فهرست تیره‌های گیاهان ایران

فهرست تیره‌های گیاهان ایران یا فهرست خانواده‌های گیاهان ایران، فهرستی است که ولی‌الله مظفریان در کتاب فرهنگ نام‌های گیاهان ایران (۱۳۷۵) برای آن‌ها معادل فارسی پیشنهاد داده است. این فهرست شامل نام فارسی هر تیره، نام علمی لاتین و توضیح کوتاهی دربارهٔ ویژگی‌ها و گونه‌های شاخص آن نام برخی از تیره‌های مترادف با یک تیره دیگر است.

تصویر یک گونهٔ نمونهلینک ویکی‌پدیانام در مظفریاننام علمیتوضیحات
کاسنیانتیره آفتاب‌گردانAsteraceaeتیره آستراسه. یکی از بزرگ‌ترین تیره‌های گیاهی شامل آفتاب‌گردان، بابونه، گل همیشه‌بهار و کاسنی.
آقطیانتیره آقطیAdoxaceaeپیش‌تر بخشی از تیره پیچ‌امین‌الدوله بود. در سیستم APG به عنوان تیره مستقل پذیرفته شده است.
آلالگانتیره آلالهRanunculaceaeتیره رانونکولاسه. شامل گیاهانی مثل الاله، آنمون
اختر (تیره و سرده)تیره اخترAquifoliaceaeشامل درختان و درختچه‌های همیشه‌سبز.
ارغوانیانتیره ارغوانCercidiphyllaceae

(ارمک بزرگ)		تیره ارمکارمکیانEphedraceaeشامل درختچه‌های بازدانه با ساقه‌های بندبند و مخروط‌های گوشتی قرمز.
استبرق (زیرتیره)تیره استبرق
(تنزل به زیرتیره)		Asclepiadaceaeشامل گیاهان علفی و درختچه‌ای با شیره سمی. به عنوان یک زیرتیره در خرزهره‌ایان (Apocynaceae) قرار گرفت.
اسفناجیانتیره اسفناج
(ادغام شده)		Chenopodiaceaeاسفناج خوراکی (Spinacia oleracea) تا سال ۲۰۰۳ جزو تیره سلمک (Chenopodiaceae) بشمار می‌رفت، ولی در آن سال این خانواده با تاج‌خروسیان ادغام شد.[۱]
اسفندیانتیره اسفندPeganaceaeتیره‌ای کوچک. اسفند (Peganum harmala) مهم‌ترین گونه آن است که در ایران کاربرد سنتی دارد.
افراییانتیره افرا
(ادغام شده)		Aceraceaeدر سیستم APG در تیره Sapindaceae شاه‌بلوط هندی‌واران ادغام شده. شامل درختان افرا با میوه‌های بالدار.
زغال‌اخته‌ایانتیره الCornaceaeتیره‌ای از گیاهان درختی یا درختچه‌ای (به‌ندرت علفی) با برگ‌های غالباً متقابل. درختچه‌های زغال‌اخته و «ال» (گونه بومی جنگل‌های هیرکانی شمال ایران) از مهم‌ترین اعضای این خانواده هستند.
برگ‌امرودیانتیره امرودیRosaceaeشامل گیاهانی مثل گلابی، سیب و به.
حناییانتیره انار
(ادغام شده)		Lythraceaeدر سیستم APG در تیره Lythraceae حناییان ادغام شده. انار مهم‌ترین گونه آن است.
پیچ‌اناریانتیره انار شیطانOlacaceaeتیره‌ای از گیاهان نیمه‌انگل بومی مناطق گرمسیری.
انجیلیانتیره انجیلیJuglandaceae
انگوریانتیره انگورVitaceaeشامل تاکستان‌های انگور و گیاهان پیچنده. مهم‌ترین جنس Vitis است.
زاموریانتیره ایشکColchicaceaeشامل گیاهان پیازدار. کلشی‌سین از این تیره استخراج می‌شود.
بارهنگیانتیره بارهنگPlantaginaceaeشامل گیاهان علفی با برگ‌های پهن. بارهنگ کاربرد دارویی دارد.
گوشابیانتیره بارهنگ آبیPontederiaceaeشامل گیاهان آبزی. سنبل آبی از گونه‌های مشهور این تیره است.
برگ‌بوئیانتیره برگ‌بوییLauraceaeشامل درختان معطر. برگ‌بو، دارچین و افوکادو از مهم‌ترین گونه‌های آن‌اند.
برگ‌بیدیانتیره برگ بیدیSalicaceaeدر سیستم APG گسترش یافته. شامل بید و صنوبر.
بگونیا (تیره)تیره بگونیاBegoniaceaeشامل گیاهان زینتی با گل‌های رنگارنگ. بگونیا مهم‌ترین جنس آن است.
راشیانتیره بلوطFagaceaeشامل درختان بلوط، راش و شاه‌بلوط. بلوط در جنگل‌های زاگرس فراوان است.
بنفشگانتیره بنفشهViolaceaeشامل گیاهان علفی با گل‌های زیبا. بنفشه معطر از گونه‌های مشهور آن است.
بیدیانتیره بیدSalicaceaeشامل درختان بید و صنوبر. بید مجنون از گونه‌های زینتی این تیره است.
پامچالیانتیره پامچالPrimulaceaeشامل گیاهان علفی با گل‌های زیبا. پامچال از گونه‌های بهاره مشهور است.
پاخرسیانتیره پای‌خرسApiaceaeشامل گیاهان چتری بزرگ. پای‌خرس ایرانی گونه‌ای بومی ایران است.
باقلاییانتیره پروانه‌آسایانFabaceaeزیرتیره‌ای از حبوبات با گل‌های پروانه‌شکل. شامل نخود، عدس و لوبیا.
پسته‌ایانتیره پستهAnacardiaceaeشامل درختان پسته، انبه و سماق. پسته از محصولات مهم ایران است.
پنیرکیانتیره پنیرکMalvaceaeشامل گیاهانی مثل پنبه، ختمی و پنیرک. از نظر اقتصادی اهمیت زیادی دارد.
آقطیانتیره پیچ‌امین‌الدولهCaprifoliaceaeشامل گیاهان پیچنده و درختچه‌ای. پیچ‌امین‌الدوله از گیاهان زینتی مشهور است.
پیچکیانتیره پیچکConvolvulaceaeشامل گیاهان پیچنده. پیچک و سیب‌زمینی شیرین از گونه‌های مشهور آن‌اند.
تاج‌خروسیانتیره تاج‌خروسAmaranthaceaeشامل گیاهان علفی. تاج‌خروس و اسفناج از مهم‌ترین گونه‌های آن‌اند.
تمیسیانتیره تمیسDatiscaceaeتیره‌ای کوچک. تمیس گیاهی علفی بومی آسیای مرکزی و ایران است.
توتیانتیره توتMoraceaeشامل درختان توت، انجیر و نان‌بری. توت سفید میزبان کرم ابریشم است.
لوئیانتیره توروفCannabaceaeدر سیستم APG شامل کنف هندی و توروف شده است.
توسیانتیره توسBetulaceaeشامل درختان توس، توسکا و فندق. توس از درختان جنگلی شمال ایران است.

