شاتو سن-ژرمن-آن-له

اولین قلعه، با نام گرند شاتله، توسط لوئی ششم در سال ۱۱۲۴ در این مکان ساخته شد. این قلعه توسط لوئی نهم در دهه ۱۲۳۰ گسترش یافت.

کلیسای کوچک سن‌لوئی در قلعه متعلق به دوره ریونانت (Rayonnant) از معماری گوتیک فرانسوی است. منشوری از لوئی نهم در سال ۱۲۳۸ که مراسم مذهبی منظمی را در این کلیسا برقرار می‌کند، اولین اشاره به ساخت کلیسایی در این قلعه سلطنتی است. این یک کلیسای کوچک (Saint Chapelle) بود که محل نگهداری یادگاری از تاج خار یا صلیب حقیقی بود. نقشه و معماری آن، کلیسای بزرگ سنت شاپل را که لوئی نهم بین سال‌های ۱۲۴۰ تا ۱۲۴۸ در کاخ سیته در پاریس ساخت، پیش‌نمایی می‌کند. هر دو ساختمان توسط معمار مورد علاقه لویی ، پیر دو مونتروی، ساخته شدند که فرمول‌های معماری ابداع شده در سن ژرمن را برای استفاده در پاریس اقتباس کرد. یک شبستان به یک طاقچه ختم می‌شود و تقریباً تمام قسمت‌های دیوار با پنجره‌های شیشه‌ای باریک و بلند پر شده است که بین آنها پشت‌بندهای بیرونی بزرگی قرار دارد. طاق‌های گنبدی بر روی ستون‌های بین دهانه‌ها قرار دارند و پایه‌های ستون‌ها در پشت یک طاق کوتاه و ایزوله قرار گرفته‌اند؛ بنابراین ساختمان می‌تواند باز و خالی از تمام تکیه‌گاه‌های داخلی باشد. این تعداد زیاد پنجره‌ها همچنین با تکنیک پیر آرمه (pierre armée) امکان‌پذیر شده است، که در آن عناصر فلزی در ساختار دیوارها تعبیه شده‌اند تا پایداری سنگ‌ها تضمین شود. دیوار غربی با یک پنجره بزرگ گل رز گوتیک به سبک گوتیک ریونانت تزئین شده است. در سال ۱۲۳۸ در همین کلیسا بود که بالدوین دوم، امپراتور لاتین تاج خار را به لوئی اهدا کرد و اگرچه قرار بود این تاج‌ها برای کلیسای سن-شاپل در پاریس استفاده شوند، اما تا زمان تقدیس کلیسای پاریس در آوریل ۱۲۴۸ در اینجا نگهداری می‌شدند.

این قلعه طی جنگ صدساله در سال ۱۳۴۶ توسط ادوارد، شاهزاده سیاه، به آتش کشیده شد؛ از آن، تنها کلیسای گوتیک از دوران قرون وسطی این مکان باقی مانده است. این کاخ ویوکس توسط شارل پنجم در دهه ۱۳۶۰ میلادی بر روی پایه‌های قدیمی بازسازی شد.

قدیمی‌ترین بخش‌های کاخ فعلی توسط فرانسوای یکم در سال ۱۵۳۹ بازسازی شد و متعاقباً چندین بار گسترش یافته است. در سپتامبر ۱۵۴۸، اتاق‌های بالای سوئیت سلطنتی برای ماری، ملکه اسکاتلند و فرزندان هانری دوم بازسازی شدند.

هانری دوم یک کاخ جدید جداگانه در همان نزدیکی، طبق طرح‌های فیلیبر دو لورمه، ساخت. این بنا در بالای شیبی قرار داشت که به سرپرستی اتین دو پراک به سه تراس عظیم نزولی و تراس‌های باریک‌تر فرعی میانی تبدیل شده بود که توسط پله‌ها و رمپ‌های متقارن تقسیم‌شده به هم متصل می‌شدند و یک محور واحد را امتداد می‌دادند که در لبه رود سن به پایان می‌رسید؛ این طرح الهامات بسیاری از ویلا لانته در باگنایا گرفته بود. «اتین دو پراک مدت زیادی را در ایتالیا گذرانده بود و یکی از مظاهر علاقه او به باغ‌هایی از این نوع، منظره معروف او از ویلا دِسته است که در سال ۱۵۷۳ حکاکی شده است.»

