جی. رابرت اوپنهایمر

جی. رابرت اوپنهایمر
Head and shoulders portrait
اوپنهایمر، حوالی ۱۹۴۴
نام هنگام تولدجولیوس رابرت اوپنهایمر
زادهٔ۲۲ آوریل ۱۹۰۴
نیویورک سیتی، ایالات متحده
درگذشت۱۸ فوریهٔ ۱۹۶۷ (۶۲ سال)
پرینستون، ایالات متحده
تحصیلاتکالج هاروارد (بی‌ای)
کالج مسیح دانشگاه کمبریج
دانشگاه گوتینگن (پی‌اچ‌دی)
شناخته‌شده
برای		ایجاد جنگ‌افزار هسته‌ای
معادله تولمن–اوپنهایمر–ولکوف
حد تولمن–اوپنهایمر–ولکوف
فرایند اوپنهایمر– فیلیپس
تقریب بورن–اوپنهایمر
همسرکاترین «کیتی» پوئنینگ (ا. ۱۹۴۰)
فرزندان۲
جوایزنشان شایستگی (۱۹۴۶)
جایزه انریکو فرمی (۱۹۶۳)
پیشینه علمی
شاخه(ها)فیزیک نظری
محل کاردانشگاه کالیفرنیا، برکلی
مؤسسه فناوری کالیفرنیا
آزمایشگاه لس آلاموس
مؤسسه مطالعات پیشرفته
پایان‌نامهدر مورد نظریه کوانتومی طیف‌های پیوسته (۱۹۲۷)
استاد راهنماماکس بورن
دانشجویان دکتریساموئل دبلیو. آلدرسون
دیوید بوهم
رابرت اف. کریستی
سیدنی دانکوف
استن فرانکل
ویلیس اوژن لمب
هارولد لوئیس
فیلیپ موریسون
آرنولد نوردزیک
ملبا فیلیپس
هارتلند اسنایدر
جرج ولکف
امضاء

جولیوس رابرت اوپنهایمر (انگلیسی: Julius Robert Oppenheimer؛ ۲۲ آوریل ۱۹۰۴ – ۱۸ فوریهٔ ۱۹۶۷) فیزیک‌دان نظری آمریکایی بود. او هنگام جنگ جهانی دوم رئیس آزمایشگاه لُس‌آلاموس بود و به‌سبب نقشش در پروژهٔ منهتن که در جنگ جهانی دوم به ساخت نخستین جنگ‌افزارهای هسته‌ای انجامید اغلب «پدر بمب اتمی» لقب گرفته‌است.[۱]

اوپنهایمر در دانشگاه هاروارد تحصیل کرد و در ۱۹۲۵، مدرک کارشناسی شیمی گرفت. سپس در دانشگاه کمبریج و پس‌ازآن در دانشگاه گوتینگن در رشته فیزیک تحصیل کرد و در ۱۹۲۷ از آن‌جا دکترا گرفت. او در دانشگاه کالیفرنیا، برکلی و مؤسسه فناوری کالیفرنیا سمت‌های دانشگاهی داشت و نقش به‌سزایی در فیزیک نظری از جمله در مکانیک کوانتومی و فیزیک هسته‌ای ایفا نمود. در جنگ جهانی دوم، او برای کار در پروژهٔ منهتن استخدام شد و در ۱۹۴۳، مدیر آزمایشگاه لُس‌آلاموس در نیومکزیکو شد و در زمینه توسعه جنگ‌افزار هسته‌ای کار کرد. او از جمله نخستین شاهدان آزمایش ترینیتی بود که در آن نخستین بمب اتمی در ۱۶ ژوئیه ۱۹۴۵ با موفقیت منفجر شد. او سپس گفت که هنگام این انفجار به‌یاد قطعه‌ای از بهگود گیتا افتاده که گفته: «خودِ مرگ شده‌ام، ویران‌گر دنیاها.»[۲] در اوت ۱۹۴۵ از بمب اتمی برای بمباران اتمی هیروشیما و ناکازاکی استفاده شد.

