ماکس برن
ماکس بُرن | |
|---|---|
 برن حدود ۱۹۴۰–۱۹۳۰ | |
| زادهٔ | ۱۱ دسامبر ۱۸۸۲ |
| درگذشت | ۵ ژانویهٔ ۱۹۷۰ (۸۷ سال) |
| شهروندی | آلمانی-بریتانیایی |
| محل تحصیل | دانشگاه گوتینگن |
| شناختهشده برای | برای تحقیقات بنیادیاش در مکانیک کوانتمی به خصوص برای تعبیر احتمالاتی او از تابع موج چرخه بورن–هابر شرایط مرزی بورن-وان کارمن قاعده برن تقریب بورن-اوپنهایمر سریهای برن مختصات برن تقریب برن معادله برن دامنه احتمال عمل متقابل سختی برن مربع ترمودینامیک معادله برن–لانده مدل برن اینفلد |
| جوایز |  جایزه نوبل فیزیک (۱۹۵۴)مدال هیوز (۱۹۵۰) مدال ماکس پلانک (۱۹۴۸) همکار انجمن سلطنتی (۱۹۳۹) |
| پیشینه علمی | |
| شاخه(ها) | فیزیک نظری |
| محل کار | دانشگاه برسلاو دانشگاه هایدلبرگ دانشگاه زوریخ دانشگاه گوتینگن دانشگاه گوته فرانکفورت دانشگاه ادینبرو دانشگاه کمبریج |
| استاد راهنما | کارل داوید تولمه رونگه ولدمار فویگت کارل شوارتزشیلد جوزف لارمر جوزف جان تامسون |
| دانشجویان دکتری | انریکو فرمی امیل وولف چنگ کایجیا مکس دلبروک والتر ام. الساسر زیگفرید فلوگه ماریا ژئوپرت مایر هربرت اس گرین فریدریش هوند پاسکوال جردن ادگار کران رابرت اوپنهایمر لوتار ولفگانگ نوردهیم ویکتور وایسکاپف |
| امضاء | |
 | |
ماکس بُرن (آلمانی: Max Born؛ ۱۱ دسامبر ۱۸۸۲ – ۵ ژانویه ۱۹۷۰) فیزیکدان نظری و ریاضیدان آلمانی-بریتانیایی بود که نقشی کلیدی در توسعه مکانیک کوانتومی ایفا کرد. او همچنین در فیزیک حالت جامد و اپتیک مشارکتهای مهمی داشت. برن در سال ۱۹۵۴ «برای تحقیقات بنیادین او در مکانیک کوانتومی، به ویژه برای تفسیر آماری تابع موج» موفق به دریافت جایزه نوبل فیزیک شد.[۱]
او یکی از بنیانگذاران مکانیک ماتریسی، یکی از دو فرمولاسیون اولیه مکانیک کوانتومی، به همراه شاگردش ورنر هایزنبرگ بود. تفسیر احتمالی او از تابع موج، که به «قاعده برن» معروف است، سنگ بنای درک مدرن از فیزیک کوانتومی است و برخلاف تفسیر قطعی پیشنهادی آلبرت اینشتین قرار داشت. برن به عنوان استاد راهنما، نسل بزرگی از فیزیکدانان برجسته قرن بیستم را پرورش داد که بسیاری از آنها نیز برنده جایزه نوبل شدند.[۲]
زندگی و تحصیلات
ماکس برن در ۱۱ دسامبر ۱۸۸۲ در وروتسواف (که در آن زمان بِرِسلاو نام داشت و بخشی از امپراتوری آلمان بود) به دنیا آمد. پدرش گوستاو برن، یک کالبدشناس بود و مادرش مارگارته کافمن از خانوادهای صنعتی بود. برن در یک خانواده پروتستان بزرگ شد، هرچند که پدربزرگ مادریاش یهودی بود.[۳] او تحصیلات اولیه خود را در مدرسه گرامر کونیگ ویلهلم در برسلاو به پایان رساند و سپس در دانشگاههای برسلاو، هایدلبرگ، زوریخ و گوتینگن به تحصیل در رشتههای فیزیک، ریاضیات و شیمی پرداخت.[۴]
در دانشگاه گوتینگن، برن تحت تأثیر ریاضیدانان برجستهای مانند فلیکس کلاین، داویت هیلبرت و هرمان مینکوفسکی قرار گرفت. او در سال ۱۹۰۶ با رسالهای در مورد «پایداری خطوط کشش در صفحه الاستیک» تحت نظر کارل شوارتزشیلد دکترای خود را دریافت کرد.[۱] پس از یک دوره خدمت نظامی، او به گوتینگن بازگشت و به عنوان دستیار خصوصی مینکوفسکی مشغول به کار شد، اما با مرگ ناگهانی مینکوفسکی در سال ۱۹۰۹، این همکاری به پایان رسید.
