سه طاعت و چهار فضیلت

سه طاعت و چهار فضیلت (چینی سنتی: 三從四德؛ پین‌یین: Sāncóng Sìdé) مجموعه‌ای از اصول اخلاقی و قواعد رفتاری اجتماعی در آیین کنفوسیوسیِ شرق آسیا بود که برای دختران دوشیزه و زنان متأهل، به‌ویژه در چین باستان و چینِ دورهٔ امپراتوری، مطرح می‌شد. بر اساس این اصول، زنان می‌بایست از پدر، شوهر و پسران خود اطاعت می‌کردند و در رفتار و گفتار، متین، پاکدامن و اخلاق‌مدار می‌بودند.

اصطلاح‌شناسی

دو اصطلاح «سه طاعت» و «چهار فضیلت» به‌ترتیب نخستین بار در کتاب آداب و آیین‌های تشریفاتی و آیین‌های ژو به کار رفته‌اند؛ آثاری که چارچوب و آداب لازم برای شکل‌گیری فرهنگی ظریف، آراسته و متمدنانه در جامعهٔ چین را تدوین کرده بودند. این آیین‌ها در اصل برای تعریف جایگاه‌ها و نقش‌های گوناگون در یک جامعهٔ هماهنگ وضع شده بودند و قرار نبود به‌عنوان مجموعه‌ای از قواعد الزام‌آور یا کتاب قانون تلقی شوند. این نظام رفتاری تأثیر عمیقی بر چین باستان و چینِ دورهٔ امپراتوری گذاشت و بعدها بر دیگر تمدن‌های شرق آسیا، از جمله ژاپن و کره، نیز اثر نهاد. این اصول همچنین تا قرن بیستم بر اندیشه‌های اجتماعی و فلسفی در شرق آسیا تأثیرگذار بود و بخشی از چارچوب فکری و اجتماعی این جوامع را شکل می‌داد.

سه طاعت زنانه

«سه طاعت» مقرر می‌داشت که زن نباید به ابتکار و ارادهٔ شخصی خود عمل کند، بلکه موظف بود مطیعانه از افراد زیر فرمان برد یا از آنان پیروی کند:[۱][۲][۳][۴]

  1. پدرش در خانه، قبل از ازدواج (未嫁从父; Wèijiàcóngfù؛ یا 在家从父; Zàijiācóngfù)
  2. شوهرش پس از ازدواج (在家从父; Zàijiācóngfù؛ یا 出嫁从夫; Chūjiàcóngfū)
  3. پسرانش پس از بیوه شدن و مرگ شوهرش (夫死从子; Fūsǐcóngzǐ)

چهار فضیلت زنانه

چهار فضیلت زنانه عبارتند از:[۵][۶][۷]

  1. رفتار زنانه (婦德; Fùdé)
  2. گفتار زنانه (婦言; Fùyán)
  3. پوشش زنانه (婦容; Fùróng)
  4. کارهای زنانه (婦功; Fùgōng)

بان ژاو (۴۹–۱۲۰ میلادی)، نخستین تاریخ‌نگار زنِ شناخته‌شدهٔ چینی، این اصول را در رسالهٔ خود با عنوان آموزه‌هایی برای زنان (چینی: 女誡؛ پین‌یین: Nǚjiè؛ وید جایلز: Nuchieh) با تفصیل بیشتری شرح داده است:[۸][۹]

در بیان این چهار مورد، فضیلت زنانه مستلزم استعدادهای خارق‌العاده یا هوشی سرآمد نیست؛ گفتار زنانه نیز به فصاحت و بلاغت کم‌نظیر یا سخنان تند و گزنده نیاز ندارد؛ ظاهر زنانه نه مستلزم چهره‌ای زیبا و خیره‌کننده است و نه اندامی باشکوه و چشمگیر؛ و کار و پیشهٔ زنانه نیز به مهارت‌هایی فراتر از حد معمول نیاز ندارد.

