حملات هوایی ۲۰۱۹ جامو و کشمیر

حملات هوایی ۲۰۱۹ جامو و کشمیر
بخشی از درگیری‌های مرزی ۲۰۱۹ هند و پاکستان
تاریخ۲۷ فوریه ۲۰۱۹ (۲۰۱۹-27}})
موقعیت۳۳°۲۳′شمالی ۷۴°۱۸′شرقی / ۳۳٫۳۸°شمالی ۷۴٫۳°شرقی / 33.38; 74.3
طرف‌های درگیر

 پاکستان

 هند

فرماندهان و رهبران

عارف علوی
(رئیس‌جمهور)
عمران خان
(نخست‌وزیر)
قمر جاوید بجوا
(رئیس ستاد ارتش)

پاکستان مجاهد انور خان
(رئیس ستاد نیروی هوایی)

هند رام نات کوویند
(رئیس‌جمهور)
هند نارندرا مودی
(نخست‌وزیر)
بیپین راوات
(رئیس ستاد ارتش)

بیندر سینگ دانوآ
(رئیس ستاد نیروی هوایی)

در ۲۷ فوریه ۲۰۱۹، نیروی هوایی پاکستان شش حمله هوایی را در چندین مکان در جامو و کشمیر تحت کنترل هند انجام داد.[۱][۲] این حملات هوایی بخشی از عملیات نظامی نیروی هوایی پاکستان با نام رمز عملیات تلافی‌جویانه سریع بود و در تلافی حمله هوایی نیروی هوایی هند در بالاکوت، درست یک روز قبل از آن در ۲۶ فوریه، انجام شد.[۳][۴][۵]

این اولین بار از سال ۱۹۷۱ بود که نیروهای هوایی هر دو کشور حملات هوایی را در خاک یکدیگر در آن سوی خط کنترل انجام دادند. هند در ۲۶ فوریه حمله هوایی به بالاکوت انجام داد، در حالی که پاکستان با انجام حملات هوایی در کشمیر تحت کنترل هند، به این حمله پاسخ داد. پس از حملات هوایی پاکستان، جت‌های نیروی هوایی هند شروع به تعقیب جت‌های نیروی هوایی پاکستان کردند. در نتیجهٔ این درگیری، پاکستان ادعا کرد که دو جت هندی را سرنگون کرده و یک خلبان هندی، به نام آبیناندان وارتامان، را به اسارت گرفته است.[۶] مقامات هندی اذعان کردند که یک جت نیروی هوایی هند سقوط کرده است. یک بالگرد میل-۱۷ نیروی هوایی هند نیز به دلیل آتش خودی از دست رفت که در آن شش پرسنل نیروی هوایی هند از جمله دو فرمانده اسکادران، به نام‌های سیدارت واشیستا و نیناد مانداوگان، کشته شدند. مقامات هندی همچنین ادعا کردند که یک جت اف-۱۶ نیروی هوایی پاکستان را سرنگون کرده‌اند.[۷] پاکستان ادعای هند را رد کرد و گفت که نیروی هوایی پاکستان در این درگیری هوایی هیچ تلفاتی متحمل نشده است. شمارش ناوگان اف-۱۶ نیروی هوایی پاکستان توسط ایالات متحده نشان داد که هیچ اف-۱۶ در جریان درگیری نیروی هوایی پاکستان با نیروی هوایی هند از دست نرفته است.[۸][۹][۱۰][۱۱]

پیشینه

حمله پولواما

در ۱۴ فوریه ۲۰۱۹، کاروانی از خودروهای حامل پرسنل امنیتی در بزرگراه ملی جامو-سرینگر توسط یک بمب‌گذار انتحاری خودرو به دست گروه شبه‌نظامی جیش محمد مستقر در پاکستان در لتپورا در منطقه پولواما، جامو و کشمیر تحت کنترل هند، مورد حمله قرار گرفت.[۱۲] این حمله منجر به کشته شدن ۴۶ نفر از پرسنل نیروی پلیس ذخیره مرکزی و مهاجم شد. عامل این حمله اهل کشمیر تحت کنترل هند بود.[۱۳]

حمله هوایی بالاکوت

حمله هوایی ۲۰۱۹ بالاکوت، حمله‌ای هوایی بود که توسط هواپیماهای جنگی هند در ۲۶ فوریه ۲۰۱۹ در بالاکوت پاکستان علیه یک اردوگاه آموزشی تروریستی انجام شد.[۱۴][۱۵] تصاویر ماهواره‌ای منبع باز نشان داده است که هیچ هدف مهمی مورد اصابت قرار نگرفته است.[۱۶][۱۷][۱۸] روز بعد، پاکستان یک هواپیمای جنگی هندی را سرنگون کرد و خلبان آن را به اسارت گرفت.[۱۹][۲۰] آتش پدافند هوایی هند منجر به سرنگونی یک بالگرد هندی و کشته شدن شش یا هفت خلبان شد،[۲۱][۲۲] مرگ آنها پوشش خبری سطحی از سوی رسانه‌های هندی دریافت کرد.[۲۳] هند ادعا کرد که یک جت جنگنده اف-۱۶ پاکستانی سرنگون شده است، اما این ادعا نادرست ثابت شده است.[۱۸] حزب حاکم هند از این حمله هوایی برای تقویت جذابیت میهن‌پرستانه خود در انتخابات عمومی آوریل ۲۰۱۹ استفاده کرد.[۲۴]