اوپنهایمر پس از پایان جنگ، رئیس کمیتهٔ مشاوره عمومی کمیسیون تازه‌تأسیس انرژی اتمی ایالات متحده آمریکا شد. او به‌منظور کنترل بین‌المللی انرژی هسته‌ای و در راستای جلوگیری از گسترش سلاح‌های هسته‌ای و مسابقه تسلیحات هسته‌ای با اتحاد جماهیر شوروی تلاش بسیاری کرد. در خلال بحث دولتی در سال‌های ۱۹۴۹ تا ۱۹۵۰ او با توسعهٔ بمب هیدروژنی مخالفت کرد و دربارهٔ مسائل دفاعی موضع گرفت که خشم برخی جناح‌ها در دولت و ارتش ایالات متحده را برانگیخت. در دوره مک‌کارتیسم، موضع‌گیری‌های او در کنار ارتباطات گذشته‌اش با افراد و سازمان‌های وابسته به حزب کمونیست به لغو مجوز ورودش به جلسه‌ای بسیار بحث‌برانگیز در ۱۹۵۴ انجامید. او که از نفوذ مستقیم سیاسی برکنار ماند، به سخنرانی، نوشتن و فعالیت در فیزیک ادامه داد. ۹ سال بعد، رئیس‌جمهور جان اف. کندی، جایزهٔ انریکو فرمی را به او به‌منزلهٔ اعاده حیثیت اعطا کرد. در سال ۲۰۲۲ پنجاه و پنج سال پس از مرگش دولت ایالات متحده تصمیم سال ۱۹۵۴ را باطل و وفاداری اوپنهایمر را تصدیق کرد.[۳][۴]

دستاوردهای اوپنهایمر در فیزیک، شامل تقریب بورن–اوپنهایمر برای توابع موج مولکولی، کار روی نظریه الکترون‌ها و پوزیترون‌ها، فرایند اوپنهایمر-فیلیپس در همجوشی هسته‌ای و نخستین پیش‌بینی تونل‌زنی کوانتومی است. همچنین او و دانش‌جویانش، سهم برجسته‌ای در نظریهٔ مدرن ستاره‌های نوترونی و سیاه‌چاله‌ها، و مکانیک کوانتومی، نظریهٔ میدان‌های کوانتومی و برهم‌کنش‌های پرتوهای کیهانی داشتند. به‌عنوان معلم و مروج علم، او را پایه‌گذار مکتب فیزیک نظری آمریکایی می‌دانند که در دههٔ ۱۹۳۰ به شهرت جهانی رسید. او پس‌از جنگ جهانی دوم، مدیر مؤسسهٔ مطالعات پیشرفته در پرینستون شد.

زندگی

رابرت اوپنهایمر ۱۹۰۴ در خانواده‌ای آلمانی مهاجر در نیویورک-آمریکا زاده‌شد. پدرش،یک یهودی متولد آلمان و واردکننده ثروتمند لباس بود که ۱۸۸۸ از آلمان به آمریکا مهاجرت کرده‌بود. برادر کوچکش، فرانک اوپنهایمر نیز فیزیک‌دان بود.

اوپنهایمر به ادبیات انگلیسی، ادبیات فرانسه و کانی‌شناسی علاقه داشت. در دانشگاه هاروارد شیمی خواند و آنجا با گذراندن درسی درباره ترمودینامیک که پرسی بریجمن آن‌ را درس می‌داد به فیزیک تجربی علاقه‌مند شد. او از هاروارد با درجه ممتاز فارغ‌التحصیل شد. سپس برای ادامه تحصیل به کمبریج رفت و آنجا با ارنست رادرفورد آشنا شد. در دانشگاه گوتینگن، زیرنظر ماکس بورن کار کرد و با ورنر هایزنبرگ، ولفگانگ پاولی، پاول دیراک، انریکو فرمی و ادوارد تلر دوست شد. اوپنهایمر در سال ۱۹۲۷ در گوتینگن زیرنظر ماکس بورن دکترا گرفت.

او تقریب بورن-اوپنهایمر را پیش نهاد که امروزه در فیزیک کوانتومی استفاده می‌شود. همچنین، در پیشنهاد معادله تولمن-اوپنهایمر-ولکوف نیز نقش به‌سزایی داشت. پس از بازگشت از اروپا دانشیاری در دانشگاه برکلی و مؤسسه فناوری کالیفرنیا به او پیشنهاد شد و او از ۱۹۲۹ تا ۱۹۴۳ در این دو دانشگاه به تدریس و تحقیق پرداخت. او در جریان مک‌کارتیسم به اتهام ارتباط با شوروی؛ از ارکان سیاستگذاری اتمی ایالات متحده حذف شد گرچه بعدها توسط جان اف. کندی اعاده حیثیت گردید.

