شهرستان زرندیه

شهرستان زرندیه
موقعیت در استان
اطلاعات کلی
کشور	ایران
استان	مرکزی
مرکز شهرستان	مأمونیه
سایر شهرها	پرندک، زاویه، خشکرود و رازقان
بخش‌ها	مرکزی، زاویه و خرقان
سال تأسیس	۱۳۸۱ خورشیدی
اداره
فرماندار	مهدی احمدی
حوزهٔ انتخابیه	ساوه و زرندیه
مردم
جمعیت	۶۳٬۹۰۷ نفر (۱۳۹۵)
تراکم جمعیت	۱۶ نفر بر کیلومتر مربع
جغرافیای طبیعی
مساحت	۴٬۱۱۶ کیلومتر مربع
ارتفاع از سطح دریا	۱۲۵۶ متر
داده‌های دیگر
پیش‌شمارهٔ تلفن	۰۸۶

شهرستان زرندیه یکی از شهرستان‌های استان مرکزی ایران است. مرکز این شهرستان، شهر مأمونیه است.

این شهرستان در تاریخ ۲۹ دی ۱۳۸۱ از شهرستان ساوه جدا شد و مستقل گردید.^[۱]

اراک

ساوه

زرندیه

خمین

محلات

دلیجان

شازند

آشتیان

تفرش

کمیجان

خنداب

فراهان

این شهرستان، در جنوب و جنوب غربی تهران و در شمال استان مرکزی قرار گرفته و در سال ۱۳۸۲ خورشیدی از شهرستان ساوه جدا شد. شهرستان زرندیه با وسعت ۴٬۱۵۰ کیلومتر مربع، بعد از شهرستان ساوه دومین شهرستان بزرگ استان مرکزی است و با جمعیت ۶۳٬۹۰۷ نفر بنابر سرشماری سال ۱۳۹۵، بعد از اراک، ساوه، شازند و خمین پنجمین شهرستان پُرجمعیت استان مرکزی محسوب می‌شود.

شهر ستان زرندیه { زرند ( ساوه )استان مرکزی}

زرندیه از شمال با استان تهران و استان البرز، از غرب با استان قزوین و استان همدان، از شرق با استان تهران و استان قم و از جنوب با شهرستان ساوه همسایه است و شهر مامونیه، مرکز آن است. مأمونیه در فاصلهٔ ۹۵ کیلومتری تهران و ۱۹۵ کیلومتری مرکز استان مرکزی، واقع شده است.

رود شور نام رودی در شمال شهرستان زرندیه در نزدیکی شهر جدید پرند، پرندک و زاویه است. این رود، یکی از بزرگ‌ترین رودهای حوضه آبریز دریاچه نمک قم است. این رودخانه که از رشته‌کوه البرز در نزدیکی قزوین سرچشمه می‌گیرد تا دریاچه نمک در کویر مرکزی ایران امتداد می‌یابد و در نهایت به دریاچه نمک، منتهی می‌شود.

اینجی قارا دومین قلهٔ بلند استان مرکزی با ارتفاع ۲۹۵۰ متر در بخش خرقان شهرستان زرندیه است. این کوه در مجاورت روستای چلیسبان قرار دارد و در میان اهالی روستای چلیسبان و نیز روستاهای اطراف، از احترام ویژه‌ای برخوردار است.

شهرستان زرندیه دارای ۳ بخش، ۷ دهستان و ۵ شهر به نام‌های زیر است:

بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت شهرستان زرندیه در سال ۱۳۹۵ خورشیدی برابر با ۶۳٬۹۰۷ نفر بوده است که از این میان ۳۲٬۴۵۷ نفر مرد و ۳۱٬۴۵۰ زن بوده‌اند. این شهرستان ۲۰٬۴۸۳ خانوار دارد^[۳] و نرخ رشد جمعیت آن در سال ۱۳۹۵ خورشیدی ۲٫۲۴٪ برآورد شد.

