سلیمان بن یسار
 | |
| نام کامل | ابوایوب سلیمان بن یسار الهلالی |
|---|---|
| زادروز | ۳۴ هجری قمری (حدود ۶۵۴ میلادی) |
| زادگاه | مدینه، خلافت راشدین |
| تاریخ درگذشت | ۱۰۷ هجری قمری (حدود ۷۲۵ میلادی) |
| مکان درگذشت | مدینه، خلافت اموی |
| دوران | تابعین |
| شناخته‌شده برای | یکی از هفت فقیه مدینه، راوی حدیث |
| خویشاوندان سرشناس | عطاء بن یسار (برادر) |
ابوایوب سلیمان بن یسار هلالی (۳۴ – ۱۰۷ هجری قمری) از تابعان، فقها و محدثان مدینه و یکی از هفت فقیه مدینه بود. او که در ابتدا برده بود، پس از آزادی به یکی از چهره‌های شاخص علمی مدینه تبدیل شد. بنا به گزارشی از مالک بن انس، پس از سعید بن مسیب، سلیمان بن یسار از برجسته‌ترین عالمان مدینه به‌شمار می‌رفت و خود سعید نیز در بحث با او احتیاط می‌کرد.[۱]
نام و نسب
پدر سلیمان، یسار، از اسیران ایرانی بود که به مدینه آورده شد و به عنوان غلام در اختیار میمونه بنت حارث، همسر پیامبر اسلام، قرار گرفت. به این ترتیب، سلیمان از تبار ایرانی به‌شمار می‌آمد.[۱] خود سلیمان نیز در ابتدا بردهٔ میمونه بود. او بعدها با پرداخت مبلغی قراردادی (مکاتبه)، خود را از برده‌داری آزاد کرد و به جرگهٔ موالی (آزادشدگان) پیوست.[۲]
زندگی و تحصیل
سلیمان بن یسار در سال ۳۴ هجری قمری، در دوران خلافت عثمان بن عفان، در مدینه متولد شد. او برای فراگیری حدیث و فقه نزد بسیاری از صحابهٔ پیامبر اسلام و تابعین بزرگ شاگردی کرد. از جمله استادان او می‌توان به زید بن ثابت، ابوهریره، عبدالله بن عمر، عبدالله بن عباس، عایشه بنت ابی‌بکر، ام‌سلمه و جابر بن عبدالله انصاری اشاره کرد.[۲]
کسانی که از سلیمان بن یسار حدیث و فقه روایت کرده‌اند نیز افرادی سرشناس بوده‌اند. از جملهٔ آن‌ها می‌توان به ابن شهاب زهری، ربیعة الرأی، ابوالزناد، عمرو بن دینار، صالح بن کیسان و برادرش عطاء بن یسار اشاره کرد.[۱]
جایگاه علمی و فقهی
سلیمان بن یسار از هفت فقیه مدینه به‌شمار می‌رفت. ابوالزناد (از شاگردانش) فهرستی از فقهای برجستهٔ مدینه را نام می‌برد که «مردم به گفتارشان رضایت می‌دادند و به رأی آنان مراجعه می‌کردند» و در این فهرست، پس از نام‌هایی چون سعید بن مسیب و عروه بن زبیر، از سلیمان بن یسار نیز یاد می‌کند.[۳]
مالک بن انس نیز مقام علمی او را تأیید کرده و گفته است که سعید بن مسیب در بحث با سلیمان، جانب احتیاط را رعایت می‌کرد.[۱] همچنین، بنا بر گزارشی از حسن بن محمد حنفیه، سلیمان بن یسار نزد او «آگاه‌تر (افهم) از سعید بن مسیب» توصیف شده است.[۲]
مناصب
در دوران حکومت عمر بن عبدالعزیز بر مدینه (در خلافت ولید بن عبدالملک)، سلیمان بن یسار به عنوان مسئول بازار (ناظر بر امور اقتصادی و تجاری) مدینه منصوب شد.[۱]
اعتبار روایی
سلیمان بن یسار در علم رجال، «ثقه» (قابل اعتماد) توصیف شده است. ابن سعد او را «ثقه، عالم، رفیع، فقیه و کثیر الحدیث» خوانده و ابوزرعه رازی او را «ثقه، مأمون، فاضل و عابد» معرفی کرده است.[۲] نسائی نیز او را «یکی از امامان» دانسته است.[۳] تمامی صاحبان کتب شش‌گانهٔ حدیث اهل سنت (رواة الجماعة) از او روایت نقل کرده‌اند.[۴]
ویژگی‌های شخصیتی
منابع تاریخی، سلیمان را به عبادت و روزه‌داری مداوم (صوم‌الدهر) توصیف کرده‌اند، در حالی که برادرش عطاء یک روز در میان روزه می‌گرفت.[۱] شمس‌الدین ذهبی او را «از ظرف‌های دانش» توصیف کرده است.[۱]
وفات
سلیمان بن یسار در سال ۱۰۷ هجری قمری (حدود ۷۲۵ میلادی) در ۷۳ سالگی در مدینه درگذشت.[۲]
منابع
- ابن سعد، محمد. الطبقات الکبری (به عربی). دار الکتب العلمیة.
- ذهبی، شمس‌الدین. سیر أعلام النبلاء (به عربی). مؤسسة الرسالة.
- مزی، یوسف بن عبدالرحمن. تهذیب الکمال (به عربی). مؤسسة الرسالة.
پانویس
- اهالی مدینه
- تابعین
- درگذشتگان ۱۰۷ (قمری)
- فقیهان اهل سنت
- محدثان اهل سنت
- هفت فقیه مدینه