واژه فریبکار

بخش از مجموعه
زبان‌شناسی
طرح کلی تاریخ شاخص
زیرشاخه‌ها اکتساب زبانی مردم‌شناسی کاربردی رایانشی تحلیل گفتمان حقوقی تاریخی فرهنگ‌نویسی ریخت‌شناسی صرف-واج‌شناسی عصب‌شناسی زبان فلسفه زبان آواشناسی واج‌شناسی کاربردشناسی روان‌شناسی زبان معناشناسی اجتماعی نحو
نظریه‌های دستوری شناختی مدل-نظریه‌ای ساختاری وابستگی نقش‌گرا زایشی تصادفی
موضوع‌ها محافظه‌کاری زبانی توصیف زبانی ریشه‌شناسی زبان‌شناسی اینترنت زبان‌شناسی لاوندر انسان‌شناسی زبان‌شناختی فلسفه زبان‌شناسی خاستگاه زبان خاستگاه زبان دستور خط تجویزگرایی فراگیری زبان دوم ساخت‌گرایی نشانه‌گذاری زبان‌شناسی بوم‌شناختی
درگاه

واژهٔ فریبکار^[۱] یا دوست دروغین (به انگلیسی: False friend) به کلماتی در دو زبان مختلف گفته می‌شود که تلفظ یا ظاهر نسبتاً مشابهی دارند اما معنی‌شان یکسره متفاوت است.^[۲][۳] در میان زبان‌های با ریشهٔ مشترک گاه همپوشانی اندکی در معنی نیز وجود دارد که موجب پیچیدگی مضاعف می‌شود. منشأ عبارت دوست دروغین کتابی از زبان‌شناسی فرانسوی با عنوان «دوست دروغین مترجم» است که به معرفی این پدیده پرداخته‌است.

دوست دروغین می‌تواند موجب دشواری در دریافت مفهوم متون به زبان بیگانه شود.^[۴]

• واکس (مادهٔ براق‌کننده کفش و کیف و مانند آن‌ها) و wax (موم) و معادل انگلیسی واکس کلمهٔ polish است.
• ترور (قتل سیاسی به‌وسیلهٔ اسلحه) و terror (ترس و وحشت)^[۵]
• «فساد» در فارسی و facade (به معنی نما) در انگلیسی
• فوت (دمیدن) در فارسی در انگلیسی foot (پا)
• آرم (نشان) در فارسی (از فرانسوی: armes) و در انگلیسی arm (ساعد)
• بند (طناب، بخش، سد) و در انگلیسی band (گروه)
• لب (عضوی از بدن) و در انگلیسی lab (مخفف laboratuvar به معنی آزمایشگاه و غالباً به صورت مخفف به کار برده می‌شود)
• ایست(توقف کردن) و در انگلیسی east ( جهت جغرافیایی شرق)

• بوس (عمل ماچ کردن) و در فرانسوی bus (اتوبوس)

• نازی (اسم دختر در فارسی) و درمانی ی Nazi وحزبی که هیتلر آن را اداره می‌کرد

• سمێڵ (سبیل) در کُردی و در انگلیسی smell (بوییدن)
• ڕووت (برهنه) در کُردی و در انگلیسی root (ریشه)
• ماجیک (ماژیک) در کُردی و در انگلیسی magic (سحر)
• وایە (چنین است) در کُردی و در انگلیسی wire (سیم)

• کشور در زبان کُردی استاندارد (کیشوەر) افزون بر معنی‌ رایج آن در زبان فارسی، به معنی قاره است.
• دانا در زبان کُردی (زانا) به معنای عالم و دانشمند است. (در زبان فارسی به معنای شخص عاقل و فرزانه) است.
• آهنگ در زبان کُردی (ئاهەنگ) به معنی کنسرت است.
• برادر در زبان کُردی دیالکتال (برادەر) به معنی دوست است.
• دوست در زبان کُردی دیالکتال (دۆست) به معنی معشوقه است.
• فرمانبر در زبان کُردی (فەرمانبەر) به معنی کارمند اداری است (در زبان فارسی فرمانبر یعنی‌ مطیع و فرمان‌بردار).
• اجازه در زبان کُردی گفتاری (ئیجازە) به معنی گواهی‌نامه رانندگی‌ است.
• آسایش در زبان کُردی (ئاسایش) به معنی امنیت است (در زبان فارسی این واژه به معنای استراحت و آرامش است).
• سرسام در زبان کُردی (سەرسام) به معنی اثر‌پذیرفته و حیران است.
• اینجا در زبان کُردی (ئینجا) به معنی سپس/پس از آن است.
• خواستن در زبان کُردی مکریانی (خوواستن) به معنی از کسی‌ خواستگاری کردن است.
• چارک در زبان کُردی مکریانی (چارەک) به معنی یک ربع ساعت است.
• پسندیدن در زبان کُردی (پەسند کردن) به معنی تصویب کردن است.
• پیشمرگ در زبان کُردی (پێشمەرگە) به معنی جنگاور نبردآزما است (در زبان فارسی به معنی کسی است که اندکی از غذایی را برای معلوم کردن طعم و مزۀ آن بچشد).
• زور در زبان کُردی (زۆر) به معنی بسیار و همچنین نیرومندی است.
• خاله در زبان کُردی مکریانی (خاڵە) به معنی برادر مادر است. (در فارسی به معنی خواهر مادر) است.
• دعوت در زبان کُردی مکریانی (داوەت) به معنای جشن عروسی‌ است.
• ناوچه در زبان کُردی (ناوچه) به معنی منطقه/ناحیه است (در فارسی به معنی‌ نوعی از کشتی جنگی است).
• شورش در زبان کُردی (شۆڕش) به معنی انقلاب و تحول بنیادی در جامعه است (در زبان فارسی به معنی‌ بغاوت است).
• ظریف در زبان کُردی اردلانی (زەریف) به معنی زیبا و دل‌پذیر است (در زبان فارسی به معنای نازک و لطیف است).
• جوان در زبان کُردی مکریانی (جووان) به معنی زیبا و دل‌پذیر است (در زبان فارسی به معنای بُرنا) است.