حملات هوایی

حملات هوایی ۲۰۱۹ جامو و کشمیر در جامو و کشمیر واقع شده
حملات هوایی ۲۰۱۹ جامو و کشمیر (جامو و کشمیر)

در ۲۷ فوریه ۲۰۱۹، وزارت امور خارجه پاکستان اعلام کرد که نیروی هوایی پاکستان شش حمله هوایی به اهداف غیرنظامی در جامو و کشمیر تحت کنترل هند انجام داده است. مقامات پاکستانی اظهار داشتند که جت‌های جنگنده آنها توانستند با دقت بالایی روی هدف قفل کنند. آنها همچنین اظهار داشتند که به آنها دستور داده شده بود بمب‌های خود را در یک فضای باز که هیچ انسانی در آن حضور نداشت، رها کنند تا از هرگونه تلفات انسانی یا خسارات جانبی جلوگیری شود. به گفته مقامات پاکستانی، این حمله با هدف نشان دادن قابلیت‌های پاکستان بدون هیچ گونه تشدید تنش بیشتر انجام شد.[۲۵][۲۶][۲۷] عمران خان، نخست‌وزیر پاکستان، گفت که این حملات با هدف ارسال پیام به هند انجام شده است.[۲۸] معاون مارشال نیروی هوایی هند، آر جی کی کاپور، ادعای عمران خان را رد کرد و اظهار داشت: «پاکستان ادعا می‌کند که آنها عمداً سلاح‌ها را در فضای باز که هیچ انسانی در آن حضور نداشته، پرتاب کرده‌اند، با این حال، آنها بمب‌هایی را بر روی اهداف نظامی (به دلیل حمله هوایی نیروی هوایی هند به اردوگاه‌های تروریستی) پرتاب کرده‌اند؛ بنابراین، تشدید تنش توسط ما و توسط او [نخست‌وزیر پاکستان، عمران خان] انجام نشده است.»[۲۹] جت‌های نیروی هوایی پاکستان بر فراز بخش پونچ و نوشرای جامو و کشمیر وارد حریم هوایی هند شدند تا اهدافی را مورد اصابت قرار دهند.[۳۰][۳۱] مقامات هندی مکان‌هایی را که توسط جت‌های نیروی هوایی پاکستان مورد اصابت قرار گرفتند نادیان، لاام جانگر، کری در ناحیه راجوری و منطقه هامیرپور در بهمبر غالی در پونچ شناسایی کردند.[۳۰] با این حال، مقامات هندی این ادعا را که هدف حمله هوایی پاکستان، اهداف غیرنظامی بوده‌اند، رد کردند. مقامات هندی ادعا کردند که جت‌های نیروی هوایی پاکستان عمداً مواضع نظامی مانند ستاد لشکر ۲۵ ارتش هند، انبار مهمات و تدارکات را هدف قرار داده‌اند.[۳۲][۳۳] به گفته معاون مارشال هوایی هند، آر جی کی کاپور، حمله هوایی پاکستان به هدف مورد نظر آنها اصابت نکرد.[۲۹][۳۴] جت‌های نیروی هوایی پاکستان توسط تعداد نامشخصی از جت‌های نیروی هوایی اسرائیل رهگیری شدند. ناوگان نیروی هوایی هند متشکل از میگ-۲۱، سوخو-۳۰ ام‌کی‌آی و داسو میراژ ۲۰۰۰ بود.

برنامه‌ریزی اولیه

ساعت ۸:۴۵ صبح، حریم هوایی پاکستان به روی پروازهای غیرنظامی بسته شد و تمام پروازهای تجاری لغو گردید. هواپیماهای نیروی هوایی پاکستان حدود ۳۰ دقیقه بعد، با هماهنگی زمان‌بندی با تعویض آواکس‌های نیروی هوایی هند، به پرواز درآمدند. ترکیبی از ۲۵ هواپیما، شامل اف-۱۶ و میراژ ۵، به سمت حریم هوایی هند حرکت کردند اما در حریم هوایی پاکستان باقی ماندند. تعدادی از هواپیماها به سمت جنوب و راجستان رفتند تا به عنوان طعمه عمل کنند.[۳۵]

