راهبه بزرگ

اوفمیا شانیاوسکا، راهبهٔ بزرگ صومعهٔ بندیکتی در نیاسیز با عصای شبانی، حدود ۱۷۶۸، موزه ملی در ورشو
راهبهٔ بزرگ یوانا فان دورسِلار ده تن رین، صومعهٔ روزنبرگ در واس‌مونستر

راهبه بزرگ یا آبس (انگلیسی: Abbess) سرپرست زن یک اجتماع راهبه در یک صومعه است.[۱]

توصیف

در صومعه‌های کلیسای کاتولیک (هم کلیسای لاتین و هم کاتولیک شرقی)، ارتدکس شرقی، قبطی، لوتری و انگلیکان، شیوهٔ انتخاب، جایگاه، حقوق و اقتدار راهبهٔ بزرگ به‌طور کلی با راهب بزرگ مطابقت دارد.[۲] او باید حداقل ۴۰ سال داشته باشد و ۱۰ سال راهبه بوده باشد.[۳] شرط سنی در کلیسای کاتولیک در طول زمان تحول یافته و از ۳۰ تا ۶۰ سال متغیر بوده است. در موارد نادری که راهبه‌ای با شرایط لازم وجود نداشته باشد، شرایط ممکن است به ۳۰ سال سن و پنج سال از آن به «شیوه‌ای درست»، به تشخیص سرپرست، کاهش یابد.[۱] زنی که از تولد نامشروع باشد، باکره نباشد، توبهٔ عمومی غیرشایسته انجام داده باشد، بیوه باشد، یا نابینا یا ناشنوا باشد، معمولاً از این مقام محروم است، مگر با اجازهٔ سریر مقدس.[۱] این مقام انتخابی است و انتخاب با رأی مخفی راهبه‌های عضو اجتماع انجام می‌شود.[۲] مانند راهب بزرگ، پس از تأیید مقام او توسط سریر مقدس، راهبهٔ بزرگ به‌طور رسمی با یک برکت رسمی که اسقف قلمرو صومعه، یا یک راهب بزرگ یا اسقف دیگری با اجازهٔ مناسب اعطا می‌کند، به مقام خود پذیرفته می‌شود. برخلاف راهب بزرگ، راهبهٔ بزرگ تنها انگشتر، عصای شبانی و نسخه‌ای از قاعدهٔ فرقه را دریافت می‌کند. او در این مراسم تاج اسقف دریافت نمی‌کند.[۱][۴] راهبهٔ بزرگ همچنین به طور سنتی یک صلیب سینه به بخش بیرونی لباس روحانی خود به عنوان نماد مقام می‌افزاید، هرچند او همچنان شکل تعدیل‌شدهٔ لباس یا پوشاک روحانی خود را می‌پوشد، زیرا او منصوب نشده است — زنان نمی‌توانند منصوب شوند — و بنابراین لباس رسمی نمی‌پوشد یا از لباس گروه کر در نیایش‌سرایی استفاده نمی‌کند.[۱] راهبهٔ بزرگ برای تمام عمر خدمت می‌کند، مگر در ایتالیا و برخی جزایر مجاور.[۱]

نقش‌ها و مسئولیت‌ها

ماریا ترزیا ایزابلا اتریش، یک راهبهٔ بزرگ اشرافی با عصای شبانی خود

راهبه‌های بزرگ، مانند راهبان بزرگ، بر اساس قانون کلیسایی سرپرستان عالی هستند و معادل راهبان بزرگ یا اسقف‌ها محسوب می‌شوند (اعضای مذکر منصوب سلسله‌مراتب کلیسا که به حق مقام خود، صلاحیت اجرایی بر یک ساختمان، قلمرو اسقفی، یا گروهی اجتماعی یا غیراجتماعی از افراد — نهادهای حقوقی تحت قانون کلیسا — دارند). آن‌ها عهد رهبانی راهبه‌های صومعه را دریافت می‌کنند؛ می‌توانند نامزدها را به دورهٔ کارآموزی فرقهٔ خود بپذیرند؛ می‌توانند آن‌ها را برای تحصیل بفرستند؛ و می‌توانند آن‌ها را برای انجام کارهای شبانی یا تبلیغی، یا برای کار یا کمک — تا حدی که قانون شرعی و مدنی اجازه می‌دهد — در اداره و خدمت یک کلیسای محلی یا اسقف‌نشین بفرستند (این فعالیت‌ها می‌تواند در داخل یا خارج از قلمرو اجتماع باشد). آن‌ها در ادارهٔ آن اختیار کامل دارند.

با این حال، محدودیت‌های چشمگیری وجود دارد.

