سریه
| بخشی از مجموعه مباحث اسلام دربارهٔ اسلام |
| اصول فقه |
|---|
![]() |
| فقه |
| احکام |
| عناوین کلامی |
|
سَریِّه (به عربی: سَریَّة؛ ج: سَرايا) یا بَعْث، به جنگهایی در دوره محمد گفته میشود که بدون حضور مستقیم او و به فرماندهی یکی از اصحاب صورت گرفته بوده است.
معنای سریه
دربارهٔ وجه تسمیه سریه دو احتمال مطرح ساختهاند:[۱]
- «سریه» به سپاهی گفته میشود که شمار افراد آن نهایت تا چهارصد نفر میرسد و به عبارتی این سپاه، گزیده یک سپاه و چیرگان آناست.
- احتمال دیگر آن که این گروه یا سپاه بهطور مخفیانه و سرّی اعزام میشود.
البته گفتهاند که احتمال دوم صحیح نیست، زیرا «سرّ» از لحاظ لغوی غیر از «سَرِی» است.
ترتیب تاریخی سریهها
ابن اسحاق میگوید: بعثها و سریههای محمد ۳۸ بعث یا سریه بود. علی بن حسین مسعودی از جمعی، ۳۵ بعث و سریه و از طبری ۴۸ سریه و از بعضی ۶۶ سریه و بعث نقل میکند. شیخ طبرسی در أعلام الوری ۳۶ سریه مینویسد.[۲]
| شماره | نام | تاریخ | مکان یا دلیل | شماره | نام | تاریخ | مکان یا دلیل |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ۱ | سریه «حمزة بن عبدالمطلب» | سال دوم بعد از غزوهٔ ابوا (ودان) | به ساحل دریا، در ناحیهٔ «عیص» | ۴۲ | سریه «غالب بن عبداللّه لیثی» | رمضان سال هفتم | به «میفعه» بر سر «بنی ثعلبه» و «بنی عوال» |
| ۲ | سریه «عبیده بن حارث بن مطّلب» | سال دوم بعد از غزوهٔ ابوا (ودان*) | به پایینتر از «ثنیه المرّه» | ۴۳ | سریه «بشیر بن سعد» | به «یمن» و «جبار» در ناحیهٔ خیبر[۳] | |
| ۳ | سریه «سعد بن ابیوقاص» | بعد از سریه حمزه، سال دوم | به «خرّار» آبگاهی در «جحفه» | ۴۴ | سریه «ابن أبیالعَوجاء» | ذیالحجهٔ سال هفتم | بر سر «بنی سلیم» |
| ۴ | سریه «عبدالله بن جحش» | در ماه رجب، بعد از بدر اولی | به «نخله» | ۴۵ | سریه «عبداللّه بن أبیحدرد أسلمی» | ذیحجهٔ سال هفتم | به «غابه» |
| ۵ | سریه «عمیر بن عدی» * | رمضان سال دوم | ۴۶ | سریه «محیصه بن مسعود» | ذیحجهٔ سال هفتم | به ناحیهٔ فدک | |
| ۶ | سریه «سالم بن عمیر» برای کشتن ابی عفک | ماه شوّال سال دوم | ۴۷ | سریه «عبداللّه بن أبیحدرد» | ذیحجهٔ سال هفتم | به «إضم» | |
| ۷ | سریه «محمّد بن مسلمه» برای کشتن کعب بن أشرف | ربیعالاول سال سوم | ۴۸ | سریه «غالب بن عبداللّه لیثی» | صفر سال هشتم | به «کدید» بر سر «بنی ملوّح»[۴] | |
| ۸ | سریه «زید بن حارثه» | جمادی الآخر سال سوم | به «قرده» | ۴۹ | سریه «غالب بن عبداللّه لیثی» | صفر سال هشتم | به «فدک» بر سر «بنی مرّه» |
| ۹ | سریه «مرثد بن ابیمرثد غنوی»: «سریهٔ رجیع» | صفر سال چهارم[۵] | ۵۰ | سریه «کعب بن عمیر غفاری» | ربیعالأول سال هشتم | به «ذات أطلاح» از سرزمین شام | |