درگیری هوایی

پس از این اعلام، توییتی از سرلشکر آصف غفور، مدیر کل روابط عمومی ارتش پاکستان، منتشر شد که نشان می‌داد نیروی هوایی پاکستان دو هواپیمای هندی را پس از تجاوز به حریم هوایی پاکستان سرنگون کرده است.[۳۶] روابط عمومی ارتش پاکستان اعلام کرد که لاشه یکی از هواپیماها در کشمیر آزاد پاکستان و دیگری در جامو و کشمیر تحت کنترل هند سقوط کرده است.[۳۷] هواپیمایی که در کشمیر آزاد سقوط کرد، یک فروند میگ-۲۱ از شرکت میکویان-گورویچ بود که توسط فرمانده بال، آبیناندان وارتامان، هدایت می‌شد. او توسط یک واحد نظامی پاکستان که در محل حضور داشتند، دستگیر شد.[۳۸] روستاییانی که در محل حادثه حضور داشتند به روزنامه پاکستانی داون گفتند که شاهد آتش گرفتن دو جت دشمن بوده‌اند که یکی از آنها توانسته به خاک هند فرار کند.[۳۹][۳۸] با این حال، مقامات هندی ادعاهای پاکستان مبنی بر سرنگونی جت‌های سو-۳۰ نیروی هوایی هند را رد کردند و گفتند که این تلاشی از سوی پاکستان برای سرپوش گذاشتن بر از دست دادن اف-۱۶ خود بوده است. منابع هندی ادعا می‌کنند که در حال حاضر پنهان کردن سقوط هواپیما غیرممکن است.[۴۰] مدیرکل روابط عمومی بین سرویس‌های پاکستان (سخنگوی رسمی نیروهای مسلح پاکستان) در ابتدا اظهار داشت که بیش از یک خلبان هندی را اسیر کرده و یکی از آنها در بیمارستان سی‌ام‌اچ بستری شده است، اما پس از مدتی اظهارات خود را تغییر داد و گفت که فقط یک خلبان در بازداشت آنهاست.[۴۱] بعداً مشخص شد که این یک «اشتباه» ناشی از مه جنگ بوده است.[۴۲] پاکستان نام خلبانانی را که دو هواپیمای هندی را سرنگون کردند، فاش کرد: نعمان علی خان، فرمانده بال و حسن صدیقی، فرمانده اسکادران، که اولی مسئول سرنگونی هواپیمای وارتامان شناخته می‌شود.[۴۳][۴۴]

بعداً، مقامات هندی اذعان کردند که یک فروند میگ-۲۱ نیروی هوایی هند سرنگون شده و خلبان آن در بازداشت نیروهای امنیتی پاکستان است.[۴۵] نیروی هوایی هند همچنین ادعا کرد که یک فروند اف-۱۶ را توسط فرمانده بال، آبیناندان وارتامان، از هواپیمای میگ-۲۱ خود سرنگون کرده است.[۴۶][۴۷] با این حال، مقامات پاکستانی ادعای هند را رد کردند. مقامات پاکستانی گفتند که «در عصر حاضر، پنهان کردن سقوط یک هواپیما غیرممکن است».[۴۸][۴۹] در روز نیروی هوایی، ۸ اکتبر ۲۰۱۹، طبق گزارش‌ها، نیروی هوایی هند، سوخو-۳۰ ام‌کی‌آی را که ادعا می‌شد توسط نیروی هوایی پاکستان سرنگون شده است، به پرواز درآورد.[۵۰]

آتش دوستانه

در همان روز، حدود بیست دقیقه قبل از سرنگونی میگ-۲۱،[۵۱] یک بالگرد میل-۱۷ هندی سقوط کرد و شش پرسنل نیروی هوایی هند و یک غیرنظامی در منطقه بودگام کشته شدند. این هواپیما تحت فرماندهی رهبران اسکادران، سیدارت واشیستا و نیناد مانداوگان، بود و ظرف ده دقیقه پس از برخاستن از پایگاه هوایی سرینگر سقوط کرد.[۵۲][۵۳][۵۴][۵۵] چهار پرسنل دیگر نیروی هوایی هند شامل مهندس پرواز ویشال کومار پاندی، گروهبان ویکرانت سهراوات، سرجوخه دیپاک پاندی و پانکاج کومار بودند که به همراه دو خلبان کشته شدند.[۵۶][۵۷][۵۸][۵۹] وزارت دفاع هند اعلام کرد که این حادثه «در جریان عملیات روتین» رخ داده است،[۶۰] اما گمان می‌رود که آتش خودی علت آن بوده باشد.[۶۱] آجای شوکلا در آوریل ۲۰۱۹ گزارش داد که دادگاه تحقیقی که توسط نیروی هوایی هند برای بررسی این حادثه تشکیل شده بود، به این نتیجه رسیده است که یک سامانه موشکی هندی، بالگرد را به اشتباه پاکستانی تشخیص داده و آن را سرنگون کرده است.[۶۲] تا اواخر ماه مه، پس از پایان رأی‌گیری در انتخابات عمومی ۲۰۱۹ هند،[۶۳] منابع نیروی هوایی هند به‌طور غیررسمی شروع به پذیرش آتش خودی به عنوان علت حادثه کردند و فرمانده نیروی هوایی پایگاه هوایی سرینگر از این سمت برکنار شد.[۵۲] گفته می‌شود تحقیقات که معمولاً در عرض سه ماه به پایان می‌رسید، در این مورد به زمان بیشتری نیاز دارد زیرا گزارش متالورژی هنوز دریافت نشده است.[۵۱] در اکتبر ۲۰۱۹، نیروی هوایی اسرائیل تأیید کرد که این هلیکوپتر توسط یک موشک زمین به هوای اسپایدر هندی سرنگون شده و اعلام کرد که پنج پرسنل به دلیل این سهل‌انگاری مجرم شناخته شدند.[۶۴][۶۵] تحقیقات نشان داد که سیستم یکپارچه فرماندهی و کنترل هوایی در بارنالا، مبدأ این هلیکوپتر را پاکستانی تشخیص نداده و با کنترل ترافیک هوایی در تماس بوده است. اما سیستم شناسایی دوست از دشمن هلیکوپتر که برای علامت‌گذاری هواپیماهای خودی استفاده می‌شود، به دلیل تداخل با فرستنده‌های غیرنظامی خاموش شده بود[۶۵] و هلیکوپتر سعی کرده بود از خارج از کریدور تعیین‌شده برای فرود فرود بیاید.[۵۲] نیروی هوایی هند، کاپیتان سومان روی چودری، افسر ارشد عملیات پایگاه نیروی هوایی سرینگر را در سال ۲۰۲۳ به دلیل سهل‌انگاری در جریان حملات نیروی هوایی پاکستان از خدمت برکنار کرد.[۶۶][۶۷][۶۸]

