر آن سوار می‌شد مسکتت (msktt) نام داشت.
اسطوره
بر پایهٔ اسطوره‌های مصر، هنگامی که رع برای فرمانروایی بر زمین بسیار پیر و فرسوده شد، از فرمانروایی کناره گرفت و به آسمان رفت.[۱] گفته می‌شد رع با بلم خود در آسمان سفر می‌کند و به جهان روشنایی می‌بخشد.[۲] هر یک‌دوازدهمِ مسیر او یکی از دوازده ساعت روز را تشکیل می‌داد و هر ساعت زیر نظر ایزدی نگهبان بود. هنگام غروب خورشید و فرارسیدن شفق، رع و بلمش از آخت، یعنی افق باختری، می‌گذشتند و وارد جهان زیرین می‌شدند.[۳]
افق گاه به صورت دروازه یا دری توصیف می‌شد که به دوات راه داشت. رع در آنجا می‌بایست بر رود زیرزمینیِ نیل حرکت کند و از دوازده دروازه و ناحیه بگذرد.[۳] هر ساعت شب همچون دروازه‌ای تصور می‌شد که یکی از ایزدان دروازه‌های جهان زیرین بر آن نظارت داشت.
هر شب، آپوفیس، مار عظیم و ایزد آشوب و تجسم ایسفت، می‌کوشید به رع حمله کند و سفر بلم خورشیدی را متوقف سازد. پس از شکست دادن این مار، رع از جهان زیرین بیرون می‌آمد و هنگام سپیده‌دم بار دیگر پدیدار می‌شد و روز را روشن می‌کرد.
گفته می‌شد رع در ساعت‌های روز با صورت شاهین‌سر خود بر بلم مانجت در آسمان حرکت می‌کند و سپس برای سفر شبانه در جهان زیرین، به صورت قوچ‌سر درمی‌آید و بر بلم مسکتت می‌نشیند.[۴] حرکت رع بر مانجت گاه به صورت چرخهٔ روزانهٔ رشد، افول، مرگ و رستاخیز او تعبیر می‌شد و این مضمون در نمادپردازی متون تدفینی مصر نیز بازتاب یافته است.
آیین‌های تدفینی و دین
در سنت‌های مصر باستان، بلم خورشیدی وسیلهٔ سفر ایزد خورشید بود. از آنجا که فرعون نمایندهٔ ایزد خورشید بر زمین به‌شمار می‌رفت، تصور می‌شد که شاه نیز پس از مرگ با بلمی مشابه از جهان زیرین عبور می‌کند و راهی جهان پس از مرگ می‌شود.[۴]
یکی از مشهورترین نمونه‌های مرتبط با این باور، کشتی خوفو است که ساخته و سپس در کنار مجموعه اهرام جیزه، همراه با خوفو و دیگر اشیایی که برای زندگی پس از مرگ او در نظر گرفته شده بود، دفن شد.[۵]
این کشتی در آغاز در موزه بلم خورشیدی جیزه که ویژهٔ نگهداری آن ساخته شده بود به نمایش درآمد، اما بعداً به موزه بزرگ مصر منتقل شد.[۶][۷]
جستارهای وابسته
- کشتی‌های سلطنتی مصر باستان
- قایق‌های ابیدوس
- خدای خورشید
- ارابه خورشید تروندهولم
- ایزدان دروازه‌های جهان زیرین
- امدوات
- کتاب دروازه‌ها
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ The Complete Gods And Goddesses Of Ancient Egypt (in انگلیسی).
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده) - ↑ "The Sun Boat", The Gods of Ancient Egypt (in انگلیسی), Tour Egypt, retrieved 7 مارس 2017
{{یادکرد}}: نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده) - 1 2 هارت, جورج (1986). A Dictionary of Egyptian Gods and Goddesses (in انگلیسی). Routledge. pp. 68–72. ISBN 0-415-05909-7.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده) - 1 2 ابوبکر, عبدالمنعم (1955). "Divine Boats of Ancient Egypt". Archaeology (in انگلیسی). 8 (2): 96–101. JSTOR 41663287.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده) - ↑ مک‌گاورن, پاتریک ای. (2019). "Sailing the Wine-Dark Mediterranean". Uncorking the Past (in انگلیسی). pp. 159–197. doi:10.1525/9780520944688-008. ISBN 978-0-520-94468-8.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده) - ↑ "A team from the Grand Egyptian Museum succeeded in the first trial run conducted to test the vehicles that will be used in the transferring the first Khufu Solar Boat from its current location". وزارت گردشگری و آثار باستانی مصر (in انگلیسی).
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده) - ↑ "In pictures: Egypt pharaoh's 'solar boat' moved to Giza museum". بی‌بی‌سی نیوز (in انگلیسی). 7 اوت 2021. Retrieved 7 اوت 2021.
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Solar barque». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۶.
پیوند به بیرون
- اسطوره‌شناسی مصر
- رع
- مصرشناسی