دوران حرفهای
اوایل فعالیت و گوتینگن
پس از چند سال فعالیت در دانشگاههای برسلاو و فرانکفورت، برن در سال ۱۹۲۱ به عنوان استاد فیزیک نظری در دانشگاه گوتینگن منصوب شد. او در اینجا یکی از مراکز پیشرو فیزیک در جهان را تأسیس کرد که به «مکتب گوتینگن» معروف شد. این مرکز فیزیکدانان جوان و بااستعدادی را از سراسر جهان جذب میکرد، از جمله ورنر هایزنبرگ، پاسکوال جردن و ولفگانگ پاولی.[۲]
در همین دوره، برن کتاب کلاسیک خود «دینامیک ساختار کریستالی» را منتشر کرد که به یکی از متون بنیادین فیزیک حالت جامد تبدیل شد.[۵]
مکانیک کوانتومی و تفسیر احتمالی
در اواسط دهه ۱۹۲۰، برن و گروه تحقیقاتی او در گوتینگن در خط مقدم انقلاب کوانتومی قرار داشتند. در سال ۱۹۲۵، هایزنبرگ فرمولاسیون جدیدی از مکانیک کوانتومی را ارائه داد که بر روی کمیتهای قابل مشاهده تمرکز داشت. برن به سرعت اهمیت این کار را درک کرد و با کمک شاگردش پاسکوال جردن، آن را به یک نظریه ریاضی منسجم به نام «مکانیک ماتریسی» تبدیل کرد.[۶]
مهمترین مشارکت برن، تفسیر احتمالی از تابع موج بود که در سال ۱۹۲۶ ارائه داد. پس از اینکه اروین شرودینگر معادله موج خود را معرفی کرد، فیزیکدانان در مورد معنای فیزیکی «تابع موج» (ψ) بحث میکردند. برن پیشنهاد کرد که مربع قدر مطلق تابع موج (|ψ|²) چگالی احتمال یافتن ذره در یک نقطه مشخص از فضا را نشان میدهد. این ایده، که به «قاعده برن» معروف است، ماهیت ذاتی احتمالی را به قلب فیزیک کوانتومی آورد و با دیدگاه قطعیگرایانه فیزیک کلاسیک در تضاد بود.[۷] این تفسیر به یکی از اصول بنیادین مکانیک کوانتومی تبدیل شد و پایه و اساس جایزه نوبل او را تشکیل داد.