پیامدها

هند

وزارت امور خارجه در یک کنفرانس مطبوعاتی تأیید کرد که نیروی هوایی پاکستان خط کنترل را نقض کرده و از طریق بخش‌های نوشرا و پونچ وارد حریم هوایی هند شده، یک جت نیروی هوایی هند را سرنگون کرده و خلبان آن را مفقود کرده است.[۶۹] هند همچنین ادعا کرد که یک فروند جنگنده اف-۱۶ نیروی هوایی پاکستان را سرنگون کرده است،[۷۰] ادعایی که توسط پاکستان رد شد و اعلام شد که در این عملیات از هیچ اف-۱۶ استفاده نشده است. علاوه بر این، مقامات هندی ادعاهای پاکستان مبنی بر سرنگونی یک فروند سو-۳۰ را رد کردند. منابع هندی ادعا می‌کنند که در حال حاضر پنهان کردن سقوط هواپیما غیرممکن است.

در ۲۸ فوریه، مقامات هندی دوباره ادعا کردند که دو جت نیروی هوایی پاکستان حریم هوایی هند را نقض کرده‌اند. به گفته مقامات هندی، جت‌های نیروی هوایی پاکستان بر فراز بخش‌های پونچ و کریشنا گاتی رهگیری شدند. با این حال، هیچ نبرد هوایی رخ نداد و جت‌های نیروی هوایی پاکستان به حریم هوایی خود بازگشتند.[۷۱]

در آوریل ۲۰۱۹، یک واحد مشترک بی‌دی‌اس نیروی هوایی هند و ارتش هند ادعا کرد که یک عملیات خنثی‌سازی بمب را در مندهار، راجوری انجام داده است، جایی که آنها با موفقیت ۳–۴ بمب منفجر نشده را که از جت‌های نیروی هوایی پاکستان شلیک شده بود، خنثی کرده‌اند.[۷۲][۷۳][۷۴]

نیروی هوایی هند از عملکرد موشک‌های آر-۷۷ ناراضی بود، زیرا برد آنها توسط موشک‌های ایم-۱۲۰ آمرام مورد استفاده نیروی هوایی پاکستان کمتر بود. از این رو، آنها در حال برنامه‌ریزی برای مسلح کردن مجدد با استفاده از موشک آی-دربی ای‌آی هستند.[۷۵]

پاکستان

آصف غفور، مدیرکل روابط عمومی ارتش پاکستان، بعداً در یک کنفرانس مطبوعاتی اظهار داشت: «از صبح امروز فعالیت‌ها در خط کنترل ادامه داشته است. امروز صبح نیروی هوایی پاکستان از داخل حریم هوایی پاکستان با شش هدف در آن سوی خط کنترل درگیر شد.» او همچنین گفت که این حملات صرفاً برای نشان دادن قابلیت‌های تهاجمی پاکستان انجام شده است.[۷۶] پاکستان ادعا کرد که در این عملیات از هیچ جنگنده اف-۱۶ استفاده نشده است. در ابتدا، مقامات پاکستانی اظهار داشتند که دو پرسنل نیروی هوایی هند دستگیر شده‌اند، اما بعداً اظهارات خود را اصلاح کردند و اظهار داشتند که تنها یک پرسنل نیروی هوایی هند در بازداشت آنهاست. مقامات پاکستانی اظهار داشتند که ابهامات جنگ باعث شده است که آنها باور کنند دو پرسنل نیروی هوایی هند در بازداشت آنها هستند.[۷۷]

عمران خان، نخست‌وزیر، خطاب به ملت گفت که تنها هدف ما از این اقدام، رساندن این پیام است که «اگر شما می‌توانید به کشور ما بیایید، ما هم می‌توانیم همین کار را بکنیم». خان همچنین به هند پیشنهاد مذاکرات صلح داد.[۷۸]

