تووه یانسون

تووه یانسون
تووه یانسون در ۱۹۵۶
زاده	تووه ماریکا یانسون ۹ اوت ۱۹۱۴ هلسینکی، دوک‌نشین بزرگ فنلاند، امپراتوری روسیه
درگذشته	۲۷ ژوئن ۲۰۰۱ (۸۶ سال) هلسینکی، فنلاند
پیشه	نویسنده و تصویرگر کتاب‌های کودکان رمان‌نویس
ملیت	فنلاندی
امضا

تووه ماریکا یانسون (به فنلاندی: Tove Marika Jansson) (۹ اوت ۱۹۱۴ در هلسینکی، فنلاند، امپراتوری روسیه— ۲۷ ژوئن ۲۰۰۱ در هلسینکی، فنلاند) نویسنده و تصویرگر کتاب کودکان، رمان‌نویس و نویسنده داستان‌های مصور فنلاندی است. وی بیشتر برای خلق دنیای مومین‌ها شناخته می‌شود. یانسون نخستین کتاب از مجموعه ۹ جلدی مومین‌ها را در ۱۹۴۵ منتشر کرد. این کتاب‌ها در سراسر جهان محبوبیت زیادی کسب کردند و به بیش از ۳۰ زبان ترجمه شدند. یانسون در سال ۱۹۶۶ به خاطر فعالیت‌هایش در زمینه ادبیات کودکان جایزه هانس کریستین آندرسن را دریافت کرده است.

پس از کتاب درّهٔ مومین در پاییز، تووه یانسون نوشتن در مورد مومین‌ها را متوقف کرد و شروع به نوشتن برای بزرگسالان کرد. اولین تلاش یانسون در خارج از ادبیات کودکان، دختر مجسمه‌ساز (Bildhuggarens dotter)، رمانی نیمه اتوبیوگرافی بود که در سال ۱۹۶۸ منتشر شد. پس از آن، او پنج رمان دیگر از جمله کتاب تابستان (Sommarboken) و پنج مجموعه داستان کوتاه نوشت. کتاب تابستان شناخته شده‌ترین کتاب داستان بزرگسالان او است که به انگلیسی ترجمه شده است. این اثری با جذابیت، ظرافت و سادگی، اقامت تابستانی در جزیره‌ای که یک دختر جوان و مادربزرگش در آن هستند را توصیف می‌کند. این دختر از خواهرزاده خود، سوفیا یانسون، پدر دختر از پدر سوفیا، لارس یانسون و مادربزرگ از مادر خودش الگوبرداری شده است.

توهه یانسون به عنوان تصویرگر و کاریکاتوریست برای مجله طنز سوئدی زبان Garm از دهه ۱۹۳۰ تا ۱۹۵۳ کار کرد. یکی از کاریکاتورهای سیاسی او به شهرت بین‌المللی کوتاهی دست یافت: او آدولف هیتلر را به عنوان یک نوزاد گریان پوشک، در محاصره نویل چمبرلین و دیگر رهبران بزرگ اروپایی، که سعی کردند کودک را با دادن تکه‌هایی از کیک آرام کنند، کشید - اتریش، لهستان، چکسلواکی و غیره در جنگ جهانی دوم، که در طی آن فنلاند علیه اتحاد جماهیر شوروی جنگید، و بخشی از زمان با آلمان نازی همکاری می‌کرد، تصاویر جلد او برای گرم، هم هیتلر و هم جوزف استالین را به تصویر کشید: در یکی، استالین شمشیر خود را می‌کشد. از غلاف فوق‌العاده بلندش، فقط به طرز عجیبی کوتاه است. در دیگری، چندین هیتلر خانه ای را غارت می‌کنند و غذا و آثار هنری را با خود می‌برند. از نظر تماشاگر، جانسون از هیتلر یک شخصیت کوچک مضحک، خودمهم و کمیک ساخت. شکل ترول مومین برای اولین بار در کارتون‌های سیاسی جانسون ظاهر شد، جایی که از آن به عنوان یک شخصیت امضا در نزدیکی نام هنرمند استفاده شد. این «پروتو مومین» که در آن زمان اسنورک یا نیسکو نامیده می‌شد. لاغر و زشت بود، با بینی دراز و باریک و دم شیطانی. جانسون گفت که مومین‌ها را در جوانی طراحی کرده است: پس از اینکه او در یک نزاع فلسفی دربارهٔ امانوئل کانت با یکی از برادرانش شکست خورد، "زشت‌ترین موجودی که می‌توان تصور کرد" را روی دیوار خانه آنها کشید و زیر آن نوشت "کانت". این مومین بعداً وزن و ظاهر دلپذیرتری پیدا کرد، اما در اولین کتاب مومین، مومین‌ها و سیل بزرگ (در اصل Småtrollen och den stora översvämningen)، امانوئل-کانت-مومین هنوز قابل درک است. نام مومین از عموی تووه جانسون، Einar Hammarsten گرفته شده است: زمانی که او در استکهلم تحصیل می‌کرد و با اقوام سوئدی خود زندگی می‌کرد، عمویش با گفتن اینکه یک "Moomintroll" در کمد آشپزخانه زندگی می‌کند و هوای سرد تنفس می‌کند سعی کرد مانع از غارت غذای او شود. بر گردن مردم است.

یانسون در ۱۹۶۸ خود زندگی‌نامه‌ای به نام «دختر مجسمه‌ساز» نوشت. او پس از ۱۹۷۰ کم‌تر به مومین‌ها پرداخت. در آن سال‌ها چندین رمان نیز برای بزرگسالان نوشت.

• جایزه هانس کریستین آندرسن (مدال طلا، ۱۹۶۶)
• جایزه ادبیات دولت فنلاند (۱۹۶۳، ۱۹۷۱ و ۱۹۸۲)
• جایزه ادبیات فنلاندی آکادمی سوئد (۱۹۷۲)
• نشان خورشید خندان (۱۹۷۵)
• نشان شیر فنلاند (۱۹۷۶)
• جایزه افتخاری بنیاد فرهنگ سوئد (۱۹۸۳)
• جایزه فرهنگی فنلاند (۱۹۹۰)
• جایزه سلما لاگرلف (۱۹۹۲)
• جایزه هنر فنلاند (۱۹۹۳)
• جایزه بین‌المللی سیب برنز مرکوری (۱۹۹۴)
• جایزه آکادمی سوئد (۱۹۹۴)
• جایزه فرهنگی افتخاری بنیاد آمریکایی-اسکاندیناوی (۱۹۹۶)
• جایزه بنیاد ادبی سانوما (۱۹۹۹)
• Le Prix de l'Office Chrétien du Livre