سده ۲۵ (پیش از میلاد)

(سده بیست‌وششم پ.م. - سده بیست‌وپنجم پیش از میلاد مسیح - سده بیست‌وچهارم پ.م. - سده‌های دیگر)

قرن ۲۵ پیش از میلاد، سال‌های بین ۲۵۰۰ تا ۲۴۰۱ پیش از میلاد را شامل می‌شود.

• ۲۹۰۰-۲۳۳۴ (پیش از میلاد)؛ جنگهای خاندانی آغازین در میانرودان
• حدود ۲۵۰۰ سال پیش از میلاد: برنج برای اولین بار به مالزی معرفی شد^[۱]
• حدود ۲۵۰۰ پیش از میلاد: مدارس کتابت در سراسر سومر شکوفا می‌شوند.^[۲]
• حدود ۲۵۰۰ پیش از میلاد: آشور تأسیس شد.
• ۲۵۰۰ (پیش از میلاد)؛ ساخت یک نشان استوانه‌ای در سومر، اکنون در موزه هنر متروپولیتن در شهر نیویورک نگهداری می‌شود.
• حدود ۲۵۰۰ پیش از میلاد: حفاری و توسعه سرداب حل-سفلینی در پائولا، مالت، یک مجموعه معبد زیرزمینی که بعداً به عنوان گورستان مورد استفاده قرار گرفت.^[۳]
• حدود ۲۵۰۰ پیش از میلاد: هرم خفرع، جیزه، ساخته شد.
• حدود ۲۵۰۰ پیش از میلاد: مجسمه خفرع بر تخت نشسته ساخته شد.^[۴]
• حدود ۲۵۰۰ سال پیش از میلاد: مردم پرو برای غذا به ماهی و صدف متکی بودند.
• حدود ۲۵۰۰ سال پیش از میلاد: شواهدی از مسیرهای تجاری دوردست در آمریکای جنوبی.^[۵]
• حدود ۲۵۰۰ پیش از میلاد: سکارا برای پس از تقریباً ۶۰۰ سال سکونت، متروکه شد.
• حدود ۲۵۰۰ تا ۲۲۵۰ پیش از میلاد: لوح‌های ابلا در شهر باستانی ابلا، سوریه جمع‌آوری شدند. این لوح‌ها که توسط باستان‌شناس ایتالیایی پائولو ماتیای و تیمش در سال‌های ۱۹۷۴ تا ۱۹۷۵ کشف شدند، به عنوان اولین، اگر نگوییم قدیمی‌ترین، کتابخانه غیرفعال در نظر گرفته می‌شوند، زیرا کتابخانه صومعه سنت کاترین (۵۶۵) قدیمی‌ترین کتابخانه فعال است.^[۶]
• حدود ۲۵۰۰ تا ۲۰۰۰ پیش از میلاد: موهنجو-دارو حدود ۱۸ کیلومتر مربع (۷ مایل مربع) وسعت و حدود ۲۰ تا ۵۰ هزار نفر جمعیت دارد.
• ۲۴۹۴ (پیش از میلاد)؛ پایان دودمان چهارم و آغاز دودمان پنجم در مصر باستان، آغاز ساخت هرم‌ها.
• حدود ۲۴۹۴–۲۳۴۵ پیش از میلاد: «مجسمه‌سازان در حال کار»، نقش برجسته از سقاره، سلسله پنجم. اکنون در موزه مصر، قاهره، مصر قرار دارد
• حدود ۲۴۹۴–۲۳۴۵ پیش از میلاد: کاتب نشسته، مجسمه‌ای که در سقاره، سلسله پنجم مصر یافت شده است، ساخته می‌شود. این مجسمه اکنون در موزه لوور پاریس قرار دارد..
• ۲۴۹۲ پیش از میلاد: تاریخ سنتی تأسیس افسانه‌ای ارمنستان توسط هایک.
• ۲۴۶۰ (پیش از میلاد)؛ آغاز دودمان ششم در مصر باستان
• ۲۴۵۰ (پیش از میلاد)؛ بر سر کار آمدن دودمانی تازه در میانرودان
• ۲۴۵۰ (پیش از میلاد)؛ کیش از قبیله‌ای که از کوه‌های کردستان امروزی آمده‌بودند شکست خورد؛ عیلامی‌ها بر بخش‌هایی از سومر چیره‌شدند.
• ۲۴۱۰ (پیش از میلاد)؛ پادشاهان سومر از اینکه خودبه‌خود خدای شهر باشند دست‌کشیدند. آغاز رخنه و پیروزیهای سامی‌ها در میانرودان.
• حدود ۲۴۰۰ تا ۲۲۰۰ پیش از میلاد: ساخت استون‌هنج^[۷]
• فرهنگ یادگار سنگی از اسپانیا به ایرلند رفت و در میان اروپا و غرب مدیترانه نیز پخش‌شد.
• آغاز تازش سلت‌ها از شرق به اروپا.
• نشانه‌های آغازین فرهنگ تبرزین در قفقاز
• ایلوری‌ها و دیگران در ایتالیا جاگیر شدند.
• مردمانی که از شیوه سفالگری پیش‌دودمانی مصری سود می‌بردند در جنوب شرقی اسپانیا در کرانه مدیترانه جاگیر شدند.
• اموری‌ها و کنعانی‌ها از عربستان به سوریه و لبنان کنونی کوچیدند.