ایالات متحده آمریکا

به گفته لارا سلیگمن، روزنامه‌نگار فارین پالیسی، مقامات آمریکایی که مستقیماً از این موضوع مطلع هستند، اظهار داشتند که ایالات متحده اخیراً شمارش فیزیکی جنگنده‌های اف-۱۶ پاکستان را تکمیل کرده و هیچ‌کدام را مفقود نیافته است. یکی از مقامات آمریکایی همچنین با ادعای هند مبنی بر اینکه محدودیت‌های استفاده، پاکستان را از به‌کارگیری اف-۱۶ در درگیری‌های نظامی با هند منع می‌کند، مخالفت کرد.[۷۹] واشینگتن پست و روزنامه هندی هندوستان تایمز گزارش دادند که سخنگوی وزارت دفاع ایالات متحده ادعا کرد که از چنین تحقیقاتی که انجام شده «اطلاعی ندارد» و اظهار داشت: «به عنوان یک سیاست، این وزارتخانه به‌طور علنی در مورد جزئیات توافقات دولت با دولت در مورد نظارت بر استفاده نهایی از اقلام دفاعی ساخت آمریکا اظهار نظر نمی‌کند.»[۸۰][۸۱] با این حال، واشینگتن پست گزارش داد که وزارت امور خارجه مانند پنتاگون هنوز هیچ بیانیه عمومی در مورد تعداد جنگنده‌های اف-۱۶ صادر نکرده است.[۸۲] از سوی دیگر، طبق گزارش دفتر ملی تحقیقات آسیایی، «توضیحات نادرست دولت مودی در مورد حمله هوایی فوریه ۲۰۱۹ در بالاکوت و درگیری‌های هوایی پس از آن، از جمله ادعاهای رد شده بعدی مبنی بر نابودی یک اردوگاه تروریستی در داخل پاکستان و سرنگونی یک جت اف-۱۶ پاکستانی توسط هند، در ایالات متحده آمریکا در مورد اعتبار و استراتژی ارتباطی دهلی نو در بحبوحه یک منطقه فوق‌العاده خطرناک، سوالاتی را مطرح کرده است.» علاوه بر این، چندین ناظر نظامی بین‌المللی نیز ادعای هند مبنی بر سرنگونی یک فروند اف-۱۶ را رد کردند.[۸۳]

در دسامبر ۲۰۱۹، یواس‌نیوز گزارش داد که ایالات متحده در ماه اوت نامه‌ای به نیروی هوایی پاکستان ارسال کرده و نگرانی خود را در مورد سوءاستفاده ادعایی از جنگنده‌های اف-۱۶ در جریان درگیری فوریه ابراز کرده است. در این نامه به تأیید وزارت امور خارجه مبنی بر نقض توافق پاکستان با ایالات متحده با استقرار جنگنده‌های اف-۱۶ و موشک‌های مکمل آن در پایگاه‌های هوایی غیرمجاز اشاره شده است.[۸۴]

نمایشگاه

مجسمه‌ای از خلبان هندی، آبهیناندان، در موزه نیروی هوایی پاکستان در نمایشگاهی با عنوان عملیات تلافی‌جویانه سریع نصب شد. این نمایشگاه همچنین قطعات گمشده و لاشه میگ-۲۱ و همچنین یک لیوان چای را به نمایش می‌گذارد.[۸۵][۸۶]

