کلاته

کلاته رودبار
کشور	ایران
استان	سمنان
شهرستان	دامغان
بخش	مرکزی
نام(های) دیگر	کلاته رودبار، کلاته‌هزارجریب
نام(های) پیشین	کهنه کلاته
سال شهرشدن	۱۳۹۲
مردم
جمعیت	4611 نفر (۱۳۹۵)
اطلاعات شهری
شهردار	مهندس جواد بنایان
تأسیس شهرداری	اسفند ۱۳۹۲
شناسهٔ ملی خودرو	IRN 96
کد آماری	۲۷۵۹
کلاته رودبار روی نقشه ایران ۳۶°۲۱′۲۴″ شمالی ۵۴°۸′۴۲″ شرقی / ۳۶٫۳۵۶۶۷°شمالی ۵۴٫۱۴۵۰۰°شرقی / 36.35667; 54.14500

کلاته یا کلاته رودبار یکی از شهرهای طبری نشین استان سمنان در بخش مرکزی شهرستان دامغان است. جمعیت این شهر بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵، برابر با ۳٬۴۲۶ نفر بوده^[۱] که این رقم در سال ۱۳۹۵ خورشیدی به ۴٬۶۱۱ نفر افزایش یافته‌است.^[۲] کلاته رودبار، سه شنبه ۱۴ تیر ماه ۱۳۹۰ با تبدیل شدن از روستا به شهر، به‌عنوان یکی از ۱۸ نقطه شهری استان سمنان شناخته شد.^[۳] این منطقه به همراه دیگر مناطق در سال ۱۳۵۵ از استان مازندران جدا و به استان سمنان ملحق شد. به قوم های مهم این شهر می توان به رجبیا،ملک ها، مالم ها و قجر ها و... اشاره کرد.

مردمان شهر کلاته‌رودبار در کنار زندگی شهری، پیوند عمیقی با فرهنگ عشایری خود دارند؛ پیوندی که در سبک زندگی، باورها و حتی مسیرهای کوچ آن‌ها آشکار است. این مردم هنوز هم بخشی از سال را در مناطق ییلاقی می‌گذرانند؛ مناطقی سرسبز و خنک که از گذشته تا امروز پناهگاه دام‌ها و محل شکل‌گیری سنت‌های دیرینه بوده است. از مهم‌ترین ییلاق‌های کلاته‌رودبار می‌توان به چِنگی، اسپیرُو، بَغنه، حاجی‌کارد و چندین منطقه کوچ‌نشین دیگر اشاره کرد که هر کدام ویژگی‌های طبیعی و جلوه‌های فرهنگی خاص خود را دارند.

با وجود این ریشه‌های عمیق عشایری، بخش زیادی از مردم کلاته‌رودبار به دلیل شرایط اقتصادی و کاری، راهی شهرهای دیگر شده‌اند. شهرهای سمنان، ساری، بهشهر و دامغان از مهم‌ترین مقاصد مهاجرت کاری ساکنان این منطقه هستند. با این حال، مهاجرت باعث نشده تعلق خاطر آنان به زادگاهشان کمرنگ شود؛ هر ساله بسیاری از خانواده‌ها در فصل‌های خنک به ییلاق‌ها برمی‌گردند و سنت‌های کهن کوچ، دامداری و زندگی در دل طبیعت را زنده نگه می‌دارند.

کلاته‌رودبار شهری است که در آن زندگی مدرن و فرهنگ کهن عشایری در کنار هم جریان دارد؛ شهری با مردمانی که حتی اگر دور از خانه باشند، ریشه‌هایشان همچنان در دامنه‌های سرسبز چنگی، اسپیرو و حاجی‌کارد نفس می‌کشد

شهر کلاته رودبار در شمال غربی شهر دامغان که از شهرهای کهن و معروف ایران به نام صددروازه ایران قدیم می‌باشد واقع گردیده‌است. طبیعی است که این منطقه با توجه به موقعیت جغرافیایی از شرایط آب و هوایی مناسب تر از دامغان برخوردار بوده و به جهت برخورداری از آب و هوای نسبتاً سرد، محصولات باغی با کیفیت همچون آلبالو، گیلاس، زردآلو، گردو و… به خوبی رشد و نمو می‌یابد. همچنین با عنایت به پیشینه تاریخی شهر دامغان، کلاته نیز از آثار و بناهای تاریخی ارزنده بی نصیب نمانده‌ است.