دوران آغازین زندگی

تدریس

گروهی از مردان در جلوی یک سازه‌ی بزرگ فلزی، پیرامون آن و روی آن ژست گرفته‌اند.
کارکنان آزمایشگاه تابشِ دانشگاه کالیفرنیا (از جمله Robert R. Wilson و برندگان جایزه نوبل Ernest Lawrence، Edwin McMillan و Luis Walter Alvarez) بر روی یوکِ آهنربا برای سیکلوترونِ ۶۰-اینچ (۱۵۲-سانتیمتر)، ۱۹۳۸. اوپنهایمر همان چهره‌ی بلندقدِ ردیف بالا است که کمی سمت راستِ مرکز، پیپ به دست دارد.

اوپنهایمر در سپتامبر ۱۹۲۷ بورسیه‌ای از United States National Research Council برای California Institute of Technology (Caltech) دریافت کرد. بریجمن نیز او را در هاروارد می‌خواست، بنابراین سازشی صورت گرفت و او بورسیه‌اش را برای سال تحصیلی ۱۹۲۷–۲۸ میان هاروارد در ۱۹۲۷ و کلتک در ۱۹۲۸ تقسیم کرد.[۵] او در کلتک با Linus Pauling دوستی نزدیکی برقرار کرد؛ آن‌ها برنامه داشتند به‌طور مشترک به ماهیتِ پیوند شیمیایی بپردازند—حوزه‌ای که پائولینگ در آن پیشگام بود—به این صورت که اوپنهایمر ریاضیات لازم را فراهم کند و پائولینگ نتایج را تفسیر کند. این همکاری و دوستی‌شان پس از آن پایان یافت که اوپنهایمر از همسر پائولینگ، Ava Helen Pauling، دعوت کرد تا در دیداری محرمانه در مکزیک به او بپیوندد.[۶] اوپنهایمر بعدها از پائولینگ دعوت کرد ریاست «بخش شیمی» در پروژهٔ منهتن را بر عهده بگیرد، اما پائولینگ نپذیرفت و گفت صلح‌طلب است.[۷]

در پاییز ۱۹۲۸، اوپنهایمر از مؤسسهٔ Paul Ehrenfest در دانشگاه لیدنِ هلند دیدن کرد؛ جایی که با ارائهٔ درس‌گفتارهایی به زبان هلندی—با وجود تجربهٔ اندک از این زبان—موجب شگفتی شد. در آنجا لقب Opje به او داده شد،[۸] که بعدها دانشجویانش آن را به صورت انگلیسی «Oppie» درآوردند.[۹] او از لیدن به مؤسسهٔ فدرال فناوری سوئیس در زوریخ رفت تا با ولفگانگ پائولی روی مکانیک کوانتومی و طیفِ پیوسته کار کند. اوپنهایمر برای پائولی احترام و علاقه قائل بود و احتمالاً هم سبک شخصی او و هم رویکرد انتقادی‌اش به مسائل را الگو قرار می‌داد.[۱۰]

اوپنهایمر پس از بازگشت به ایالات متحده، دانشیاریِ دانشگاه کالیفرنیا، برکلی را پذیرفت؛ جایی که Raymond Thayer Birge آن‌قدر مشتاقِ حضور او بود که آمادگی خود را برای «شریک شدنِ» او با کلتک نیز اعلام کرد.[۷]

پیش از آغازِ استادی‌اش در برکلی، در اوپنهایمر نوع خفیفی از سل تشخیص داده شد و او چند هفته‌ای را همراه برادرش فرانک در یک مزرعه در نیومکزیکو گذراند—مزرعه‌ای که آن را اجاره کرد و سرانجام خرید. وقتی شنید آن مزرعه برای اجاره در دسترس است، با هیجان گفت: «Hot dog!»، و بعدها نام آن را Perro Caliente («هات‌داگ» به اسپانیایی) گذاشت.[۱۱] او بعدها عادت داشت بگوید «physics and desert country» «two great loves» او هستند.[۱۲] او از سل بهبود یافت و به برکلی بازگشت؛ جایی که به‌عنوان راهنما و همکارِ نسلی از فیزیک‌دانان—که شیفتهٔ چیره‌دستیِ فکری و علایق گسترده‌اش بودند—به کامیابی رسید. دانشجویان و همکارانش او را مسحورکننده می‌دیدند: در تعامل خصوصی حالتی هیپنوتیزم‌وار داشت، اما در موقعیت‌های عمومی‌تر اغلب سرد و بی‌اعتنا به نظر می‌رسید. پیرامونیانش به دو دسته تقسیم می‌شدند: گروهی او را نابغه‌ای دور از دسترس، تأثیرگذار و زیبایی‌گرا می‌دانستند؛ گروه دیگر او را فردی متظاهر و ناامن قلمداد می‌کردند.[۱۳] دانشجویانش تقریباً همیشه در دستهٔ نخست قرار می‌گرفتند و حتی طرز راه رفتن، شیوهٔ سخن گفتن و دیگر آداب او را تقلید می‌کردند؛ همچنین گرایش او به خواندنِ متن‌ها به‌طور کامل در زبان‌های اصلی‌شان را نیز می‌پذیرفتند.[۱۴] Hans Bethe دربارهٔ او گفت:

احتمالاً مهم‌ترین عنصری که او به تدریسش می‌آورد، سلیقهٔ بی‌نهایت ممتازش بود. او همیشه می‌دانست مسائلِ مهم کدام‌اند؛ همان‌گونه که از انتخابِ موضوعاتش پیداست. او حقیقتاً با آن مسائل زندگی می‌کرد، برای یافتن راه‌حل دست‌وپا می‌زد، و دغدغه‌اش را به گروه منتقل می‌کرد. در اوجِ فعالیت، حدود هشت تا ده دانشجوی تحصیلات تکمیلی در گروه او بودند و حدود شش پژوهشگرِ پسادکتری. او هر روز یک‌بار این گروه را در دفترش می‌دید و به‌ترتیب با هر نفر دربارهٔ وضعیتِ مسئلهٔ پژوهشیِ دانشجو گفت‌وگو می‌کرد. به همه‌چیز علاقه داشت و ممکن بود در یک بعدازظهر دربارهٔ الکترودینامیکِ کوانتومی، پرتوهای کیهانی، تولیدِ زوجِ الکترون و فیزیک هسته‌ای بحث کنند.[۱۵]

اوپنهایمر از نزدیک با فیزیک‌دان تجربیِ برندهٔ جایزهٔ نوبل، Ernest Lawrence، و پیشگامانِ سیکلوترون همکاری می‌کرد و به آنان کمک می‌کرد داده‌هایی را که دستگاه‌هایشان در «آزمایشگاه تابشِ برکلی» تولید می‌کردند بهتر بفهمند؛ آزمایشگاهی که سرانجام به آزمایشگاه ملی لارنس برکلیِ امروزی تبدیل شد.[۱۶] در ۱۹۳۶، برکلی او را با حقوق سالانهٔ $3,300 (معادل ۷۰٬۰۰۰ $ در ۲۰۲۲) به مرتبهٔ «استادِ تمام» ارتقا داد. در مقابل، از او خواسته شد تدریسش را در کلتک کاهش دهد؛ بنابراین سازشی صورت گرفت و برکلی هر سال به مدت شش هفته او را آزاد می‌گذاشت—به اندازه‌ای که بتواند یک ترم در کلتک تدریس کند.[۱۷]

اوپنهایمر بارها کوشید برای Robert Serber در برکلی موقعیتی فراهم کند، اما بِرج مانع شد؛ زیرا احساس می‌کرد «یک یهودی در دپارتمان کافی است».[۱۸]

پروژه منهتن

گودال ایجاد شده توسط انفجار بمب ترینیتی ۲۸ ساعت بعد از آزمایش

لزلی گراوز که از سوی ارتش آمریکا مدیر پروژه منهتن شده‌بود از دانشگاه‌های آمریکا بازدید کرد؛ از جمله با پژوهش‌های ارنست لارنس در برکلی که سیکلوترون را ابداع کرده‌بود آشنا شد. گراوز همچنین در برکلی با اوپنهایمر مصاحبه کرد و چون او را قابل و تیزفهم یافت مدیر علمی پروژه منهتن کرد. ارتش آمریکا و اف‌بی‌آی از سابقه چپ‌گرایانه اوپنهایمر آگاه بودند. اما با پافشاری گروز، از آن‌ها چشم پوشیدند. اوپنهایمر بین سال‌های ۱۹۴۳ تا ۱۹۴۵ پروژه منهتن را رهبری می‌کرد که هدف آن تولید بمب اتمی در لُس‌آلاموس در نیومکزیکوی آمریکا بود.