| ۱۰ | سریه «منذر بن عمرو»: سریه «بئر معونه» | صفر سال چهارم[۶] | ۵۱ | سریه «شجاع بن وهب أسدی» | ربیعالأول سال هشتم | به «سی»: آبی از «ذات عرق» | |
| ۱۱ | سریه «ابوسلمة بن عبدالأسد» | محرّم سال چهارم | به سرزمین «قطن» | ۵۲ | سریه «عیینه بن حصن فزاری» | بر سر «بنی العنبر» | |
| ۱۲ | سریه «عبداللّه بن انیس» جهنی برای کشتن «سفیان بن خالد بن نبیح هذلی لحیانی» | محرّم سال چهارم | ۵۳ | سریه «قطبه بن عامر بن حدیده» | بعد از سریه شجاع بن وهب | به «تباله» بر سر قبیله «خشعم» | |
| ۱۳ | سریه «عمرو بن أمیه ضمری» و «سلمه بن أسلم بن حریش» | سال چهارم[۷] | به مکه بر سر ابوسفیان | ۵۴ | سریه «مؤته» | جمادیالاولی سال هشتم | |
| ۱۴ | سریه «أبوعبیدة بن جرّاح» | ذی الحجّه سال پنجم[۸] | به «سیف البحر» | ۵۵ | سریه «عمرو بن عاص»: سریه «ذات السلاسل» | جمادی الآخره سال هشتم | آبی در آن طرف وادی القری بر سر «بلی» و «قضاعه» |
| ۱۵ | سریه «عبداللّه بن عتیک» برای کشتن «أبورافع سلّام بن أبیالحقیق» | رمضان سال ششم | ۵۶ | سریه «أبوعبیدة بن جرّاح»: سریه «خبط» | رجب سال هشتم | بر سر «جهینه» | |
| ۱۶ | سریه «محمّد بن مسلمه» | محرّم سال ششم | به سمت «قرطاء» بر سر «بنی بکر بن کلاب» | ۵۷ | سریه «أبوقتادة بن ربعی أنصاری» | شعبان سال هشتم | به «خضره» از سرزمین نجد، مسکن محارب بر سر «غطفان» |
| ۱۷ | سریه «عمر بن خطاب» | ربیعالاول سال ششم | از غزوه لحیان بر سر قاره | ۵۸ | سریه أبوقتاده | رمضان سال هشتم[۹] | به «بطن إضم» |
| ۱۸ | سریه «هلال بن حارث مزنی» | ربیعالأول سال ششم | از غزوه لحیان بر سر «بنی مالک بن فهر» | ۵۹ | سریه «خالد بن ولید» | برای ویران کردن بتخانه «عزّی»[۱۰] | |
| ۱۹ | سریه «بشر بن سویید جهنی» | ربیعالأول سال ششم | از غزوه لحیان بر سر «بنیحارث بن کنانه» | ۶۰ | سریه «أبوعامر أشعری» | بعد از حنین[۱۱] | به «أوطاس» |
| ۲۰ | سریه «سعد بن عباده جهنی» | ربیعالأول سال ششم | به غمیم | ۶۱ | سریه «عمرو بن عاص» | رمضان سال هشتم | به «رهاط» برای ویران کردن بتخانه «سواع» |
| ۲۱ | سریه «عکاشه بن محصن أسدی» | ربیعالأول سال ششم | تا «غمر» آبگاهی از بنی أسد | ۶۲ | سریه «سعد بن زید أشهلی» | رمضان سال هشتم | به «مثلّل» برای ویران کردن بتخانهٔ «مناه» |
| ۲۲ | سریه «محمّد بن مسلمه» | ربیعالآخر[۱۲] | به «ذی القصّه» بر سر «بنی ثعلبه» و «بنی- عوال» | ۶۳ | سریه «خالد بن سعید بن عاص» | رمضان سال هشتم | به «عرنه» |
| ۲۳ | سریه «أبوعبیدة بن جرّاح» | ربیعالآخر سال ششم | به «ذی القصّه» بر سر بنی ثعلبه و بنیعوال | ۶۴ | سریه «هشام بن عاص» | رمضان سال هشتم | به «یلملم» |
| ۲۴ | سریه «أبوعبیدة بن جرّاح» | به «ذیالقصّه» در راه عراق.[۱۳] | ۶۵ | سریه «طفیل بن عمرو دوسی» | شوّال سال هشتم | برای خراب کردن بتخانه «ذی- الکفّین» بت «عمرو بن حممه دوسی» | |
