سیناتروک دوم

سیناتروک دوم یا سنتروک دوم پسر مهرداد پنجم اشکانی بود. وی در دوران سلطنت عموی خود خسرو مدعی تاج و تخت شد.

در سال ۱۱۶ میلادی، تراژان امپراتور روم، خسرو را شکست داد و تیسفون را تصرف کرد و پارتاماسپت را به حکمرانی آنجا منصوب نمود و اعلام کرد که بین‌النهرین یکی از ایالات امپراتوری روم است.

سیناتروک همراه پدرش مهرداد پنجم علیه پارتاماسپتس حاکم دست نشانده رومیان به مبارزه پرداخت و پارتاماسپتس مدتی بعد به خاطر مشکلات پس از مرگ تراژان مجبور به خروج از ایران شد و در نهایت ارتش روم توسط هادریان، امپراتور جدید روم که علاقه‌مند به نبرد در شرق نبود، فراخوانده شد و ارمنستان و بین‌النهرین را از ارتش روم خالی کرد و تاج و تخت شهر خسروان (اسروئن) از سوی هادریان به پارتاماسپتس داده شد که در آن جا سلسله‌ای تأسیس کرد.

در این بین سیناتروک در ۱۱۶ میلادی موفق شد تا از خلأ به وجود آمده در قدرت استفاده نماید و چند ماه به عنوان جانشین خسرو بر قسمتی از امپراتوری اشکانیان حکومت نمود و به نام سیناتروک دوم سکه‌های اشکانی ضرب نمود. در نهایت خسرو اول مجدداً قدرت را در دست گرفت و مهرداد پنجم نیز جانشین وی شد و بعد از خسرو همراه رقیب دیگرش بلاش سوم از ۱۲۹ تا ۱۴۰ میلادی حکومت نمود.

زندگی و خاندان

سیناتروک دوم حدود اواسط قرن دوم میلادی (شاید ۱۱۰–۱۲۰ م) به دنیا آمد. پدرش، مهرداد پنجم، از شاخه‌ای از خاندان اشکانی بود که با پاكوروس دوم (حکومت ۷۸–۱۱۰ م) مرتبط است. پاكوروس دوم در جنگ‌های با روم، به ویژه در برابر ترایانوس، شکست خورد و امپراتوری را به دو بخش شرقی و غربی تقسیم کرد. مهرداد پنجم، به عنوان برادر یا پسر پاكوروس، در بخش غربی (مرکزیت اکباتان) قدرت گرفت و با اسروئس اول (که در ۱۰۹–۱۲۹ م حکومت کرد) رقابت نمود.سیناتروک، به عنوان پسر مهرداد، در محیطی پرتلاطم بزرگ شد. نام او، که ریشه ایرانی دارد (Sinatruka به معنای "قدرتمند با قدرت میترا"، خدای زرتشتی)، نشان‌دهنده پیوند با سنت‌های ایرانی است. او احتمالاً در دربار پارتی آموزش نظامی و اداری دید و در جنگ‌های پدرش شرکت داشت. منابع محدودی مانند کتیبه‌های دو زبانه (پارتی و یونانی) به او اشاره می‌کنند، اما جزئیات شخصی‌اش ناشناخته مانده است.

دستاوردها

مقاومت در برابر روم: اتحاد با پدرش، رومیان را وادار به عقب‌نشینی کرد و مانع فتح دائمی پارتی شد. این رویداد، که "جنگ تراجانی" نامیده می‌شود، نقطه عطفی در روابط پارتی-رومی بود. حمایت از سنت‌های ایرانی: سیناتروک، مانند پدرش، عنوان "شاه شاهان" (Šāhān šāh) را بر سکه‌هایش ضرب کرد، که نمادی از پیوند با هخامنشیان بود. نقش در تقسیم قلمرو: تلاش‌های او منجر به تقسیم موقت امپراتوری میان بلاش سوم (در شرق) و مهرداد پنجم (در غرب) شد، که ثبات نسبی ایجاد کرد.

شکست‌ها

عدم تاج‌گذاری رسمی: رقابت‌های خانوادگی، مانند ادعای ولگاشس سوم (Vologases III) در شرق، مانع شد. مرگ زودهنگام: کشته شدن در جنگ، میراث او را ناتمام گذاشت. پس از مرگش، ولگاشس چهارم (پسر مهرداد پنجم) در ۱۴۷ م تاج را به دست آورد. ضعف امپراتوری: دوران او شاهد از دست رفتن استان‌هایی مانند آدیابنه و گوردیانه به تیگران کبیر ارمنی بود.

مالالا، یوحنّا. کرونوگرافیا (قرن ششم م).

دابروا، ادوارد. پادشاهان پارتی: از ارشک تا اردوان (۲۰۰۳).

زرین‌کوب، عبدالحسین. تاریخ مردم ایران: از آغاز تا اسلام (۱۳۷۷ شمسی).

• مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Sanatruces II of Parthia». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۰ ژوئن ۲۰۱۶.