  • آن‌ها نمی‌توانند آیین‌های مقدس را اجرا کنند، که برگزاری آن مخصوص اسقف‌ها، کشیشها و شماسها (روحانیون) است، یعنی کسانی که در رتبهٔ مقدس هستند.
  • آن‌ها می‌توانند ترتیبی دهند که یک روحانی منصوب به آموزش و پذیرش برخی از اعضایشان، در صورت نیاز، به عنوان خادمان محراب، خادم فوق‌العاده آیین عشای ربانی، یا قرائت‌کنندگان کمک کند — همهٔ این خدمت‌ها اکنون برای غیرمنصوبان باز است.
  • آن‌ها نمی‌توانند به عنوان شاهد ازدواج خدمت کنند، مگر با حکم ویژه.
  • آن‌ها نمی‌توانند توبه و مسح بیماران را اجرا کنند، یا به عنوان برگزارکننده یا هم‌برگزارکنندهٔ منصوب عشای ربانی عمل کنند (به موجب مقام و آموزش و نهاد خود، می‌توانند در صورت نیاز، به عنوان خادمان محراب، قرائت‌کنندگان، راهنمایان، دربانان، یا وزیران فوق‌العادهٔ عشای ربانی و در صورت لزوم، نان مقدس عمل کنند).[۱]
  • آن‌ها می‌توانند ریاست نیایش ساعات را بر عهده داشته باشند که موظفند آن را با اجتماع خود بخوانند، دربارهٔ کتاب مقدس با اجتماع خود سخن بگویند، و انواع خاصی از برکات را که مخصوص روحانیون نیست اعطا کنند. از سوی دیگر، آن‌ها معمولاً نمی‌توانند موعظه یا خطابه ایراد کنند، و نه انجیل را در طول عشای ربانی بخوانند.
  • چون در کلیساهای کاتولیک، ارتدکس و شرقی تقدیس اسقفی دریافت نمی‌کنند، توانایی تقدیس دیگران را ندارند، و نه اختیاری که تحت قانون شرعی دارند را بر هیچ قلمرویی خارج از صومعه و قلمرو آن اعمال می‌کنند (هرچند اعضای زن غیرراهبه و غیرتأملی که در یک صومعه یا دِیر مستقرند اما در امور بیرونی مشارکت دارند، می‌توانند در صورت نیاز توسط اسقف اسقف‌نشین و روحانیون و غیرروحانیون محلی، در برخی خدمت‌های شبانی و وظایف اداری و غیراداری که نیاز به خدمت منصوب یا وضعیت روحانی مذکر در آن کلیساها یا برنامه‌ها ندارند، کمک کنند).[۱]

موقعیت‌های اضطراری وجود دارد که به دلیل امتیاز پاپی، به برخی راهبه‌های بزرگ حقوق و مسئولیت‌هایی بالاتر از حد معمول اعطا شده است، مانند راهبهٔ بزرگ صومعهٔ سیسترسی سانتا ماریا لا رئال ده لاس هولگاس در نزدیکی بورگوس، اسپانیا. همچنین راهبهٔ بزرگ فرقهٔ سیسترسی در کونورسانو، ایتالیا، حقوق استثنایی دریافت کرد. به او توانایی انتصاب جانشین کل خود، انتخاب و تأیید اعتراف‌گیرندگان، همراه با عمل دریافت احترام عمومی روحانیونش اعطا شد. این رویه تا زمانی که برخی وظایف به دلیل شکایت روحانیون به روم تعدیل شد، ادامه یافت. سرانجام در ۱۷۵۰، احترام عمومی لغو شد.[۱]

در طول قرون وسطی (سده‌های ۷ تا ۱۰) در کلیسای کاتولیک، محدودیت‌های بیشتر بر استقلال معنوی راهبه‌های بزرگ شدت گرفت. ابزارهای اقتدار کلیسایی، از فرمان‌های پاپی تا تحریم‌های محلی، به‌طور فزاینده‌ای برای محدود کردن آزادی آن‌ها در اعطای برکات، اجرای آیین‌های مقدس، از جمله حجاب‌گذاری راهبه‌ها، و خواندن علنی اناجیل یا موعظه استفاده می‌شد. چنین اقتدار معنوی — و حتی دنیوی — در تاریخ اولیهٔ کلیسا تا حد زیادی غیرقابل توجه بود. همان‌طور که توماس اوستریش، مشارکت‌کننده در دانشنامه کاتولیک (۱۹۱۳)، روشن می‌کند، اقتدار معنوی گذشتهٔ راهبه‌های بزرگ به‌طور فزاینده‌ای به عنوان «غصب» قدرت کشیشی متناظر و امتیازی صرفاً مردانه دیده می‌شد. او نمونه‌ای از نگرش به چنین رویه‌ای را از سدهٔ نهم ارائه می‌دهد که در کنترل اداری کلیسا تا دوران مدرن ادامه دارد:[۱]

به‌طور مشابه، در ۱۲۱۰، اینوسنت سوم (درگذشتهٔ ۱۲۱۶) نظر خود را دربارهٔ راهبه‌های بزرگ سیسترسی بورگوس و پالنسیا در اسپانیا، که موعظه می‌کردند و اعتراف راهبان خود را می‌شنیدند، بیان کرد و این اعمال را «بی‌سابقه، بسیار ناشایست و به‌شدت نامعقول» توصیف کرد.[۱]