• کدبانو در زبان کُردی کرمانشاهی به معنی "پیرزن" است (در زبان فارسی به معنی‌ خانمی است که به هنرهای خانه‌داری آراسته) است.
• شامی در زبان کُردی کرمانشاهی به معنی "هندوانه" است. (در زبان فارسی به معنی‌ هر چیز منسوب به شام) است.
• زود در زبان کُردی کرمانشاهی (زوو) علاوه بر داشتن معنی متداول آن در فارسی، به مفهوم "خیلی‌ وقت پیش" هم استعمال می‌‌شود.
• لا در زبان کُردی کرمانشاهی به معنی "نزد و پیش کسی‌ یا چیزی" هست. (در زبان فارسی به معنی‌ تو و میان چیزی) است.
• خجالتی در زبان کُردی کرمانشاهی اسم مصدر و به معنای آزرم و شرم و خجالت است. (در زبان فارسی صفت فاعلی و به معنای کم‌رو و شرمگین) است.
• راحتی‌ در زبان کُردی کرمانشاهی افزون بر معنی‌ رایج آن در زبان فارسی، به معنی "قیف" هم به کار می‌‌رود. (در زبان فارسی راحتی‌ به معنی‌ راحتی‌ و آسایش به کار رفته است).

• فن (در فارسی روش فنی) در زبان عربی‌ به معنی‌ هنر است.
• علاقه (در فارسی دلبستگی) در زبان عربی‌ به معنی‌ رابطه است.
• تعویق (در فارسی بتاخیر انداختن) در زبان عربی‌ به معنی‌ جلو گرفتن است.
• اخیرا (در فارسی بتازگی) در زبان عربی‌ به معنی‌ بالاخره است.
• مجتمع (در فارسی مجموعه‌ای از ساختمانها) در زبان عربی‌ به معنی‌ جامعه است.
• صورت (در فارسی چهره) در زبان عربی‌ به معنی‌ عکس است.

• ممنون (memnun) یعنی شاد
• روزگار (rüzgar) یعنی باد
• درست (dürüst) یعنی راستگو
• پنبه (pembe) یعنی رنگ صورتی
• مسافر (misafir) یعنی مهمان
• مسافرپرور (misafirperver) یعنی مهمان نواز

• گرویده یعنی‌ شیفته
• صدر یعنی‌ رئیس‌جمهور
• پنجره (تلفظ: پینجره) یعنی‌ قفس
• خوش‌فهمی‌ یعنی‌ خوش‌خیالی
• اداکار یعنی‌ بازی‌گر
• تلاش یعنی‌ جستجو

• درزی (دەرزی) در زبان کُردی یعنی‌ سوزن، همین واژه در زبان اردو یعنی‌ خیاط
• پێنسەت در زبان کُردی یعنی‌ عدد پانصد، همین واژه در زبان اردو یعنی‌ عدد شصت و پنج

• مضبوط در زبان اردو یعنی‌ قوی/نیرومند، همین واژه در زبان عربی‌ یعنی‌ دقیقا
• در زبان اردو فکر یعنی‌ نگرانی‌ و دلواپسی، همین واژه در زبان عربی‌ یعنی‌ اندیشیدن

• قرار در زبان ترکی‌ استانبولی یعنی‌ تصمیم، همین واژه در زبان اردو یعنی‌ آسودگی
• خاله در زبان ترکی‌ استانبولی یعنی‌ خواهر پدر، در زبان اردو یعنی‌ خواهر مادر

• آتشفشان در زبان ترکی‌ آذربایجانی یعنی‌ آتش‌بازی
• تصویر در زبان ترکی آذربایجانی یعنی‌ توصیف کردن

• در زبان ترکی‌ استانبولی پول به معنی‌ تمبر می‌‌آید اما در زبان ترکی‌ آذربایجانی واژه پول همان معنی‌ پول در فارسی را میدهد
• صباح در زبان ترکی‌ استانبولی یعنی‌ صبح اما در زبان ترکی آذربایجانی یعنی‌ فردا
• در زبان ترکی‌ استانبولی محمود یک نام کوچک است، اما در زبان ترکی آذربایجانی محمود یعنی‌ پیرمرد ضعیف و بیچاره