منابع

  1. ↑ "Pakistani jets crossed LoC to undertake strikes in India: Pakistan Foreign Office". Business Line. Chennai. 27 February 2019.
  2. ↑ "India summons Pakistan envoy over violation of airspace". The Times of India. 28 February 2019. Pakistan claimed its fighters "locked on" to six Indian military targets, ranging from the brigade headquarters at Bhimber Gali to an ammunition dump at Narian, to demonstrate its "capability and resolve" but chose to drop bombs in open spaces to avoid any casualties.
  3. ↑ Som, Vishnu. "3 Terror Camps in PoK Destroyed, 6-10 Pak Soldiers Killed: Army Chief". NDTV.com. Archived from the original on 20 October 2019. Retrieved 21 August 2021.
  4. ↑ Siddiqui, Naveed (1 May 2019). "PAF response to Indian aggression will be remembered as Operation Swift Retort: air chief". Dawn. Pakistan. Retrieved 3 May 2019.
  5. ↑ "'Operation Swift Retort': PAF's response to Indian aggression". Dunya News. 1 May 2019.
  6. ↑ "JF-17, not F-16 used to down Indian aircraft, says ISPR DG". Pakistan Today (newspaper). 25 March 2019. Archived from the original on 30 March 2019. Retrieved 30 March 2019.
  7. ↑ "Abhinandan: Who is the Indian pilot captured by Pakistan?". BBC News. 1 March 2019.
  8. ↑ Seligman, Lara (28 February 2024). "Did India Shoot Down a Pakistani Jet? U.S. Count Says No". Foreign Policy. Retrieved 27 February 2024.
  9. ↑ "US Count Found No Pak F-16s Missing, Contradicts India's Claim: Report". NDTV.com. Retrieved 27 February 2024.
  10. ↑ "India Didn't Shoot Down Pakistan's F-16, U.S. Magazine Says". Bloomberg News. 5 April 2019. Retrieved 27 February 2024.
  11. ↑ "India Never Actually Shot Down Pakistani F-16 in Kashmir Clash, New Report Says". TIME. 5 April 2019. Retrieved 27 February 2024.
  12. ↑ "Kashmir attack: Tracing the path that led to Pulwama". BBC.
  13. ↑ India Blames Pakistan for Attack in Kashmir, Promising a Response بایگانی‌شده در ۲۳ فوریه ۲۰۱۹ توسط Wayback Machine, The New York Times.
  14. ↑ Jaffrelot, Christophe (2021), Modi's India: Hindu Nationalism and the Rise of Ethnic Democracy, Princeton University Press, ISBN 978-0-691-22309-4, By way of response, Modi ordered air strikes to be conducted on Pakistani territory. A Jaish-e-Mohammed training camp was allegedly destroyed in Balakot.
  15. ↑ The Editors of Britannica Encyclopaedia (11 November 2021), "Kashmir", Encyclopedia Britannica, retrieved 15 January 2022, With a tough election cycle approaching, India's BJP-led government faced pressure from its supporters to take forceful action. Days later India sent fighter jets across Kashmir's line of control for the first time in five decades and later claimed to have conducted air strikes against the militant group's largest training camp.
  16. ↑ Lalwani, Sameer; Tallo, Emily (17 April 2019), "Did India shoot down a Pakistani F-16 in February? This just became a big deal: There are broader implications for India – and the United States", The Washington Post, But these latest details about the India-Pakistan air battles threaten to discredit the BJP narrative and undermine its electoral prospects. Open-source satellite imagery revealed India did not hit any targets of consequence in the airstrikes it conducted after the terrorist attack on the paramilitaries. Additionally, reporting indicates that during the Feb. 27 air battle, friendly fire from an air-defense missile brought down an Indian military helicopter, killing six military personnel.
  17. ↑ Hall, Ian (2019), "India's 2019 General Election: National Security and the Rise of the Watchmen", The Round Table: The Commonwealth Journal of International Affairs, 108 (5): 507–519, 510, doi:10.1080/00358533.2019.1658360, Ten days after these comments, on 26 February, Modi gave the order for air strikes against alleged JeM facilities. Significantly, the target – near the town of Balakot – was not in Pakistani-administered Kashmir, but in Pakistan proper.6 There the Indian Air Force (IAF) bombed a madrassa New Delhi claimed was a terrorist training camp associated with the JeM. The attack was acclaimed a success by the IAF, which claimed that several buildings were destroyed and up to 300 militants killed, but independent analysts suggest that it actually failed, with the missiles falling in nearby woods, rather than on their intended target (Ruser, 2019).
  18. 1 2 Markey, Daniel (2022), "The Strategic Implications of India's Illiberalism and Democratic Erosion", Asia Policy, National Bureau of Asian Research, 17 (1): 77–105, doi:10.1353/asp.2022.0010, The Modi government's public mischaracterizations of the February 2019 Balakot airstrike and subsequent air skirmishes, including subsequently debunked claims of a destroyed terrorist camp inside Pakistan and India's downing of a Pakistani F-16 jet, have already raised questions in the United States about New Delhi's credibility and communications strategy in the midst of an exceptionally dangerous regional context.
  19. ↑ Jaffrelot, Christophe (2021), Modi's India: Hindu Nationalism and the Rise of Ethnic Democracy, Princeton University Press, ISBN 978-0-691-22309-4, In the operation, the Indian Air Force lost a plane and a pilot, Wing Commander Abhinandan Varthaman (who would eventually be returned to India and came back as a hero)
  20. ↑ Encyclopaedia Britannica Editors (11 November 2021), "Kashmir", Encyclopedia Britannica, retrieved 15 January 2022, Days later India sent fighter jets across Kashmir's line of control for the first time in five decades and later claimed to have conducted air strikes against the militant group's largest training camp. Pakistan denied the claim, saying that the jets had struck an empty field. The next day, Pakistan shot down two Indian jets in its airspace and captured a pilot.