• ۲۴۹۱ (پیش از میلاد)؛ امپراتورِ اسطوره‌ای چین هوانگ‌تی
• ۲۴۹۰ (پیش از میلاد)؛ منکائورا فرعون مصر باستان
• ۲۴۷۵ (پیش از میلاد)؛ شپسه‌کاف فرعون مصر باستان
• ۲۴۶۵ (پیش از میلاد)؛ اوسرکاف فرعون دودمان پنجم
• ۲۴۵۸ (پیش از میلاد)؛ ساهوره فرعون مصر باستان
• ۲۴۴۶ (پیش از میلاد)؛ نه‌فه‌ریرکاره کاکای فرعون مصر باستان
• ۲۴۲۶ (پیش از میلاد)؛ شپسه‌کاره ایسی فرعون مصر باستان
• ۲۴۱۹ (پیش از میلاد)؛ ره‌نه فه‌رف فرعون مصر باستان
• ۲۴۱۶ (پیش از میلاد)؛ نیوسرره فرعون مصر باستان

• تمدن هاراپایی در اوج خود ۴۸۰هزار کیلومتر مربع راز یر پوشش گرفته‌بود. مرکز این تمدن دره رود سند بود ولی باشندگان این تمدن از کرانه مکران و بلوچستان، افغانستان تا شرق پنجاب و کوچ (هند) و سئورشترا پراکنده شده بودند. شهرهای اینان هاراپا؛ موهنجودارو، کالیبانگان، دولاویرا و بندرهایی چون لوتال و سوتکاکوه و سوتکاگین‌دور بود، افزون برآن چندین روستا. آنان برای کشتزارها و ساخت شهرها از آبیاری سود می‌بردند. دو شهر اصلی این شهریگری از سامانه پساب، نمونه آغازین سکه، برنز و هیروگلیف بهره‌مند بود. حتی در هر روستا استخر نیز بود که در کنار روستا با خشت ساخته می‌شد. ساختار مهرابه‌ها و نیایشگاه‌ها این تمدن را با آنچه در یاجورودا گفته‌شده هماهنگ می‌سازد.
• نمایه روی مرمر استوانه‌ای نشان از کاربرد پایپ و کیتارا در لیر دارد.
• کهنترین نمونه اسکی در چنین زمانی در باتلاقی در سوئد رهاشد.
• سومریان برای کشاندن ارابه‌های جنگی از خرهای رام‌شده سود بردند.
• کشت پنبه و کدو در پریتا هواکا.
• ساحورع اولین پادشاه شناخته شده‌ای است که از نیروی دریایی دریاهای آزاد برای حمل و نقل سربازان از طریق دریا استفاده کرد.
• اولین نمونه شناخته شده از قایق دوخته شده در مصر ساخته شده است.^[۸]
• پیکره‌های مرمرین کیکلادی، استفاده از هر دو ساز نی و کیتارا را به تصویر می‌کشند.(باستان‌شناسی المپیک ۱۹۸۸)
• قدیمی‌ترین چوب اسکی باقی‌مانده تقریباً در همین زمان در باتلاقی در هوتینگ، سوئد، رها شده است.
• کشاورزی در هواکا پریتا شامل پنبه و کدو قلیانی می‌شود. (بیلی ۱۹۷۳)
• مجسمه ابیه-ایل، در ماری

• ۲۴۲۵ (پیش از میلاد)؛ مرگ اآن‌ناتوم فرمانروای لاگاش
• محاللیل پسر قینان (بر پایه گاهشماری یهودی)

• نویسندگان ویکی‌پدیای انگلیسی،‎ 25th century BC,http://en.wikipedia.org/wiki/25th_century_BC ‏،(نسخه ۳۰ ژانویه ۲۰۰۷)

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ سده ۲۵ (پیش از میلاد) موجود است.