طاشکبری‌زاده
طاشکبری‌زاده احمد | |
|---|---|
| اطلاعات شخصی | |
| زاده | ۳ دسامبر ۱۴۹۵ |
| درگذشته | ۱۶ آوریل ۱۵۶۱ |
| والدین | مصلح‌الدین مصطفی (پدر) |
| خاندان | خاندان طاش‌کوپرو |
طاشکُبری‌زاده یا طاشکبری‌زاده احمد، نام مشهور احمد بن مصطفی بن خلیل طاشکبری‌زاده ((به عربی: أحمد بن مصطفى بن خليل طاشكبري)؛ بورسا، ۳ دسامبر ۱۴۹۵ – استانبول، ۱۶ آوریل ۱۵۶۱)، تاریخ‌نگار و رویدادنامه‌نویس عثمانی در روزگار سلیمان یکم بود. او بیش از همه به سبب فرهنگ جامع زندگی‌نامه‌ای بزرگ خود با عنوان الشقائق النعمانیة فی علماء الدولة العثمانیة («شقایق نعمانی در دانشمندان دولت عثمانی») شهرت دارد.[۱]
زندگی
خاندان او به «طاش‌کوپرولولر» شهرت داشتند، زیرا پدربزرگ احمد در مدرسهٔ مظفریهٔ خیرالدین خلیل در داش‌کوپرو استاد بود.[۱] طاشکبری‌زاده آموزش‌های نخستین خود را نزد پدرش، مصلح‌الدین مصطفی، و عمویش کمال‌الدین قاسم، در آنکارا و بورسا فراگرفت و تحصیلات خود را در استانبول به پایان رساند.
او در سال ۱۵۲۵ به مدرسهٔ اوروچ پاشا در دیمتوقه منصوب شد و سپس در مدرسهٔ حاجی حسین‌زاده در استانبول به کار پرداخت. پس از آن در مدارس گوناگون اسکوپیه و ادرنه به تدریس پرداخت. در سال ۱۵۴۵ به مقام قاضی بورسا و در سال ۱۵۵۱ به مقام قاضی استانبول منصوب شد. مشکلات بینایی سبب شد که در سال ۱۵۵۴ زودتر از موعد از خدمات دولتی کناره‌گیری کند، اما پس از بازنشستگی نیز به تدوین و انتشار نوشته‌های خود ادامه داد.[۱]
آثار
- الشقائق النعمانیة فی علماء الدولة العثمانیة («شقایق نعمانی در دانشمندان دولت عثمانی»)،[۲] فرهنگ جامع زندگی‌نامه‌ای دربارهٔ زندگی و آثار ۵۵۲ تن از دانشمندان و مشایخ، از دوران نخستین فرمانروای عثمانی، عثمان یکم، تا سلیمان یکم. این کتاب از منابع اصلی دربارهٔ زندگی دانشمندان و عالمان دورهٔ محمد دوم به‌شمار می‌رود.
- شقایق نعمانیه و ذیل‌های آن، ویرایش ترکی اثر پیشین.[۳]
- مفتاح السعادة ومصباح السیادة فی موضوعات العلوم («کلید نیک‌بختی و چراغ سروری در موضوعات دانش‌ها»)، دانشنامه‌ای به زبان عربی دربارهٔ علوم گوناگون، آثار و مؤلفان هر یک از شاخه‌های دانش.[۴] دانشنامهٔ بزرگ کتاب‌شناختی کشف الظنون اثر کاتب چلبی مطالب مفتاح السعادة را گسترش داد و خود بعدها مبنای ترجمه‌ها و پژوهش‌های خاورشناسان اروپایی، از جمله گوستاو فلوگل و بارتلمی دربلو، قرار گرفت.
- موضوعات العلوم («موضوعات دانش‌ها»)، ترجمهٔ ترکی اثری دربارهٔ رشته‌های علوم؛ این ترجمه را پسر طاشکبری‌زاده، کمال‌الدین محمد افندی، تهیه کرد.[۵]
- رسالة فی القضاء والقدر («رساله‌ای دربارهٔ قضا و قدر»).[۶]
- دانشمندان عثمانی، اثری دربارهٔ زندگی صوفیان، منتشرشده در استانبول در سال ۲۰۰۷.[۷]
- نوادر الأخبار فی مناقب الأخیار («خبرهای نادر دربارهٔ فضایل نیکان»).
جستارهای وابسته
- خاندان طاش‌کوپرو
تاریخ‌نگاران عثمانی | ||
|---|---|---|
| سده پانزدهم م. |
|  |
| سده شانزدهم |
| |
| سده هفدهم |
| |
| سده هیجدهم |
| |
| سده نوزدهم |
| |
منابع
- 1 2 3 Fleming, Barbara; Babinger, Franz; Woodhead, Christine (1999). "Ṭas̲h̲köprüzāde". In Bosworth, C. E.; van Donzel, E. J.; Heinrichs, W. P.; Bearman, P. J.; Bianquis, Th. (eds.). دانشنامه اسلام. Vol. 10. لیدن و بوستون: انتشارات بریل. pp. 351–352. doi:10.1163/1573-3912_islam_SIM_7429. ISBN 978-90-04-16121-4.
- ↑ Shaqāʾiq al-Nuʿmāniyya (in Arabic), İstanbul: Edebiyat Fakültesi Basımevi, 1985
- ↑ Şakaik-ı Nu'maniye ve zeyilleri (in Turkish and Arabic), İstanbul: Çağrı Yayınları, 1989, OCLC 68576936
- ↑ "miftah alsaeadat wamisbah alsiyada" مفتاح السعادة ومصباح السیادة [The key to happiness and the lamp of sovereignty] (in Arabic). 11 November 2000 – via بایگانی اینترنت.
- ↑ Cevdet, Ahmet, ed. (1895), Mawḍū'āt al-'ulūm (in Arabic), Dersaadet
- ↑ Abd al-Razzāq al-Qāshānī; Stanislas Guyard, eds. (2008) [1879], Risālah fī al-qaḍāʼ wa-al-qadar (in Arabic), پاریس، کلن: Maisonneuve, Manshūrāt al-Jamal, OCLC 300716194
- ↑ Osmanlı bilginleri, İstanbul: İz Yayıncılık, 2007, ISBN 9789753556057, OCLC 127124162
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Taşköprüzade». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۹ اوت ۲۰۲۶.
- اسلامشناسان مسلمان سده ۱۶ (میلادی)
- افراد سیاسی اهل عثمانی
- ترکهای عثمانی
- درگذشتگان ۱۵۶۱ (میلادی)
- زادگان ۱۴۹۴ (میلادی)
- زندگینامهنویسان سده ۱۶ (میلادی)
- کتابشناسان
- ماتریدیه