(فندق)		توسکایانتیره توسکا (منحل شده)Betulaceaeتیرهٔ توسکا (که در گذشته برخی منابع آن را مستقل می‌دانستند) از نظر سیستماتیک مدرن بین‌المللی کاملاً منحل شده و به عنوان یک مترادف یا زیرخانواده در دل تیرهٔ مادر یعنی Betulaceae (توسیان) قرار گرفته است.
قاشق‌واشیانتیره تیرکمان آبیAlismataceaeتیره‌ای از گیاهان تک‌لپه‌ای و آبزی یا مستقر در مرداب‌ها. گیاهانی ریزوم‌دار با برگ‌های غالباً پهن (گاهی پیکانی‌شکل) که قاشق‌واش، تیرکمان آبی و غازیاغی آبی از مهم‌ترین گونه‌های بومی آن در ایران هستند.
تخت‌قورباغه‌ایانتیره تیزک
(منحل شده)		Najadaceaeبر اساس سیستم‌های رده‌بندی مدرن زیست‌شناسی از جمله سیستم APG II (مصوب ۲۰۰۳) و ویرایش‌های بعدی آن، این تیره منحل شد.
ثعلبیانتیره ثعلبOrchidaceaeتیره ثعلبیان (Orchidaceae) که پیش‌تر در منابع گیاه‌شناسی ایران ساختاری یکپارچه داشت، پس از سیستم رده‌بندی مدرن مولکولی APG IV در سال ۲۰۱۶ بر پایه مطالعات ژنتیکی به ۵ زیرتیره اصلی آرایش یافت. این زیرتیره‌ها شامل آپوستازیوئیده (ابتدایی‌ترین شاخه)، وانیلوئیده (کلاد گیاه وانیل)، سیپریپدیوئیده (ارکیده‌های کفش‌کوهی)، ثعلب‌واران (شامل اکثر گونه‌های بومی ایران) و رودرخت‌واران یا اپیدندروئیده (بزرگ‌ترین گروه گرمسیری و دارزی) هستند.[۲]
چتریانتیره جعفریApiaceaeشامل گیاهان چتری مثل جعفری، هویج، شوید و رازیانه.
جگنیانتیره جگنCyperaceaeشامل گیاهان علفی آبزی و مردابی. جگن از گیاهان رایج حاشیه آب است.
پیچ‌اناریانتیره جوالدوزکGeraniaceaeشامل گیاهان علفی. جوالدوزک و شمعدانی از مهم‌ترین جنس‌های آن‌اند.
چاییانتیره چایTheaceaeشامل درختچه‌های همیشه‌سبز. چای و کاملیا از مهم‌ترین گونه‌های آن‌اند.
زرآوندیانتیره چیقکAristolochiaceaeشامل گیاهان مقاوم به شوری. در مناطق خشک و شور ایران یافت می‌شود.
چتریانتیره چتریانApiaceaeتیره بزرگی شامل گیاهان با گل‌آذین چتری مثل هویج، جعفری و گشنیز.
اسفناجیانتیره چغندر
(منحل شده)		Chenopodiaceaeدر طبقه‌بندی‌های سنتی گیاه‌شناسی (مانند سیستم کرونکویست و کتاب فرهنگ نام‌های گیاهان ایران اثر مظفریان)، اسفناجیان (که با نام تیره چغندر نیز شناخته می‌شود) به عنوان یک خانواده مستقل از گیاهان دولپه‌ای در نظر گرفته می‌شد. با این حال، پژوهش‌های نوین در زمینه ژنتیک گیاهی و زیست‌شناسی مولکولی که توسط گروه تکامل گیاهان گلدار (سیستم APG) انجام شد، نشان داد که این گیاهان پیوند فرگشتی بسیار نزدیکی با تیره تاج‌خروسیان دارند. در پی این یافته‌های علمی، تیره اسفناجیان رسماً منحل شد و اعضای آن به عنوان یک زیرخانواده به نام Chenopodioideae در دل تیره بزرگ‌تر تاج‌خروسیان (Amaranthaceae) ادغام شدند.