تاریخچه

از نظر تاریخی، در برخی صومعه‌های سلتی، راهبه‌های بزرگ ریاست خانه‌های مشترک راهبان و راهبه‌ها را بر عهده داشتند،[۲] مشهورترین نمونه رهبری سنت بریجید کیلدر در بنیان‌گذاری صومعه در کیلدار در ایرلند است. این رسم همراه با مأموریت‌های رهبانی سلتی به فرانسه، اسپانیا و حتی خود روم گسترش یافت. در ۱۱۱۵، روبر، بنیان‌گذار صومعه فنتوراود در نزدیکی شینون و سومور، فرانسه، ادارهٔ کل فرقه، اعم از مردان و زنان، را به یک سرپرست زن سپرد.[۲][۵]

در کلیساهای لوتری، عنوان «آبس» (آلمانی: Äbtissin) در برخی موارد باقی مانده است (برای نمونه، در صومعه ایتزهو برای تعیین رؤسای صومعه‌هایی که از اصلاحات پروتستانی به بعد به عنوان صومعه یا دِیر (آلمانی: Stifte) ادامه یافته‌اند.[۲] این جایگاه‌ها حفظ شدند و تنها ماهیت آن‌ها از کاتولیک به لوتری تغییر یافت. نخستین موردی که این تغییر را انجام داد صومعه کدلینبورگ بود که آخرین راهبهٔ بزرگ کاتولیک آن در ۱۵۱۴ درگذشت.[۱] این‌ها بنیادهای گروهی هستند که خانه و درآمدی برای بانوان مجرد، عموماً از تبار اشرافی، به نام کانونس‌ها (آلمانی: Kanonissinen) یا معمولاً Stiftsdamen یا Kapitularinnen فراهم می‌کنند. مقام راهبهٔ بزرگ از حیثیت اجتماعی قابل توجهی برخوردار است و در گذشته گاهی توسط شاهدخت‌های خاندان‌های حاکم پر می‌شد.[۲] تا انحلال امپراتوری مقدس روم و میانجی‌گری تیول‌های امپراتوری کوچک‌تر توسط ناپلئون، راهبهٔ بزرگ انجیلی کدلینبورگ نیز به‌طور رسمی رئیس آن ایالت reichsunmittelbar بود. آخرین چنین راهبهٔ بزرگ حاکم سوفیا آلبرتینا، شاهدخت سوئد بود.[۶] راهبهٔ بزرگ هیلدگارد صومعهٔ فراومونستر در رژیم امپراتوری در میان دیگر شاهزادگان امپراتوری مقدس روم نشسته بود.[۷] قدیمی‌ترین صومعهٔ زنان در آلمان صومعه سنت ماریانتال از راهبه‌های سیسترسی، نزدیک استریتز، است که در اوایل سدهٔ سیزدهم بنیان گذاشته شد.

در هرادچانی پراگ یک مؤسسهٔ کاتولیک وجود دارد که سرپرست آن عنوان راهبهٔ بزرگ دارد. این مؤسسه در ۱۷۵۵ توسط ملکه ماریا ترزا بنیان گذاشته شد و به طور سنتی مسئول تاج‌گذاری ملکه بوهمیا بود. راهبهٔ بزرگ باید یک آرشیدوشس اتریشی باشد.[۱]

تا سال ۱۹۹۷، تخمین زده می‌شد که کلیسای کاتولیک حدود ۲۰۰ راهبهٔ بزرگ ریاست‌کننده داشته باشد.[۴]

منابع

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Oestreich (1913).
  2. 1 2 3 4 5 6 Chisholm 1911.
  3. ↑ Hoiberg 2010‌ p. 11
  4. 1 2 Henneberry 1997‌ p. 8
  5. ↑ Fletcher (2007).
  6. ↑ Rambler 2010
  7. ↑ Hunt, Julie (21 July 2020). "Nuns: powerful women of the Middle Ages". Swissinfo (in English). Retrieved 26 September 2022.
  • This article incorporates text from a publication now in the public domain: Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Abbess". Encyclopædia Britannica (in English). Vol. 1 (11th ed.). Cambridge University Press. p. 11.
  • Henneberry, Thomas E. (1997). "Abbess". In Johnston, Bernard (ed.). Collier's Encyclopedia. Vol. I: A to Ameland (1st ed.). New York: P. F. Collier. ISBN 1-5716-1093-6. LCCN 96084127.
  • Hoiberg, Dale H., ed. (2010). "Abbess". Encyclopædia Britannica. Vol. 1: A-ak Bayes (15th ed.). Chicago: Encyclopædia Britannica, Inc. ISBN 978-0-85229-961-6. LCCN 2002113989.
  • Oestreich, Thomas (1913). "Abbess" . In Herbermann, Charles (ed.). Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company. pp. 7–10.
This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.