مکان اصلی آن کهنه کلاته بوده با توجه به مهاجرین بیرونی که بیشتر از استان مازندران بوده در مکان فعلی به عنوان کلاته رودبار شکل گرفته‌ است؛ که امروزه بزرگ‌ترین شهر دامغان می‌باشد.

مردم شهر کلاته رودبار از قومیت طبری (مازندرانی) و از مهاجران شهر های نکا و بهشهر هستند و به زبان طبری سخن می‌گویند و مذهب آنان شیعه اثنی عشری است. فرهنگ و رسوم مردم این شهر شباهت فراوان با آداب مردم همسایه شمالی آن (شهرهای استان مازندران) دارد به همین دلیل دارای مراسم از قبیل عزاداری، عروسی، جشن‌های محلی مشابه با مردم مازندران می‌باشند. عشایر این شهر همانند دیگر عشایر محصولات منحصر به فردی دارند ، ایام عزاداری امام حسین در این شهر به صورت باشکوه برگزار می‌گردد. بویژه روز تاسوعا و عاشورا و یازدهم عاشورا برنامه‌های متنوعی همچون رخت پوشاندن بر تن اسب، نخل گردانی، علم گردانی، قافلهٔ اسرا، شام غریبان و… جلوه باشکوهی به مراسم عزاداری شهر بخشیده که میهمانان زیادی را برای بازدید و هم نوایی با عزادران به شهر می‌کشاند.

گریگوری ملگُنُف در سال ۱۸۵۸ و ۱۸۶۰ در پی انجام مأموریتی از سوی حکومت قفقاز (برای اجراء وصیت‌نامه پتر کبیر) به شمال ایرانسفر کرد. در سفرنامهٔ او آنجا که مناطق مرزی هزارجریب را برمی‌شمارد، نام منطقه «چهارده کلاته» هم دیده می‌شود. وی از مرزهای هزارجریب چنین می‌نویسد: استان استرآباد، رود کوچک ساور در روستای کندو در نیم فرسنگی غرب رادکان، روستای برکوله (بارکلا) و نیلا (نیالا) در اشرف در نزدیکی جادهٔ شاهرود، روستای سرخ‌گریه(سرخ‌گریوه) و بالخاس(مال‌خواست) و چشمهٔ آروس (چشمهٔ آب شور روستای ارست یا همان باداب سورت) و چهارده کلاته (کلاته رودبار یا دیباج).

بر پایهٔ سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، جمعیت این شهر ۴٬۶۱۱ نفر (در ۱٬۴۷۹ خانوار) بوده‌است.^[۴]

این شهر دو بافت سنتی و جدید دارد. سبک معماری سنتی در ساختمان‌های قدیمی دیده می‌شود که از خشت، گِل، چوب و سنگ ساخته شده‌است و در بناهای جدید تحت شرایط و اقلیم غالب منطقه و مصالح موجود مکانی شکل گرفته‌است.

تفرجگاه ییلاقی-گردشگری بسیار زیبای چشمه پیرخوشدر یا پیرخوشتر، گنبد سبز، قلعه پنجم، کوشک، گورقلعه، تخت شاه، پیر ابراهیم، قلعه نمکه، تنگه دختر قلعه، چشمه بادخان (که مردم محل از آن به «گندوآب» یاد می‌کنند)، چشمه آبرندان، و امامزاده عقیل. همچنین، مدیریت مجموعهٔ چشمه علی دامغان برعهدهٔ شهرداری کلاته رودبار است که بر کیفیت آن افزوده‌است.

• مجن