(گل خیری)		چلیپائیانتیره چلیپائیانBrassicaceaeشامل کلم، تربچه، خردل و شلغم. گل‌های آن چهار گلبرگ چلیپایی دارند.
چناریانتیره چنارPlatanaceaeشامل درختان چنار با پوست مشخص لایه‌لایه. چنار شرقی در ایران بومی است.
چندلیانتیره چندلSantalaceaeشامل گیاهان نیمه‌انگل. صندل سفید از معطرترین گونه‌های این تیره است.
چیکوئیانتیره چیکوSapotaceaeشامل درختان گرمسیری. چیکو میوه‌ای شیرین از این تیره است.
باقلاییانتیره حبوباتFabaceaeزیرتیره‌ای از Fabaceae. شامل عدس، نخود، لوبیا و سایر حبوبات خوراکی.
خاراشکنیانتیره خاراشکنSaxifragaceaeشامل گیاهان علفی کوهزی. در شکاف صخره‌ها رشد می‌کنند.
خاسیانتیره خاس
(ادغام شده)		Aquifoliaceaeدر سیستم APG در Caprifoliaceae آقطیان ادغام شده. سنبل‌الطیب از مشهورترین گونه‌های آن است.
پنیرکیانتیره ختمیMalvaceaeشامل گیاهانی مثل ختمی، پنبه و کنف. ختمی کاربرد دارویی دارد.
خربزه‌درختیانتیره خربزه‌درختیCaricaceaeشامل درختان گرمسیری. پاپایا مهم‌ترین گونه خوراکی این تیره است.
خرزهره‌ایانتیره خرزهرهApocynaceaeشامل گیاهان سمی با شیره سفید. خرزهره از گیاهان زینتی مشهور ایران است.
خرفه‌ئیانتیره خرفهPortulacaceaeشامل گیاهان گوشتی. خرفه در ایران به عنوان سبزی خوراکی استفاده می‌شود.
نخلتیره خرماArecaceaeشامل نخل خرما و سایر نخل‌ها. خرما از محصولات مهم جنوب ایران است.
خرمالوئیانتیره خرمندیEbenaceaeشامل درختان و درختچه‌های گرمسیری و نیمه‌گرمسیری. مهم‌ترین گونه‌های آن خرمندی (Diospyros lotus) و خرمالو (Diospyros kaki) هستند که در شمال ایران می‌رویند. چوب آبنوس نیز از جنس Diospyros این تیره به دست می‌آید.

