شمارشگر گایگر

شمارشگر گایگر یا شمارشگر گایگر مولر (به انگلیسی: Geiger-Müller counter) یک نوع شمارشگر ذرات بنیادی است که توانایی شناسایی ذرات باردار را دارد. شمارشگر گایگر یک نوع شمارشگر گازی است.

از این نوع شمارشگرها معمولاً برای سنجش آلودگی‌های رادیواکتیو (field surveys) نیز استفاده می‌کنند.

در سال ۱۹۰۸ ‌آشکارساز‌های گازی برای آشکارسازی اشعه در آزمایشگاه رادفورد بوسیله گایگر برای بهره برداری آماده شدند. کمی‌ بعد این ‌آشکارساز‌ها عملاً برای اندازه گیری اشعه مورد استفاده قرار گرفتند اگرچه ‌آشکارساز‌ های سوسوزن برای آشکارسازی اشعه از مدت‌ها قبل بکار می‌‌رفتند. ‌آشکارساز گایگر از یک الکترود سیلندری خارجی و یک الکترود سیمی داخلی تشکیل می‌‌شد که بین آنها اختلاف پتانسیل الکتریکی قرار داده می‌‌شد. گایگر متوجه شد که وقتی یک اشعه در ‌آشکارساز متوقف می‌‌شود جریان الکتریکی دربین دو الکترود جاری می‌‌گردد که به وسیله یک الکترومتر با حساسیت متوسط قابل اندازه گیری است.^[۱]

در ‌آشکارساز گایگر ، الکترون های منفی بطرف الکترود مرکزی حرکت کرده و تکثیر الکترون که گاهی بهمن الکترونی نامیده می‌‌شود درفاصله کمی از آند انجام می‌‌پذیرد. الکترون‌ها در فاصله زمانی چند میکروثانیه بوسیله آند جمع آوری می‌‌شوند. فوتون‌های بوجود آمده در نتیجه بازگشت اتم‌های تحریک شده به حالت عادی یونیزاسیون را در طول سیم مرکزی (آند) ‌آشکارساز توسعه می‌‌دهند این یک اختلاف بزرگ بین یک ‌آشکارساز تناسبی و یک ‌آشکارساز گایگر است. توسعه یونیزاسیون در طول ‌آشکارساز و حرکت آهسته یون‌های مثبت به طرف کاتد اثرات جالبی روی زمان تفکیک دارد. وقتی که پوشش یون‌های مثبت از ناحیه مرکزی خارج شده به طرف کاتد حرکت می‌‌کند، میدان الکتریکی اطراف قسمت مرکزی را به صورت حفاظ می‌‌پوشاند در حقیقت این وضع میدان را کاهش داده و تابش دیگری که وارد ‌آشکارساز می‌‌شود نمی‌‌تواند بهمن دیگری در ‌آشکارساز بوجود آورد مگر اینکه این پوشش یون‌های مثبت به نزدیکی کاتد برسد هر چه یون‌های (مثبت) دورتر می‌‌شوند میدان افزایش یافته و بالاخره وقتی بوسیله کاتد جمع می‌‌شوند، میدان مقدار اولیه خود را بدست می‌‌آورد. منحنی مشخصاتی شمارش برحسب ولتاژ در ‌آشکارساز گایگر اطلاعات زیادی درباره ‌آشکارساز به دست می‌‌دهد. منحنی مشخصاتی را می‌‌توان با قرار دادن یک چشمه رادیواکتیو با نیمه عمر زیاد در مجاورت ‌آشکارساز و به دست آوردن شمارش در زمان معین برای ولتاژهای مختلف متصل به ‌آشکارساز به دست آورد.^[۲]

سایت آکادمی پرتو یار

نويسنده : رسول شامحمدی

شناسه مقاله: 741

|فصل=آشکارسازها |کتاب=مبانی فیزیک نوین |نویسنده =ریچارد وایدنر، رابرت سلز |ترجمه=علی اکبر بابایی، مهدی صف |ناشر =انتشارات دانشگاهی |شهر=تهران |کوشش=جهانشاه میرزابیگی |ویرایش= |صفحه=۳۹۳ |سال=۱۳۸۲ |شابک=964-01-0229-6 }}</ref>