| ۲۵ | سریه «زید بن حارثه» | به «جموم»: سرزمین «بنی سلیم»[۱۴] | ۶۶ | سریه «غالب بن عبداللّه» | بعد از فتح مکه | بر سر «بنی مدلج» | |
| ۲۶ | سریه «زید بن حارثه» | جمادیالاولی سال ششم | به عیص | ۶۷ | سریه «عمرو بن أمیه» | بعد از فتح مکه | بر سر «بنی الهذیل»[۱۵] |
| ۲۷ | سریه «زید بن حارثه» | جمادی الآخره سال ششم | به «طرف» | ۶۸ | سریه «عبداللّه بن سهیل بن عمرو» | بعد از فتح مکه | بر سر «بنی معیص» و «محارب بن فهر» |
| ۲۸ | سریه «زید بن حارثه» | جمادی الآخره سال ششم | به «حسمی» بر سر جذام | ۶۹ | سریه «خالد بن ولید» | بر سر «بنی جذیمه» | |
| ۲۹ | سریه «زید بن حارثه» | به «مدین»[۱۶] | ۷۰ | سریه «ضحّاک بن سفیان کلابی» | ربیعالأول سال نهم | بر سر «بنی کلاب» | |
| ۳۰ | سریه «زید بن حارثه» | رجب سال ششم | به «وادی القری» بر سر «أمّ قرفه» | ۷۱ | سریهای که «ثمامه بن أثال حنفی» را اسیر کرد.[۱۷] | ||
| ۳۱ | سریه «علی بن ابیطالب» | شعبان سال ششم | به «فدک» بر سر «سعد بن بکر» | ۷۲ | سریه «علقمه بن مجزّز مدلجی» | ربیعالآخر سال نهم | به بندر «شعیبه» |
| ۳۲ | سریه «عبدالرحمن بن عوف» | شعبان سال ششم | به «دومه الجندل» بر سر «بنی کلب» | ۷۳ | سریه «عکاشه بن محصن أسدی» | ربیعالآخر سال نهم | به جانب: سرزمین عذره و بلی |
| ۳۳ | سریه «ابوعبیدة بن الجراح» | به دو کوه «أجأ» و «سلمی»[۱۸] | ۷۴ | سریه «علی بن أبیطالب» | ربیعالآخر سال نهم | برای خراب کردن بتخانهٔ «فلس» از «بنی طیئ» | |
| ۳۴ | سریه «زید بن حارثه» | رمضان سال ششم | به «وادی القری» | ۷۵ | سریه «خالد بن ولید» | ربیعالآخر سال نهم | به «دومه الجندل» بر سر «أکید بن عبدالملک» |
| ۳۵ | سریه «عبدالله بن رواحه» | به «خیبر»[۱۹] | ۷۶ | سریه «خالد بن ولید» | ربیعالآخر یا جمادیالاولی سال دهم | بر سر بنی حارث بن کعب | |
| ۳۶ | سریه «عبدالله بن رواحه» | شوّال سال ششم | به «خیبر» بر سر «یسیر بن رزام» یهودی | ۷۷ | سریه «أسامه بن زید» | صفر سال دهم | به «أبنی» از ناحیهٔ «بلقاء» |
| ۳۷ | سریه «کرز بن جابر فهری» | شوّال سال ششم | به «ذی الجدر» | ۷۸ | سریه «خالد بن ولید» | ربیعالأول سال دهم | بر سر «بنی عبدالمدان» در نجران |
| ۳۸ | سریه «عمر بن خطّاب» | شعبان سال هفتم | به «تربه» | ۷۹ | سریه «علی بن أبیطالب» | رمضان سال دهم | به یمن[۲۰] |
| ۳۹ | سریه «أبوبکر» | شعبان سال هفتم | به «نجد» بر سر «بنی کلاب» | ۸۰ | سریه «خالد بن ولید» | به یمن[۲۱] | |
| ۴۰ | سریه «بشیر بن سعد» | شعبان سال هفتم | به «فدک» بر سر «بنی مرّه» | ۸۱ | سریه «اسامة بن زید» | به سرزمین «بلقاء» و «أذرعات» و «مؤته» | صفر سال یازدهم |
| ۴۱ | سریه «زبیر بن عوام» | به «فدک» بر سر «بنی مرّه» | ۸۲ | سریه «بنی عبس» |
جستارهای وابسته
پانویس
- ↑ ابن اثیر، النهایه، ۱۳۷۶ق، ج۲، ص۱۵۹.