این توضیح هم ارتباط با ایران را حفظ می‌کند، هم گونه‌های شاخص تیره را معرفی می‌کند، و هم با نام علمی Ebenaceae سا

شقایقیانتیره خشخاشPapaveraceaeشامل گیاهان علفی با شیره سفید یا زرد. خشخاش و شقایق از مشهورترین گونه‌هایند.
خواجه‌باشیانتیره خواجه‌باشیAcanthaceaeشامل گیاهان علفی و درختچه‌ای گرمسیری. برگ‌های آن الهام‌بخش معماری کورنتی بوده.

(پنجه کانگورو)		خون‌فامیانتیره خون‌فامیانHaemodoraceaeشامل گیاهان پیازدار با رنگدانه‌های قرمز در ریشه و شیرابه. بومی نیمکره جنوبی.

(گون)		باقلاییانتیره خون‌گونFabaceaeزیرمجموعه‌ای از تیره حبوبات. گون از مهم‌ترین گونه‌های بومی ایران است.

(سیب ستاره‌ای)		چیکوئیانتیره خیرنیSapotaceaeمترادف با [[تیره چیکو[[؛ تیره خیرنی اکنون به عنوان زیرتیره‌ای در چیکوئیان جای گرفته است.
موخوریانتیره داروواشSantalaceaeشامل گیاهان نیمه‌انگل. داروواش روی شاخه‌های درختان رشد می‌کند.
مازریونیانتیره دافنهThymelaeaceaeشامل درختچه‌های زینتی. دافنه با گل‌های معطر از گیاهان مشهور این تیره است.
دم‌اسبیانتیره دم‌اسبEquisetaceaeاز قدیمی‌ترین گیاهان آوندی. دم‌اسب در مناطق مرطوب ایران یافت می‌شود.
زغال‌اختهزغال‌اخته‌ایانتیره ذغال‌اختهCornaceaeشامل درختچه‌های ذغال‌اخته. میوه ذغال‌اخته در ایران مصرف خوراکی دارد.
راشیانتیره راشFagaceaeشامل درختان راش و بلوط. راش از درختان مهم جنگل‌های شمال ایران است.
روناسیانتیره روناسRubiaceaeشامل گیاهانی مثل روناس، قهوه و گاردنیا. روناس کاربرد رنگرزی دارد.
زرشکیانتیره زرشکBerberidaceaeشامل درختچه‌های زرشک. زرشک ایرانی از محصولات مهم خراسان است.
زنبقیانتیره زعفرانIridaceaeشامل گیاهان پیازدار. زعفران گران‌بهاترین ادویه جهان از این تیره است.
زنبقیانتیره زنبقIridaceaeشامل گیاهان پیازدار با گل‌های زیبا. زنبق و زعفران از مشهورترین گونه‌هایند.
زیتونیانتیره زیتونOleaceaeشامل درختان زیتون، زبان‌گنجشک و یاسمن. زیتون از محصولات مهم مدیترانه است.
پنیرکیانتیره زیرفون
(ادغام شده)		Malvaceaeدر سیستم APG در Malvaceae پنیرکیان ادغام شده. زیرفون درختی زینتی با گل‌های معطر است.
سازوئیانتیره سازوAnacardiaceaeشامل درختچه‌های سازو. سازو در جنگل‌های زاگرس و البرز یافت می‌شود.
سدابیانتیره سدابRutaceaeشامل گیاهان معطر. سداب کاربرد دارویی و سنتی در ایران دارد.
سرخاب‌کولیانتیره سرخاب‌کولیPhytolaccaceaeشامل گیاهان علفی بزرگ. میوه‌های آن رنگ قرمز تیره دارند.
سرخداریانتیره سرخدارTaxaceaeشامل درختان سوزنی‌برگ. سرخدار در جنگل‌های شمال ایران یافت می‌شود.