مهاجرت و دوران ادینبرو
با به قدرت رسیدن نازیها در سال ۱۹۳۳، برن به دلیل پیشینه یهودیاش از دانشگاه گوتینگن اخراج شد. او ابتدا به کمبریج، انگلستان مهاجرت کرد و سپس در سال ۱۹۳۶ به عنوان استاد فیزیک طبیعی در دانشگاه ادینبرو اسکاتلند منصوب شد.[۴] برن در ادینبرو تا زمان بازنشستگی در سال ۱۹۵۳ باقی ماند و در این دوره به تحقیقات خود در زمینه فیزیک نظری ادامه داد و چندین کتاب تأثیرگذار دیگر نوشت. او در سال ۱۹۳۹ تابعیت بریتانیا را پذیرفت.[۲]
جایزه نوبل و سالهای پایانی
ماکس برن در سال ۱۹۵۴، بیش از یک ربع قرن پس از ارائه تفسیر احتمالی خود، موفق به دریافت جایزه نوبل فیزیک شد. این جایزه به طور مشترک به او و والتر باته اهدا شد. تأخیر در اعطای جایزه به برن اغلب به دلیل ماهیت بحثبرانگیز و انقلابی ایدههای او در مقایسه با فیزیک کلاسیک ذکر میشود.[۱]
برن در سال ۱۹۵۴ به آلمان بازگشت و در گوتینگن ساکن شد. او در سالهای پایانی زندگی خود به طور فعال در بحثهای مربوط به مسئولیت اجتماعی دانشمندان، به ویژه در مورد سلاحهای هستهای، شرکت کرد. او به همراه دیگر دانشمندان برجسته مانند برتراند راسل و آلبرت اینشتین، «اعلامیه راسل-اینشتین» را امضا کرد که هشداری در مورد خطرات جنگ اتمی بود.[۸]
ماکس برن در ۵ ژانویه ۱۹۷۰ در گوتینگن درگذشت و در همانجا به خاک سپرده شد. او به عنوان یکی از بزرگترین فیزیکدانان نظری قرن بیستم و استاد بزرگ چندین نسل از فیزیکدانان برجسته به یاد آورده میشود.
زندگی شخصی و میراث
برن در سال ۱۹۱۳ با هدویگ اهرنبرگ، از وکیلان برجسته، ازدواج کرد. آنها سه فرزند داشتند: دو دختر به نامهای ایرنه و گریتلی و یک پسر به نام گوستاو. گریتلی برن با همکار بریتانیاییاش، ادوارد بولارد، ازدواج کرد.[۲]
میراث علمی برن بسیار گسترده است. تفسیر احتمالی او از تابع موج هنوز هم دیدگاه استاندارد در مکانیک کوانتومی است. مکانیک ماتریسی یکی از دو فرمولاسیون معادل این نظریه است. کتابهای درسی او، مانند «اصول اپتیک»، برای دههها منابع اصلی برای دانشجویان فیزیک بودند. او به عنوان یک معلم و راهنما، تأثیری عمیق بر تاریخ فیزیک قرن بیستم گذاشت و شاگردانش نقشی اساسی در توسعه فیزیک هستهای، فیزیک ذرات و کیهانشناسی ایفا کردند.[۳]
آثار منتخب
- دینامیک ساختار کریستالی (۱۹۱۵)
- اصول اپتیک (۱۹۳۳)
- مکانیک اتمی (۱۹۳۳)
- زندگی و دیدگاههای من (۱۹۶۸)
- نامههای فیزیک من و اینشتین (۱۹۷۱)
جستارهای وابسته
منابع
- 1 2 3 The Nobel Foundation (۱۹۵۴). «Max Born – Biographical». nobelprize.org. دریافتشده در ۲۹ اکتبر ۲۰۲۵.
- 1 2 3 4 Encyclopaedia Britannica (۲۳ مه ۲۰۲۴). «Max Born». britannica.com. دریافتشده در ۲۹ اکتبر ۲۰۲۵.
- 1 2 Greenberg, D. A. (۱۹۶۹). The Problem of the Atom. Dover Publications. ص. ۱۳۴.
- 1 2 Born, Max (۱۹۶۸). My Life and Views. Charles Scribner's Sons. ص. ۲۳.
- ↑ Born, Max (۱۹۵۴). Dynamical Theory of Crystal Lattices. Clarendon Press.
- ↑
- ↑
- ↑ Pugwash Conferences on Science and World Affairs (۱۹۵۵). «The Russell-Einstein Manifesto». pugwash.org. دریافتشده در ۲۹ اکتبر ۲۰۲۵.