باغ‌هایی که در سن-ژرمن-آن-له ساخته شدند، جزو شش باغی بودند که سبک باغ ایتالیایی را به فرانسه معرفی کرده و زمینه را برای باغ رسمی فرانسوی فراهم کردند. برخلاف باغچه‌هایی که در رابطه‌ای غیررسمی با کاخ‌های موجود، اغلب در مکان‌های دشوار که در ابتدا به دلایل دفاعی انتخاب شده بودند، ساخته می‌شدند، این باغ‌های جدید محور مرکزی نمای متقارن ساختمان را در طرح‌های محوری کاملاً متقارن باغچه‌های طرح‌دار، مسیرهای شنی، فواره‌ها و حوضچه‌ها و بوته‌های کاشته شده رسمی گسترش دادند؛ آنها سنتی را آغاز کردند که پس از سال ۱۶۵۰ در باغ‌های آندره لو نوتر به اوج خود رسید. طبق کتاب «تئاتر طرح‌ها و باغبانی» اثر کلود موله، این باغچه‌ها در سال ۱۵۹۵ برای هانری چهارم توسط کلود موله، که در آنه آموزش دیده و از اجداد سلسله‌ای از باغبانان سلطنتی بود، چیده شدند. یکی از طرح‌های پارتر مولت در سن ژرمن آن لایه در Le théâtre d'agriculture et mesnage des champs اولیویه دو سرس به تصویر کشیده شد. (۱۶۰۰)، اما Château Neuf و تمام مجموعه تراس‌های دیدنی آن را می‌توان به‌طور کامل در حکاکی پس از الکساندر فرانچینی، ۱۶۱۴ مشاهده کرد.

لوئی چهاردهم در سال ۱۶۳۸ در شاتو نوف متولد شد. یکی از دیوارهای حائل دو پراک در سال ۱۶۶۰ فرو ریخت و لوئی در سال ۱۶۶۲ بازسازی باغ‌ها را بر عهده گرفت. او در سال ۱۶۶۶ دربار خود را در اینجا مستقر کرد، اما کاخ ویو را ترجیح می‌داد: کاخ نوف در دهه ۱۶۶۰ متروکه و تخریب شد. از سال ۱۶۶۳ تا ۱۶۸۲، زمانی که پادشاه برای همیشه به ورسای نقل مکان کرد، تیمی که از نیکولا فوکه نگون‌بخت به ارث برده بود - لوئی لو وو، ژول آردوئن-مانسار و آندره لو نوتر- تلاش کردند تا به این ستون باستانی جلوه‌ای مناسب‌تر ببخشند.

این باغ‌ها توسط آندره لو نوتر از سال ۱۶۶۹ تا ۱۶۷۳ بازسازی شدند و شامل یک تراس سنگی به طول یک کیلومتر که منظره‌ای از دره سن و در دوردست، پاریس را فراهم می‌کند.

لوئی چهاردهم پس از تبعید جیمز دوم از بریتانیا در انقلاب باشکوه ۱۶۸۸، این قلعه را به وی واگذار کرد. جیمز دوم سیزده سال در این قلعه زندگی کرد و دخترش لوئیز ماریا استوارت در سال ۱۶۹۲ در تبعید در اینجا به دنیا آمد. شاه جیمز در کلیسای سن ژرمن در همان نزدیکی دفن شده است؛ همسرش مری مودنا تا زمان مرگش در سال ۱۷۱۸ در این قلعه ماند. پسر آنها جیمز در سال ۱۷۱۶ قلعه را ترک کرد و در نهایت در رم ساکن شد. بسیاری از ژاکوبیت‌ها - حامیان تبعیدی استوارت‌ها - تا انقلاب فرانسه در این قلعه ماندند و در سال ۱۷۹۳ آنجا را ترک کردند.

در قرن نوزدهم، ناپلئون یکم مدرسه آموزش افسران سواره‌نظام خود را در اینجا تأسیس کرد. ناپلئون سوم مرمت قلعه را توسط اوژن میله، از سال ۱۸۶۲ آغاز کرد. این موزه در سال ۱۸۶۷ به موزه ملی آثار باستانی تبدیل شد و اشیاء باستانی فرانسه را به نمایش گذاشت. آگوست لافولی پس از مرگ میله در سال ۱۸۷۹ مسئولیت مرمت را بر عهده گرفت و این کار تا سال ۱۸۸۹ ادامه یافت. هدف او و جانشینش اونوره داومه، احیای سبک رنسانس فرانسوی فرانسوای یکم بود.

در ۱۰ سپتامبر ۱۹۱۹، پیمان سن-ژرمن، که به خصومت‌های بین متفقین جنگ جهانی اول و اتریش پایان داد، در این کاخ امضا شد.

در طول اشغال فرانسه توسط آلمان (۱۹۴۰–۱۹۴۴)، این قلعه به عنوان ستاد فرماندهی ارتش آلمان در فرانسه مورد استفاده قرار گرفت.

این موزه در سال ۲۰۰۵ به موزه ملی باستان‌شناسی تغییر نام داد. مجموعه‌های آن شامل یافته‌هایی از دوران پارینه سنگی تا دوران مروونژیان است.