(سرو ناز)		تیره سروسرویانCupressaceaeشامل درختان و درختچه‌های بازدانه با برگ‌های فلس‌دار متراکم و مخروط‌های چوبی.
سرویانتیره سروCupressaceaeشامل درختان سرو، ژونیپر و سکویا. سرو از درختان مقدس و زینتی ایران است.
پیچکیانتیره سسConvolvulaceaeشامل گیاهان انگلی بدون کلروفیل. سس روی گیاهان میزبان می‌پیچد.
پسته‌ایانتیره سماقAnacardiaceaeشامل درختچه‌های سماق و پیوند. سماق ادویه‌ای رایج در آشپزی ایرانی است.

(سنا)		ارغوانیانتیره سناFabaceaeشامل گیاهان دارویی. سنا ملین طبیعی مشهوری است که در طب سنتی کاربرد دارد.
سنبل‌الطیبیانتیره سنبل‌الطیبCaprifoliaceaeدر سیستم APG در Caprifoliaceae ادغام شده. سنبل‌الطیب کاربرد آرام‌بخشی دارد.
سنجدیانتیره سنجدElaeagnaceaeشامل درختچه‌های سنجد. سنجد میوه‌ای سنتی در آیین نوروز ایران است.

(زیتون‌تلخ)		زیتون‌تلخیانتیره سنجدتلخMeliaceaeشامل درختان و درختچه‌های گرمسیری و نیمه‌گرمسیری. زیتون‌تلخ (Melia azedarach) از گونه‌های شناخته‌شده آن در ایران است.
سوسنیانتیره سوسنLiliaceaeشامل گیاهان پیازدار با گل‌های زیبا. سوسن و لاله از مشهورترین گونه‌های آن‌اند.

(تاج‌ریزی پیچ)		تیره سیب‌زمینیبادنجانیانSolanaceaeشامل گیاهان علفی و درختچه‌ای با گل‌های منظم، جام گل پیوسته و میوه‌های پوشینه یا توت.
زغال‌اخته‌ایانتیره سیدالاشجارCornaceaeشامل درختان و درختچه‌های زینتی. در جنگل‌های شمال ایران یافت می‌شود.
شاه‌بلوط‌هندی‌وارانتیره شاه‌بلوط هندیSapindaceaeدر سیستم APG در Sapindaceae ادغام شده. شاه‌بلوط هندی درختی زینتی است.
شاه‌پسندیانتیره شاه‌پسندVerbenaceaeشامل گیاهان زینتی. شاه‌پسند با گل‌های رنگارنگ در باغ‌های ایران کاشته می‌شود.
شاه‌تره‌ایانتیره شاه‌تره (تنزل به زیرتیره)Papaveraceaeدر سیستم APG زیرتیره‌ای از شقایقیان Papaveraceae است. شاه‌تره کاربرد دارویی دارد.
شاهدانگانتیره شاهدانهCannabaceaeشامل شاهدانه و رازک. رازک در تهیه آبجو و شاهدانه کاربرد صنعتی دارد.

(گل شب‌بو)		شب‌بویانتیره شب‌بوBrassicaceaeزیرمجموعه‌ای از چلیپاییان. شب‌بو گیاهی زینتی با گل‌های معطر است.


شبدرباتلاقیانتیره شبدرباتلاقیMenyanthaceaeشامل گیاهان آبزی. شبدر باتلاقی در مناطق مرطوب و مردابی رشد می‌کند.
شبدرترشکیانتیره شبدرترشکOxalidaceaeشامل گیاهان علفی با برگ‌های ترش. شبدر ترشک در جنگل‌های شمال ایران یافت می‌شود.