فضیلت زنانه عبارت است از برخورداری از آرامش و وقار (you 幽 [/ qing 清])، متانت و خویشتن‌داری (xian 閒/閑)، پاکدامنی (zhen 貞) و سکوت (jing 靜)؛ پایبندی به اصول و مقررات (jie 節)؛ سامان دادن امور به شیوه‌ای منظم؛ مراقبت از رفتار خویش با احساس شرم و حیا؛ و رعایت اندازه و اعتدال در هر حال، چه هنگام فعالیت و چه هنگام سکون. این‌هاست آنچه «فضیلت زنانه» نامیده می‌شود.

گفتار زنانه عبارت است از گزینش سنجیدهٔ واژگان (ze ci 擇辭) هنگام سخن گفتن؛ هرگز بر زبان نیاوردن سخنان افتراآمیز و بدگویانه؛ و سخن گفتن تنها در زمان مناسب. در این صورت، دیگران از سخنان او ناخشنود نخواهند شد. این است معنای «گفتار زنانه».

آراستگی زنانه عبارت است از شستن (guan wan 盥浣) لباس‌ها و پوشاک غبارآلود و آلوده و تازه و پاکیزه نگه داشتن همیشگی لباس‌ها و زیورآلات؛ استحمام منظم و پاک نگاه داشتن بدن از هرگونه آلودگی و ناپاکی. این است آنچه «آراستگی زنانه» نامیده می‌شود.

کار و پیشهٔ زنانه عبارت است از تمرکز بر بافندگی و ریسندگی؛ پرهیز از بازی‌ها و خنده‌های سبک‌سرانه و بیهوده؛ و آماده کردن منظم و شایستهٔ شراب و غذا برای پذیرایی از مهمانان. این است معنای «کار و پیشهٔ زنانه».

جستارهای وابسته

منابع

  1. ↑ Liji "Jiao Te Sheng (The single victim at the border sacrifices)" 35.2, quote: "婦人，從人者也；幼從父兄，嫁從夫，夫死從子。"
  2. ↑ Yili Zhushu (Etiquette and Ceremonial Annotated and Clarified) "Funeral Clothing - Zixia Commentaries" p. 92/266 quote: "婦人有三從之義無專用之道故未嫁從父既嫁從夫夫死從子"
  3. ↑ Records of ritual matters by Dai the Elder (大戴禮記) "Destiny (本命)" 11 quote: "婦人，伏於人也。是故無專制之義，有三從之道──在家從父，適人從夫，夫死從子"
  4. ↑ Biographies of Exemplary Women "Matronly Models - Mother of Meng Ke of Zou" 8 quote: "以言婦人無擅制之義，而有三從之道也。故年少則從乎父母，出嫁則從乎夫，夫死則從乎子，禮也。"
  5. ↑ Liji "Hun Yi (The Meaning of the Marriage Ceremony)" 7 quote: "教以婦德、婦言、婦容、婦功。"
  6. ↑ Zhouli "Heavenly Officers - Chief Officers" 131 quote: "九嬪：掌婦學之法，以教九御婦德、婦言、婦容、婦功" translation: "The nine concubines enforce regulations on women's learning, so as to teach the secondary concubines feminine conducts, feminine speeches, feminine comportments, and feminine works."
  7. ↑ Ban Zhao, Lessons for Women, quoted in Book of Later Han "vol. 84: Biographies of Exemplary Women - Ban Zhao" quote: "女有四行，一曰婦德，二曰婦言，三曰婦容，四曰婦功。"
  8. ↑ Ban Zhao, Lessons for Women, quoted in Book of Later Han "vol. 84: Biographies of Exemplary Women - Ban Zhao"
  9. ↑ quoted and translated in Pang-White, Ann A. (2018). The Confucian Four Books for Women: A New Translation of the Nü Sishu and the Commentary by Wang Xiang. New York: Oxford University Press. p. 106-107
This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.