مؤسسه مطالعات پیشرفته

پس از پایان جنگ جهانی دوم، اوپنهایمر به کَلتک بازگشت اما در سال ۱۹۴۷ به پیشنهاد لویس استراوس، مدیر مؤسسه مطالعات پیشرفته شد و تا ۱۹۶۶ در آن‌جا ماند.

لغو مجوز امنیتی

در سال ۱۹۵۴ در اوج دوران مک‌کارتیسم، لویس استراوس، رئیس هیت مدیره کمسیون انرژی اتمی آمریکا (AEC) که شواهدی بر جاسوسی شوروی از برنامه اتمی آمریکا داشت و به‌سبب پیشینه چپ‌گرایانه اوپنهایمر و مخالفت‌هایش با توسعه اتمی آمریکا به‌ویژه توسعه بمب هیدروژنی، به او مشکوک بود یک دوره بازجویی یک‌ماهه از اوپنهایمر ترتیب داد و سرانجام، مجوز امنیتی او را لغو کرد.

از جمله اتهامات اوپنهایمر، کوتاهی او در لو دادن یکی از دوستان کمونیستش، Haakon Chevalier بود که به او پیشنهاد انتقال اطلاعات به شوروی داده‌ بود. لغو مجوز امنیتی اوپنهایمر، به‌معنای پایان همکاری او با دولت آمریکا در پروژه‌های سری بود.[۱۹] البته اوپنهایمر همچنان مدیر مؤسسه مطالعات پیشرفته ماند و به کارش ادامه داد.

پایان کار

با به قدرت رسیدن دموکرات‌ها (جان اف کندی) و پایان دوران مک‌کارتیسم، جایزه انریکو فرمی که بالاترین عنوان از سوی وزارت انرژی ایالات متحده آمریکا بود در سال ۱۹۶۳ به اوپنهایمر داده‌ شد.

اوپنهایمر در ۱۸ فوریه ۱۹۶۷ در ۶۲ سالگی در خانه‌اش در پرینستون بر اثر سرطان حنجره درگذشت.

فیلم و کتاب دربارهٔ زندگی اوپنهایمر

منابع

  1. ↑ ««ویرانگر دنیاها»؛ رابرت اوپنهایمر واقعی که بود؟». BBC News فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۷-۲۳.
  2. ↑ Hijiya, James A. (June 2000). "The Gita of Robert Oppenheimer" (PDF). Proceedings of the American Philosophical Society. 144 (2). ISSN 0003-049X. Archived from the original (PDF) on November 26, 2013. Retrieved December 23, 2013.
  3. ↑ Oladipo, Gloria (December 17, 2022). "US voids 1954 revoking of J Robert Oppenheimer's security clearance". The Guardian.
  4. ↑ Broad, William J. (December 16, 2022). "J. Robert Oppenheimer Cleared of 'Black Mark' After 68 Years". The New York Times. Retrieved December 17, 2022.
  5. ↑ (Cassidy 2005، صص. 115–116)
  6. ↑ (Cassidy 2005، ص. 142)
  7. 1 2 (Cassidy 2005، صص. 151–152)
  8. ↑ (Bird و Sherwin 2005، صص. 73–74)
  9. ↑ (Bird و Sherwin 2005، ص. 84)
  10. ↑ (Bird و Sherwin 2005، صص. 75–76)
  11. ↑ "The Early Years". University of California, Berkeley. 2004. Archived from the original on October 15, 2007. Retrieved May 23, 2008.
  12. ↑ (Conant 2005، ص. 75)
  13. ↑ (Herken 2002، صص. 14–15)
  14. ↑ (Bird و Sherwin 2005، صص. 96–97)
  15. ↑ (Bethe 1968a); reprinted as (Bethe 1997، ص. 184)
  16. ↑ (Bird و Sherwin 2005، ص. 91)
  17. ↑ (Conant 2005، ص. 141)
  18. ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام Bird 2005 104–107 وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  19. ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Oppenheimer_security_hearing
  20. 1 2 3 ویکی‌پدیای انگلیسی، بازیابی، 17 سپتامبر 2014
  21. ↑ Kroll, Justin (2021-10-08). "Cillian Murphy Confirmed to Star As J. Robert Oppenheimer In Christopher Nolan's Next Film At Universal, Film Will Bow in July 2023". Deadline Hollywood. Retrieved 2021-10-08.{{cite web}}: نگهداری CS1: url-status (link)

پیوند به بیرون

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ جی. رابرت اوپنهایمر موجود است.
This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.