(تیره‌تیزک)		شبدرآبیانتیره شبدر باتلاقیMenyanthaceaeشامل گیاهان آبزی یا تالابی با برگ‌های شناورِ شبیه به نیلوفر و گل‌های کرک‌دار یا دندانه‌دار.
شبنمیانتیره شبنمیDroseraceaeشامل گیاهان گوشتخوار. شبنمی حشرات را با ترشحات چسبناک خود به دام می‌اندازد.
شمشادیانتیره شمشادBuxaceaeشامل درختچه‌های همیشه‌سبز. شمشاد در باغ‌آرایی ایرانی کاربرد فراوان دارد.
شمعدانیانتیره شمعدانیGeraniaceaeشامل گیاهان زینتی معطر. شمعدانی از پرکاربردترین گیاهان زینتی خانگی است.
شیرآوریانتیره شیرآورEuphorbiaceaeشامل گیاهانی با شیره سفید سمی. فرفیون و کاسب از مشهورترین جنس‌های آن‌اند.
فرفیونیانتیره شیرسگApocynaceaeشامل گیاهان با شیره سفید. در سیستم APG استبرقیان در این تیره ادغام شده‌اند.
خاراشکنیانتیره صخره‌درCrassulaceaeشامل گیاهان گوشتی. کراسولا و سمپرویوم از مشهورترین گونه‌های زینتی آن‌اند.
صندلیانتیره صندلSantalaceaeشامل درختان نیمه‌انگل معطر. چوب صندل از گران‌بهاترین چوب‌های معطر جهان است.
خواجه‌باشیانتیره طوسکBetulaceaeشامل درختان خزان‌دار. طوسک در جنگل‌های مرطوب شمال ایران یافت می‌شود.
عدسک‌آبیانتیره عدسک‌آبی
(ادغام شده)		Araceaeدر سیستم APG در Araceae گل‌شیپوریان ادغام شده. عدسک آبی کوچک‌ترین گیاه گلدار جهان است.
عرعریانتیره عروعرSimaroubaceaeشامل گیاهان بوته‌ای بدون برگ. ارزن دریایی از گونه‌های بومی ایران است.
عشقه‌ایانتیره عشقهAraliaceaeشامل گیاهان پیچنده و درختچه‌ای. عشقه از گیاهان زینتی رایج در فضای سبز است.
علف‌انبانیانتیره علف‌انبانیLentibulariaceaeشامل گیاهان گوشتخوار آبزی. دام‌های کیسه‌ای آن حشرات ریز را به دام می‌اندازند.
گل‌مغربیانتیره علف‌خرOnagraceae
علف‌شاخیانتیره علف‌شاخیCeratophyllaceaeشامل گیاهان آبزی غوطه‌ور. در آب‌های راکد و جاری ایران یافت می‌شود.
علف‌فرشیانتیره علف‌فرشMolluginaceaeشامل گیاهان علفی خزنده. در مناطق گرم و خشک ایران دیده می‌شود.
سنبل‌الطیبیانتیره علف‌گربهCaprifoliaceaeدر سیستم APG در Caprifoliaceae ادغام شده. سنبل‌الطیب از مشهورترین گونه‌های آن است.
کبریانتیره علف‌مارCapparaceae
نواریانتیره علف‌مارماهیZosteraceaeشامل گیاهان دریایی غوطه‌ور. در آب‌های کم‌عمق ساحلی رشد می‌کند.

(علف هفت‌بند معمولی)		هفت‌بندیانتیره علف‌هفت‌بندPolygonaceaeشامل گیاهانی مثل ترشک، ریواس و علف‌هفت‌بند. در مناطق مختلف ایران یافت می‌شود.
عنابیانتیره عنابRhamnaceaeشامل درختچه‌های عناب. عناب میوه‌ای دارویی با کاربرد سنتی در ایران است.

(غان)		توسکایانتیره غانBetulaceaeشامل درختان غان. غان در جنگل‌های کوهستانی شمال و شمال‌غرب ایران یافت می‌شود.
گندمیانتیره غلاتPoaceaeزیرمجموعه‌ای از گندمیان. شامل گندم، جو، برنج، ذرت و سایر غلات خوراکی.

(اقاقیا نقره‌ای)		غلافیانتیره غلافیFabaceaeزیرمجموعه‌ای از حبوبات با میوه غلاف‌دار.
فرفیونیانتیره فرفیونEuphorbiaceaeشامل گیاهانی با شیره سفید سمی. برخی گونه‌ها شبیه کاکتوس به نظر می‌رسند.
فلفل‌سیاهیانتیره فلفل سیاهPiperaceaeشامل گیاهان پیچنده گرمسیری. فلفل سیاه پرمصرف‌ترین ادویه جهان از این تیره است.
قاشق‌واشیانتیره قاشق‌واشAlismataceaeشامل گیاهان آبزی. قاشق‌واش در مناطق مرطوب و حاشیه آب‌های ایران یافت می‌شود.
گل‌سپاسیانتیره قنطوریونCentauriumزیرمجموعه‌ای از کاسنیان. گل‌گندم و گل‌میمونی از مشهورترین گونه‌های آن‌اند.
قیچیانتیره قیچZygophyllaceaeشامل گیاهان بوته‌ای مقاوم به خشکی. کبر از مشهورترین گونه‌های خوراکی این تیره است.
کاجیانتیره کاجPinaceaeشامل درختان سوزنی‌برگ. کاج از مهم‌ترین درختان جنگلی و زینتی ایران است.

