خانباز خان شیبانی

خانباز خان عرب شیبانی
درگذشت۱۳۰۰ خورشیدی
مدفنسیدان، مرودشت
ملیتایرانی
پیشهکلانتر ایل عرب خمسه، شورشی
همسرخانم جان
فرزندانآغا بی‌بی شیبانی
والدینعسکر خان شیبانی، شهناز

خانباز خان دوم عرب شیبانی معروف به خانباز خان کلانتر ایل عرب خمسه در اواخر دوره قاجاریه بود. او پس از اعدام پدرش عسکر خان رهبری شورشی را که او آغاز کرده بود، بر عهده گرفت و درگیری‌های متعددی را با نیروهای دولتی رهبری کرد.[۱]

خانباز خان در نزدیکی نی‌ریز در کنار تپه‌ای به نام «تل خانباز خان» با کمک زنی از طایفه بنی عبداللهی عرب به نام «کربلایی شمسی» طی یک درگیری موفق به دفع نیروهای دولتی شد.[۲] خانباز خان سرانجام در اثر خیانت یکی از نزدیکانش در سال ۱۳۰۰ به قتل رسید.[۳] تنها فرزند او دختری به نام آغا بی‌بی شیبانی، همسر محمدخان ضرغامی کلانتر ایل باصری، بود.[۴]

خانباز خان یکی از چهره‌های محوری در انسجام و قدرت طوایف عرب خمسه بود. ساختار سیاسی-اجتماعی ایل عرب پس از مرگ او عملاً دچار فروپاشی شد. طوایف عرب خمسه ازین پس به دلیل نبود رهبری منسجم دیگر هیچ‌گاه نتوانستند به سطح سازمان پیشین بازگردند. در دوره پهلوی برای کارآمدی اداری-سیاسی بیشتر، حکومت ایل‌های عرب و نفر ضمیمه ایل باصری گشت و محمدخان ضرغامی بر طوایف پراکنده آن‌ها حکمرانی کرد.[۵]

پانویس

  1. نجفی، علی‌محمد (۱۳۸۵). بزرگان ایل عرب و ایلات (اینالو، باصری، بهارلو و نفر). قم: ائمه.
  2. پیشآهنگ، محمدعلی (۱۳۹۱). نی‌ریز در گذر تاریخ. ره‌آورد هنر. شابک ۹۷۸۹۶۴۸۵۹۶۸۵۴.
  3. نجفی، علی‌محمد (۱۳۸۶). وقایع ایلات خمسه. تهران: جام جوان. شابک ۹۷۸۹۶۴۷۸۱۱۳۳۰.
  4. عبدالله شهبازی. «تصاویر قدیمی». وبسایت عبدالله شهبازی.
  5. بارث، فردریک (۱۳۴۳). ایل باصری. ترجمهٔ کاظم ودیعی. انتشارات دانشگاه تهران. ص. ۱۱۹.