  21. ↑ Tarapore, Arzan (2021), "Almost Parity: Understanding the India-Pakistan Conventional Military Balance", Routledge Handbook of South Asian Foreign Policy, Routledge, p. 413, India, for example, launched an air strike in February 2019 in response to a Pakistan-based terrorist attack, against what it claimed was a terrorist training facility in Balakot, Pakistan – although it remains unclear whether the target was actually destroyed. Pakistan responded with its own aerial incursion across the Line of Control the next day, during which it shot down one Indian fighter, and Indian anti-aircraft fire shot down an Indian helicopter. Those skirmishes provide only small and anecdotal evidence, but they suggest two lessons. First, with an air strike of dubious effect, an unanswered loss in air-to-air combat, and a loss to friendly fire, India cannot confidently claim dominance in the air domain.
  22. ↑ Hall, Ian (2019), "India's 2019 General Election: National Security and the Rise of the Watchmen", The Round Table: The Commonwealth Journal of International Affairs, 108 (5): 507–519, 510, doi:10.1080/00358533.2019.1658360, The following day Pakistan's Air Force sent some of its aircraft towards the LoC, enticing the IAF to pursue them. In the ensuing dogfight, an IAF MiG-21 was shot down and its pilot, Wing Commander Abhinandan Varthaman, captured by Pakistani forces. In the confusion, there was more bad news for India, with an IAF Mi-17 helicopter accidentally shot down by friendly fire, killing seven
  23. ↑ Jaffrelot, Christophe (2021), Modi's India: Hindu Nationalism and the Rise of Ethnic Democracy, Princeton University Press, ISBN 978-0-691-22309-4, ... mistakenly shot down one of its own helicopters, killing six airmen. Despite the mixed results of these air strikes, Modi managed to portray himself as India's protector in a campaign dominated by nationalist and even warmongering rhetoric—largely because the fact that six airmen had died was hardly reported by the media.
  24. ↑ Jaffrelot, Christophe (2021), Modi's India: Hindu Nationalism and the Rise of Ethnic Democracy, Princeton University Press, ISBN 978-0-691-22309-4, Modi managed to portray himself as India's protector in a campaign dominated by nationalist and even warmongering rhetoric—largely because the fact that six airmen had died was hardly reported by the media.
  25. ↑ "Pakistan wants peace, India needs to understand war is failure of policy: DG ISPR". GEO News. 27 February 2019. Retrieved 9 June 2021.
  26. ↑ "Pakistani bombs fell in Indian army compounds, didn't cause damage, say armed forces". Scroll.in. 28 February 2019. Retrieved 9 June 2021. "Air Vice Marshal RGK Kapoor refuted Pakistan's claim that it had dropped bombs on empty ground. Though Pakistan Air Force bombs were dropped on Indian territory, they were not able to cause any significant damage to our military installations," Kapoor said. "The Pakistani bombs fell on the campus of army installations but failed to hit targets." He added.
  27. ↑ "Pakistan had no choice but to respond, says DG ISPR". The Nation. 27 February 2019. Archived from the original on 27 February 2019. Retrieved 27 February 2019.
  28. ↑ ""Won't Be In My Control Or Narendra Modi's If This Escalates": Imran Khan". NDTV. 27 February 2019. Archived from the original on 30 March 2019. Retrieved 30 March 2019.
  29. 1 2 Scroll Staff (28 February 2019). "Pakistani bombs fell in Indian army compounds, didn't cause damage, say armed forces". Scroll.in.
  30. 1 2 "Pakistan jets violate Indian airspace in Kashmir's Nowshera, drop bombs". The Week. 27 February 2019. Archived from the original on 27 February 2019. Retrieved 30 March 2019.
  31. ↑ "Official Pakistan view: Why PAF struck across LoC". New Indian Express. 27 February 2019. Pakistani fighter jets on Wednesday violated Indian air space in Jammu and Kashmir's Poonch and Nowshera sectors but were pushed back by Indian aircraft, senior Indian officials said.
  32. ↑ "Inside story of India's airstrike and Pakistan's counter-attack". The Week. 2 March 2019. Archived from the original on 30 March 2019. Retrieved 30 March 2019.
  33. ↑ "Pakistani jets violate Indian air space, enter border areas of Nowshera sector in J-K's Rajouri district". Daily Hunt India. 27 February 2019. Archived from the original on 27 March 2019. Retrieved 30 March 2019.
  34. ↑ "How Pakistan failed to do a Balakot-type strike on India on February 27".
  35. ↑ "Not much has changed for IAF a year after it was outgunned by Pakistan". ThePrint. 27 February 2020.
  36. ↑ "Pakistan shoots down two Indian fighter jets: Military". Al Jazeera. 27 February 2019. Archived from the original on 28 February 2019. Retrieved 30 March 2019.
  37. ↑ "Pakistan shoots down two Indian jets in Kashmir after air strikes". United States: ABC News. 27 February 2019. Retrieved 9 June 2021. One of the downed planes crashed in Pakistan's part of Kashmir while the other went down in an Indian-controlled section of the Himalayan region, he said.
  38. 1 2 "Indian pilot fired into air before being captured". Dawn. Pakistan. 28 February 2019. Archived from the original on 30 March 2019. Retrieved 30 March 2019.
  39. ↑ "Behind Enemy Lines: How Abhinandan Varthaman Survived After the Crash". The Wire.in. 28 February 2019. Retrieved 9 June 2021. Both Indian planes then reportedly caught fire, but while one sped back into Indian territory, the other burst into flames and plummeted to the ground.
  40. ↑ "India trashes Pakistan's claim of downing IAF's Sukhoi jet during last week's dogfight". The Economic Times.
  41. ↑ "Only one pilot in custody: Pakistan military changes statement". 27 February 2019.
  42. ↑ "Can't hide a jet when even a motorcycle crash is reported: Pakistan on F-16 controversy". The Print (India). 30 April 2019.
  43. ↑ "Heroes who shot down Indian fighter jets revealed". The Express Tribune. 6 March 2019. Retrieved 13 July 2024.
  44. ↑ "Pakistan to award two pilots who downed Indian jet". The Hindu. 15 August 2019. Retrieved 13 July 2024.