(کازوآرینا)		دم‌اسب‌درختیانتیره کازوآریناCasuarinaceaeشامل درختان استوایی با شاخه‌های سوزنی‌شکل. در جنوب ایران کاشته می‌شود.
کاسنیانتیره کاسنیAsteraceaeشامل گیاهانی مثل کاسنی، کاهو و آرتیشو. کاسنی کاربرد دارویی و خوراکی دارد.
کاکائوئیانتیره کاکائو
(ادغام شده)		Malvaceaeدر سیستم APG در Malvaceae پنیرکیان ادغام شده. کاکائو ماده اصلی شکلات از این تیره است.
کاکتوستیره کاکتوسCactaceaeشامل گیاهان گوشتی خاردار. اغلب بومی آمریکا هستند و در ایران به عنوان زینتی کاشته می‌شوند.
کاسنیانتیره کاهوAsteraceaeزیرمجموعه‌ای از کاسنیان. کاهو، کاسنی و هندبا از مشهورترین گونه‌های خوراکی آن‌اند.
کتانیانتیره کتانLinaceaeشامل گیاهان علفی. کتان یکی از قدیمی‌ترین گیاهان زراعی برای تهیه الیاف و روغن است.
کدوییانتیره کدوCucurbitaceaeشامل گیاهان پیچنده با میوه‌های گوشتی. کدو، خیار، خربزه و هندوانه از این تیره‌اند.
بهمنیان (تیره)تیره کلاه‌میرحسن Plumbaginaceae
شب‌بویانتیره کلمBrassicaceaeشامل گیاهانی مثل کلم، کلم‌بروکلی، گل‌کلم و شلغم. از مهم‌ترین سبزیجات خوراکی است.
روناسیانتیره کلم‌سگ
(منحل شده)		Theligonaceaeدر گذشته این گیاه در تیره مستقلی به نام Theligonaceae (تلی‌گوناسه / تلی‌گونیان) دسته‌بندی می‌شد. امروزه در طبقه‌بندی نوین (APG)، این تیره کلاً منحل شده و این گیاه در تیره روناسیان (Rubiaceae - خانواده قهوه) قرار گرفته است.

(کلهو)		تاج‌خروسیانتیره کلهوAmaranthaceaeدر سیستم APG در تاج‌خروسیان ادغام شده. کلهو گیاهی مقاوم به شوری و خشکی است.
عنابیانتیره کنارRhamnaceaeشامل درختان کنار. کنار در مناطق گرم و خشک جنوب ایران یافت می‌شود.
کنجدیانتیره کنجدPedaliaceaeشامل گیاهان زراعی. کنجد یکی از قدیمی‌ترین دانه‌های روغنی در ایران و جهان است.
کبریانتیره کورCapparaceaeشامل گیاهان بوته‌ای. کور و کبر از گیاهان مقاوم به خشکی مناطق گرم ایران‌اند.
کهوریانتیره کهورFabaceaeشامل درختان مقاوم به خشکی. کهور از درختان بومی و مهم مناطق گرم جنوب ایران است.
گاروم‌زنگیانتیره گارم‌زنگیCombretaceae
گردوییانتیره گردوJuglandaceaeشامل درختان گردو و گردوی آمریکایی. گردو از مهم‌ترین محصولات باغی ایران است.
لوئیانتیره گرزTyphaceaeشامل گیاهان آبزی بلند. گرز در مناطق مردابی و حاشیه رودخانه‌های ایران فراوان است.

