صح

صَح یا سَه، یکی از روستاهای شهرستان دامغان در استان سمنان ایران است.

این روستا در دهستان تویه دروار در بخش امیرآباد واقع است. صح در ۵۰ کیلومتری جنوب باختری دامغان جای دارد. فاصله این روستا تا جاده دامغان-سمنان (روستای قوشه)، ۱۲ کیلومتر می‌باشد.

جمعیت روستای صح برپایه نتایج سرشماری سال ۱۳۸۵، ۲۳۸ نفر (۸۱ خانوار) بوده است.^[۲] این روستا در فاصله ۲ کیلومتری روستای دروار (مرکز دهستان) قرار دارد. ارتفاع روستا از سطح دریا ۱٬۴۹۰ متر است.

روستای زیبای صح درسیزده کیلومتری شمال غربی روستای قوشه واقع شده؛ وبه جاده اصلی به‌پایان می‌رسد که به تهران و مشهد به‌پایان می‌رسد.

تاریخ پیشینه این روستا به بیش از ۵۰۰ سال می‌رسد شاید هم بیشتر. از گذشته این روستا آگاهی زیادی در دست نیست. اما وجود آتشکده در ۵ کیلومتری شمال باختری آبادی قوشه واقع شده است که اکنون فقط ستون‌های بزرگ این ساختمان باقی مانده است. امامزاده میرابراهیم صح در تنگه نیز وجود دارد. پیشینه فرهنگی وتاریخی این منطقه به پیش از اسلام می رسد و در این منطقه آثار دوران ساسانی ازجمله یک آتشکده به چشم می‌خورد که کریستین سن دانمارکی در کتاب خویشتن بدان اشاره نموده است. بیشتر سفرنامه‌نویسان و نویسندگان کتب (المسالک و الممالک) و مورخان اشاراتی به این منطقه داشته‌اند. ابودلف در سفرنامه خویش که ولادیمیر مینورسکی استاد دانشگاه لندن برآن تعلیقه زده است در فرازی از سفرنامه ابودلف اشاره به گردنه مازران یا گردنه (زهرآلود) که در بالای روستای دهخدا و دشتبو (دو روستا بالاتر از روستای صح که در چند کیلومتری آن واقع شده است) قرار گرفته که امروزه بنام بشم می شناسند که حتی در فرهنگ جغرافیایی تاریخی (معجم البلدان) یاقوت از گردنه بشم در منطقه تویه دروار یادشده است. خشک رود (دریان) از این منطقه سرچشمه می‌گیرد و جریان گذرای آن بسیار بزرگ و سهمگین است

در گذشته کشاورزی صح به کشاورزی ناچیز در زمین‌های زراعی روستا محدود می‌شد. اما کم‌کم باغات و کشت‌وکار هم رواج خود را از دست داد. هم‌اکنون در زمین‌های کشاورزی صح گندم، جو، یونجه، سیب زمینی، هویج و شلغم کشت می‌شود و انواع درخت‌های سیب و انار و زردآلو، انگور، انجیل، گردو، سنجد، آلبالو، انواع توت (شاه توت، توت کرمو، توت سیاه) بادام، سماغ، زالزالک، گیلاس… به عمل می‌آید. منابع آب: آب صح از چشمه ای موسوم به آب قنات فراهم می‌شود که آب باغات ازآب چشمه قلقل که از روستای دهخدا (دو روستا بالاتر) سرازیر می‌شود فراهم می‌گردد. که هر دو از کیفیت بسیارخوب برخوردار است که نخست در استخری ذخیره می‌شود سپس به مصرف کشاورزی و باغ‌ها می‌رسد.

جشنواره سمنوپزان یکی از مهم‌ترین اهداف گردشگری برای این روستای کوچک است. هدف از برگزاری این جشنواره زنده‌کردن و پاسبانی از آیین و سنن کهن، گسترش گردشگری و برندسازی گردشگری این منطقه، شناساندن آداب‌ و رسوم کهن، شناساندن هویت اجتماعی و فرهنگی منطقه و افزایش شور و نشاط اجتماعی است. در مراسم پخت سمنو که بیشتر با همکاری بانوان در روستای صح انجام می‌شود، در هنگام پخت سمنو با ذکر دعا، قرائت قرآن، احادیث، مداحی و حاجت طلبی سمنو را هم می‌زنند و این شور و حال معنوی تا زمان تقسیم سمنو ادامه دارد.

برپایی نمایشگاه صنایع‌دستی و سوغات محلی و بازی‌های بومی و محلی، اجرای چوب بازی و موسیقی محلی، اجرای تئاتر طنز، استندآپ کمدی، مراسم عروسی و برنامه‌های متنوع دیگر از دیگر برنامه‌های این جشنواره است که هر ساله به شکل متنوع و با حضور مردم از شهر های اطراف به عمل می آید و این یک جنبه بسیار مهم برای این روستا است

• جعفری، عباس (۱۳۸۴)، گیتاشناسی، جلد سوم، دائرةالمعارف جغرافیایی ایران، تهران: مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، شابک ۹۶۴-۳۴۲-۰۹۵-۷