حکمت‌آباد (کرمانشاه)

حکمت‌آباد قلعۀ حکیم‌باشی
محله
کشور	ایران
استان	استان کرمانشاه
شهر	کرمانشاه
منطقه شهرداری	منطقه ۷ شهرداری کرمانشاه
جمعیت  (۱۳۹۵)
• کل	۹۸۹۷

حکمت‌آباد، قلعۀ حکیم‌باشی یا شهرک فجر، محله‌ای در شمال شرقی شهر کرمانشاه است که در در منطقۀ ۷ شهرداری کرمانشاه قرار گرفته‌است. حکمت‌آباد در گذشته روستایی مستقل بود، اما با توسعۀ شهر کرمانشاه به‌تدریج در داخل محدودۀ شهری کرمانشاه قرار گرفت و امروزه یکی از محلات این شهر به‌شمار می‌آید.

علی‌اکبر دهخدا در فرهنگ لغت خود مدخلی را به «حکمت‌آباد» اختصاص داده و آن را دهی از دهستان حومۀ بخش مرکزی شهرستان کرمانشاه معرفی کرده که در ۷ هزار و پانصد گزی کرمانشاه و یک هزار و پانصد گزی غرب راه شوسۀ کرمانشاه به طاق‌بستان واقع شده است و دسترسی اتوموبیل‌رو تا نزدیکی آن وجود دارد. دهخدا از فرهنگ جغرافیایی ایران نوشتۀ حسینعلی رزم‌آرا نقل کرده که حکمت‌آباد در دشتی سردسیر واقع شده و ۱۰۰ تن سکنه دارد. آبش از سرآب طاق‌بستان تأمین می‌شود و در آن غلات و صیفی‌جات و حبوبات و چغندرقند و مختصری میوه‌جات کشت می‌شود و لبنیات تولید می‌شود و اهالی آن کشاورز و گله‌دار هستند. دهخدا همچنین از قلعۀ حکیم‌باشی به عنوان نام دیگر این روستا یاد کرده است.^{[۱] [۲]}

حکمت‌آباد از شرق و شمال به بافت‌های آماده‌سازی‌شدۀ شهرک وحدت محدود است که تفاوت ساختاری و ظاهری مشخصی با بافت روستایی دارد. در شرق آن رودخانۀ چم‌بشیر جریان دارد که از سرآب طاق‌بستان سرچشمه می‌گیرد. از غرب و شمال غرب به بلوار رودکی و شهرک معلم منتهی می‌شود و از جنوب و جنوب غربی به بزرگراه شهید یحیی شمشادیان و کاربری‌های کنارۀ جادۀ سنندج محدود می‌شود. مساحت کلی محله ۴۱ هکتار است و استعدادی برای توسعۀ بیشتر نیز ندارد. هستۀ روستایی اولیۀ حکمت‌آباد دارای مالکیت خصوصی است و اراضی آن توسط خود مردم قطعه‌بندی شده و به فروش رسیده است.^[۳]

جمعیت حکمت‌آباد در سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۵ برابر با ۹۸۹۷ نفر (۵۰۹۹ زن و ۴۷۹۸ مرد) بوده‌است.^[۳]

تحولات جمعیتی محلۀ حکمت‌آباد در فاصلۀ دو سرشماری ۱۳۸۵ و ۱۳۹۰ به صورت زیر بوده است:^[۴]

• کریمی، جلیل؛ احمدی، وکیل و حامد، بیتا. ۱۳۹۶. تهیدستان شهری: نگاهی تاریخی و جمعیت‌شناختی به حاشیه‌نشینی در کرمانشاه، در دوفصلنامۀ پژوهش‌های جامعه‌شناسی معاصر، دانشگاه رازی کرمانشاه، سال ششم، شمارۀ ۱۱، پاییز و زمستان ۱۳۹۶؛ صص ۱-۲۶.
• محمدی، خدیجه؛ مرادخانی، همایون و فرهادی، محمد. ۱۳۹۶. معناسازی در شرایط طرد: مطالعۀ محلۀ حکمت‌آباد کرمانشاه، در دوفصلنامۀ مطالعات جامعه‌شناختی، دانشگاه تهران، دورۀ ۲۸، شمارۀ ۱، شمارۀ پیاپی ۵۸، بهار و تابستان ۱۴۰۰؛ صص ۱۸۳-۱۹۸.