- ↑ طبرسی، اعلام الوری، ۱۳۹۹ ه.ق، ص ۶۹–۷۰.
- ↑ ر.ک. ابن اسحاق، سیرة النبی، ج ۴، ص ۲۸۴؛ مقریزی، امتاع الاسماع، بیروت، ج۱، ص ۳۳۵. در شوّال سال هفتم
- ↑ ابن اسحاق، سیرة النبی، ج ۴، ص ۲۸۲؛ مقریزی، امتاع الاسماع، بیروت، ج۱، ص ۳۴۲–۳۴۳.
- ↑ مقریزی، امتاع الاسماع، بیروت، ج۱، ص۱۷۴.
- ↑ مقریزی، امتاع الاسماع، بیروت، ج۱، ص ۱۷۰.
- ↑ مسعودی، التنبیه و الاشراف، ۱۳۵۶ ه.ش، ص ۲۱۳.
- ↑ مسعودی، التنبیه و الاشراف، ۱۳۵۶ ه.ش، ص ۲۱۷.
- ↑ از ۵۲–۵۸: ابن اسحاق، سیرة النبی، ج ۴، ص ۲۹۶؛ یعقوبی، ص ۴۳۸.
- ↑ انسان العیون، ج ۳، ص ۲۲۱
- ↑ انسان العیون، ج ۳، ص ۲۲۵.
- ↑ مسعودی، التنبیه و الاشراف، ۱۳۵۶ ه.ش، ربیعالاول (ص ۲۱۹، چاپ بیروت) م. سال ششم.
- ↑ احتمالاً تکرار است. م. ربیعالآخر سال ششم
- ↑ ابن اسحاق، سیرة النبی، ج ۴، ص ۲۸۴. ربیعالآخر سال ششم.
- ↑ در نسخه اصل بر این گونه است ولی صحیح: بنی دیل است. ر.ک. تاریخ یعقوبی ص ۴۳۷؛ طبرسی، اعلام الوری، ۱۳۹۹ق، ص ۶۹–۷۰.
- ↑ ابن اسحاق، سیرة النبی، ج ۴، ص ۳۱۲.
- ↑ ابن اسحاق، سیرة النبی، ج ۴، ص ۳۱۵
- ↑ مسعودی، التنبیه و الاشراف، ۱۳۵۶ش، ص ۲۱۸.
- ↑ ابن اسحاق، سیرة النبی، ج ۴، ص ۲۹۲؛ یعقوبی، ص ۴۳۸
- ↑ ابن اسحاق، سیرة النبی، ج ۴، ص ۳۱۹.
- ↑ ابن اسحاق، سیرة النبی، ج ۴، ص ۳۱۹
^ در تقدیم و تأخیر و مصادف بودن این دو سریه اختلاف است: بعضی سریه «عبیده» را مقدّم و بعضی هر دو را در یک زمان نوشتهاند.
^ جوامع السیره عمرو بن عدی (ص ۲۱، چاپ دارالمعارف مصر) م. برای کشتن «عصماء» دختر «مروان»
منابع
- ویکی شیعه، سریه (آخرین ویرایش ۱۹ دسامبر ۲۰۱۸، ساعت ۱۳:۰۸)