زبان بیشتر مردم این منطقه فارسی است.^[۴][۵]بیشتر روستاها و شهر رازقان بخش خرقان و همین‌طور در زاویه به زبان ترکی آذربایجانی سخن می‌گویند و منطقه امیرآباد، زرندکهنه و شهر مامونیه به زبان فارسی.^[۶] ولی مردم برخی روستاها مانند الویر و ویدر تات هستند و به زبان تاتی سخن می‌گویند.^{[۷][۸][۹][۱۰][۱۱][۱۲]} و در روستای وسمق، زبان زرگری رایج است. در زمان پهلوی اول تعدادی خانوار لر به این منطقه کوچ داده شدند که اکنون به زبان لری سخن می‌گویند.^[۱۳]

ارامنه در هشت روستای چاناقچی علیا، آق بلاغ، چناقچی سفلی، لار، چهارحد، مصرقان، ورچند و تیره در گذر از خوانسار به بخش خرقان در میان کوه‌ها بعد از دوران صفویه پناه می‌برند و در آنجا تا این اواخر زندگی می‌کرده‌اند. تعداد آن‌ها به ۴۰۰۰ تا ۵۰۰۰ نفر می‌رسید و بعد از زمین‌لرزه بوئین‌زهرا در سال ۱۳۴۱ اکثر ساکنین ارمنی این ناحیه به تهران مهاجرت کردند.

این شهرستان از ویژگی‌هایی مانند نزدیکی به تهران، شهر جدید پرند، فرودگاه بین‌المللی امام خمینی و مرز مشترک با استان‌های تهران، قزوین، البرز، قم و همدان، اتصال به این استان‌ها با جاده و راه‌آهن و نیز وجود واحدهای تولیدی و صنعتی متعدد برخوردار است. برخورداری از این قابلیت‌ها باعث شده که مهاجران برای اشتغال از اقصی نقاط ایران به این شهرستان روی آورند. این مهاجران بیشتر از استان‌های لرستان، کردستان، همدان و شمال کشور وارد این شهرستان شده‌اند. این مهاجران در اطراف برخی روستاهای این شهرستان مانند بربر، امیرآباد، زرند کهنه و خورشیدآباد اقامت کرده‌اند.^[۱۴]

دربارهٔ پیشینهٔ زرندیه، از واژه‌های باقی‌مانده در زبان فارسی کنونی زرنگ که معرب زرنج است با نام زرند از یک ریشه بوده که زرنگ به زرند تبدیل شده است. واژهٔ زرند در نسخ قدیمی به خرده ریزطلا و زر معنی شده است.

بنا بر پژوهش باستان‌شناسان، راه دوم اکباتان (همدان امروزی) به‌نام راگا (ری) از زرند می‌گذشت که حدود هفتصد سال سابقهٔ تاریخی دارد. و محل دریافت عوارض پول و طلا بوده و واژهٔ زرند از همین موضوع اقتباس شده است.

شهرستان زرندیه بخشی از قلمرو پادشاهی ماد بود و اولین حکومت ایرانی در این حوالی شکل گرفت. بعد از مادها، هخامنشیان به این سرزمین حکومت می‌کردند، اما این سرزمین همچنان محل سکونت مادها باقی ماند.

زرند تا ۲۶ بهمن ۱۳۲۳ دهستان بود و از این تاریخ با مصوبهٔ هیئت وزیران، یکی از بخش‌های شهرستان ساوه شد.^[۱۶]

از جاذبه‌های گردشگری زرندیه می‌توان آبشار چناقچی، غار بریه، سد بند امیر، سد خاکی لارگلو، سد ورامه، سد لار و روستاهای بربر، حکیم‌آباد و حسین‌آباد را نام برد.

شهرستان زرندیه با توجه به قرار گرفتن در مسیر جاده ابریشم دارای آثار و ابنیهٔ تاریخی بسیار با قدمت است.

• ابوعلی مسکویه مورخ، ادیب، طبیب، فیلسوف، کیمیاگر و عالم اخلاق قرن چهارم و پنجم است.^[۲۲]

• شهرستان‌های ایران
• فهرست شهرستان‌های استان مرکزی
• استان مرکزی