(گز تمشک)		تیره گزگزئیانTamaricaceaeشامل درختچه‌های مقاوم به شوری و خشکی با برگ‌های فلس‌دار ریز.
گزروغنیانتیره گزروغنیMyricaceaeشامل درختچه‌های معطر. میوه‌های آن دارای روغن معطر است.
گزنه‌ایانتیره گزنهUrticaceaeشامل گیاهان علفی با تارهای گزنده. گزنه کاربرد خوراکی و دارویی در ایران دارد.
گل‌آفتابیانتیره گل‌آفتابیAsteraceaeزیرمجموعه‌ای از کاسنیان. آفتاب‌گردان و گل‌زینتی داوودی از مشهورترین گونه‌های آن‌اند.
گل‌استکانیانتیره گل‌استکانیCampanulaceaeشامل گیاهان علفی با گل‌های استکانی شکل. در مناطق کوهستانی ایران یافت می‌شود.
گل‌بی‌صبریانتیره گل‌بی‌صبرBalsaminaceaeشامل گیاهان زینتی. گل بی‌صبر از گیاهان زینتی رایج در باغچه‌های ایران است.
گل‌جالیزانتیره گل‌جالیزOrobanchaceaeشامل گیاهان انگلی بدون کلروفیل. گل‌جالیز به ریشه گیاهان زراعی آسیب می‌زند.
گل‌راعیانتیره گل‌راعیHypericaceaeشامل گیاهان دارویی. گل‌راعی کاربرد گسترده‌ای در درمان افسردگی خفیف دارد.
گل‌ساعتیانتیره گل‌ساعتیPassifloraceaeشامل گیاهان پیچنده گرمسیری. گل ساعتی با گل‌های منحصربه‌فرد گیاهی زینتی است.
گل‌سپاسیانتیره گل‌سپاسStrelitziaceaeشامل گیاهان گرمسیری با گل‌های شبیه پرنده. گل سپاس از گیاهان زینتی مشهور است.
گل‌سرخیانتیره گل‌سرخRosaceaeشامل گیاهانی مثل رز، سیب، گلابی و توت‌فرنگی. گل محمدی از گونه‌های بومی ایران است.
گل‌شیپوریانتیره گل‌شیپوریAraceaeشامل گیاهان زینتی با گل‌آذین شیپوری. آروم و گل‌شیپور از مشهورترین گونه‌های آن‌اند.
گل‌کاغذیانتیره گل‌کاغذیNyctaginaceaeشامل گیاهان پیچنده گرمسیری. گل‌کاغذی از زینتی‌ترین گیاهان باغ‌های ایران است.
گاوزبانیانتیره گل گاوزبانBoraginaceaeشامل گیاهان دارویی. گاوزبان در طب سنتی ایران کاربرد گسترده‌ای دارد.
گل‌مغربیانتیره گل‌مغربیOnagraceaeشامل گیاهان علفی. گل مغربی شب‌ها شکوفا می‌شود و کاربرد دارویی دارد.
گل‌میمونیانتیره گل‌میمونیPlantaginaceaeدر سیستم APG در Plantaginaceae ادغام شده. گل میمونی از گیاهان زینتی مشهور است.
گل‌شرابیانتیره گل‌یخAizoaceaeشامل گیاهان گوشتی. گل یخ با بافت‌های براق شبیه یخ از گیاهان زینتی جالب است.
گندمیانتیره گندمیانPoaceaeبزرگ‌ترین تیره گیاهان تک‌لپه. شامل گندم، برنج، ذرت، نیشکر و علف‌های چمنی.
گل‌مغربیانتیره گوشوارهOnagraceaeزیرمجموعه‌ای از گل‌مغربیان. گوشواره از گیاهان زینتی با گل‌های آویزان مشهور است.

گل لادن (کاشته‌شده و زینتی)		لادن (تیره و سرده)تیره لادنTropaeolaceaeشامل گیاهان علفی و بوته‌ای آبدار. لادن بومی آمریکای جنوبی است و در ایران به عنوان گیاه زینتی در فضای سبز کاشته می‌شود.
سوسنیانتیره لالهLiliaceaeشامل گیاهان پیازدار. لاله از زیباترین گل‌های بهاری و نماد ایران باستان است.
گل‌کاغذیانتیره لاله‌عباسی
(مترادف: تیره گل کاغذی)		Nyctaginaceaeشامل گیاهان زینتی. لاله‌عباسی با گل‌های رنگارنگ در باغچه‌های ایران کاشته می‌شود.
لوئیانتیره لوئیTyphaceae

جستارهای وابسته

پانویس

  • مظفریان، ولی‌الله (۱۳۷۵). فرهنگ نام‌های گیاهان ایران: لاتینی، انگلیسی، فارسی. تهران: فرهنگ معاصر. ص. ۱۷. شابک ۹۶۴-۵۵۴۵-۴۰-۴.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  1. ↑ Pirani & Prado (1400). "Amaranthaceae" (in English).
  2. ↑ "An update of the APG classification". Bot. J. Linn. Soc. (in English). 2016. doi:10.1111/boj.12385.
This page is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.