  45. ↑ "India Acknowledges IAF Pilot in Pakistan Custody, Demands Safe and Immediate Return". News 18. 28 February 2019.
  46. ↑ Scroll Staff (5 April 2019). "IAF refutes US magazine claim, says it shot down F-16 fighter jet in skirmish with Pakistan". Scroll.in.
  47. ↑ "IAF releases proofs of shooting down Pakistan's F-16 fighter jet". 8 April 2019.
  48. ↑ "Can't hide if an F-16 is shot down, says Pakistan; rejects India's claim". Business Standard. 30 April 2019. Archived from the original on 30 April 2019.
  49. ↑ "Can't hide a jet when even a motorcycle crash is reported". The Print (India). 30 April 2019.
  50. ↑ Staff, T. N. M. (8 October 2019). "On Air Force Day, India flies the Sukhoi-30MKI that Pak claimed to have shot down". The News Minute.
  51. 1 2 Ray, Kalyan (21 May 2019). "IAF officer shifted over Mi-17 V5 helicopter downing". Deccan Herald. Retrieved 26 April 2022.
  52. 1 2 3 Sen, Sudhi Ranjan (21 May 2019). "IAF officer set to face criminal case for missile that downed Mi-17 chopper". Hindustan Times. Retrieved 26 April 2022.
  53. ↑ "Republic Day 2020: Bravery Medals For Air Force Pilots Of Chopper Shot Down In Friendly Fire". NDTV.com. Retrieved 27 February 2024.
  54. ↑ Panag (retd), Lt Gen H. S. (30 January 2020). "For awards' sake, Indian military must separate 'gallant' act from getting 'killed in action'". ThePrint. Retrieved 27 February 2024.
  55. ↑ "IAF officer Squadron Leader Siddharth Vashisht cremated with full military honours". The Indian Express. 2 March 2019. Retrieved 27 February 2024.
  56. ↑ Roche, Elizabeth (26 January 2020). "Bravery award for IAF officers killed in chopper crash after friendly fire". mint. Retrieved 27 February 2024.
  57. ↑ "Elections Over, IAF Moves to Confirm 'Friendly Fire' Brought Down Budgam Chopper". The Wire. Retrieved 27 February 2024.
  58. ↑ "Probe nails 5 IAF officers for friendly fire that downed chopper killing 6". Hindustan Times. 24 August 2019. Retrieved 27 February 2024.
  59. ↑ "Indian Air Force probe finds friendly fire caused February 27 Budgam chopper crash, 5 officers in dock". India Today. 23 August 2019. Retrieved 27 February 2024.
  60. ↑ "India Pakistan: Kashmir fighting sees Indian aircraft downed". BBC. 27 February 2019. Archived from the original on 27 February 2019. Retrieved 27 February 2019.
  61. ↑ Alex Philip, Snehesh (30 March 2019). "Mi-17 IAF chopper crash in Budgam could be the result of friendly fire". ThePrint. Retrieved 26 April 2022.
  62. ↑ Shukla, Ajai (27 April 2019). "IAF probe findings on India downing own helicopter put on hold". Business Standard India. Retrieved 26 April 2022.
  63. ↑ "Polls over, IAF confirms friendly fire brought down Budgam helicopter". The Telegraph. India. 22 May 2019.
  64. ↑ "Shooting down of Mi-17 was a big mistake, admits IAF chief". The Hindu. 4 October 2019. Retrieved 9 June 2021. The CoI had confirmed that the copter was shot by an Israeli-origin ground-based Spyder surface-to-air missile of the IAF.
  65. 1 2 "IAF probe confirms 27 February Budgam chopper crash was caused by friendly fire". The Print (India). 23 August 2019.
  66. ↑ "IAF Orders Dismissal of Group Captain for Shooting Down Own Helicopter Post Balakot: Report". The Wire. Retrieved 27 February 2024.
  67. ↑ Bureau (11 April 2023). "IAF officer yet to be dismissed over firing on copter by mistake". The Hindu. ISSN 0971-751X. Retrieved 27 February 2024.
  68. ↑ Philip, Snehesh Alex (11 April 2023). "Military Court orders dismissal of IAF officer for shooting down own chopper after 2019 Balakot strike". ThePrint. Retrieved 27 February 2024.
  69. ↑ "MEA spokesperson and Air Vice Marshal address media". Mumbai Mirror. 27 February 2019. Archived from the original on 27 March 2019. Retrieved 27 February 2019.
  70. ↑ "Pakistani F-16 shot down in J-K's Rajouri sector: Officials". The Economic Times. 27 February 2019. Archived from the original on 27 February 2019. Retrieved 27 February 2019.
  71. ↑ "Pakistan violates Indian airspace again, 2 PAF fighter jets seen over J&K's Poonch: Report". News Nation India. 28 February 2019.
  72. ↑ "Indian Air Force, Army to destroy unexploded bombs by Pak: Sources". Business Standard. 2 April 2019.
  73. ↑ "IAF to destroy unexploded bombs fired by Pakistan after Balakot airstrikes". India Today. 2 April 2019.
  74. ↑ "Three live bombs fired by Pakistani fighter aircraft are still lying at LoC". The Print. 2 April 2019.
  75. ↑ "Outgunned by Pak F-16s, IAF Plans to Re-Arm Its Sukhois with Israeli Missiles".
  76. ↑ "Pakistan had no choice but to respond, says DG ISPR". The Nation. 27 February 2019. Archived from the original on 27 February 2019. Retrieved 27 February 2019.
  77. ↑ Hashim, Asad. "Pakistan shoots down two Indian fighter jets: Military". Al Jazeera. Retrieved 8 June 2023.
  78. ↑ "All wars are miscalculated, no one knows where they lead: PM Khan". Dawn. Pakistan. 27 February 2019. Archived from the original on 27 February 2019. Retrieved 27 February 2019.
  79. ↑ Seligman, Lara (4 April 2019). "Did India Shoot Down a Pakistani Jet? U.S. Count Says No". Foreign Policy. Retrieved 5 April 2019.
  80. ↑ "Did India shoot down a Pakistani F-16 in February? This just became a big deal".
  81. ↑ "'Not aware': Pentagon on Pak F-16 count after Feb aerial dogfight with IAF". Hindustan Times. 6 April 2019.
  82. ↑ "Did India shoot down a Pakistani F-16 in February? This just became a big deal". The Washington Post. 17 April 2019.
  83. ↑ "IAF Did Not Shoot Down Pak F-16 in Balakot Aftermath, Says US Scholar Christine Fair". The Wire. Retrieved 27 February 2024.
  84. ↑ "State Department Reprimanded Pakistan for Misusing F-16s, Document Shows". USNews. 11 December 2019. Retrieved 12 December 2019.
  85. ↑ "Indian pilot Abhinandan's statue installed at Karachi exhibit". thenews.com.pk. Retrieved 25 December 2019.
  86. ↑ Khan, Omer Farooq (14 November 2019). "Abhinandan's statue on display in Pakistan museum". The Times of India. Retrieved 25 December 2019.